Cơ hội và thách thức của ngành gỗ xuất khẩu

Tháng 10 vừa qua, Hiệp định Ðối tác tự nguyện về thực thi Luật Lâm nghiệp, quản trị rừng và thương mại lâm sản (VPA/FLEGT) giữa Việt Nam và Liên hiệp châu Âu (EU) đã được ký. Ðây là hiệp định thương mại có tính chất ràng buộc về mặt pháp lý nhằm mục tiêu cải thiện quản trị rừng và thúc đẩy thương mại gỗ và sản phẩm gỗ hợp pháp xuất khẩu từ Việt Nam sang thị trường EU. Cùng với nhiều cơ hội, Hiệp định cũng đặt ra thách thức đối với các doanh nghiệp xuất khẩu gỗ và lâm sản của Việt Nam…

Sản xuất đồ gỗ xuất khẩu tại Công ty CP Woodsland Tuyên Quang.
Sản xuất đồ gỗ xuất khẩu tại Công ty CP Woodsland Tuyên Quang.

Mở ra cơ hội lớn

Nội dung chính của Hiệp định VPA/FLEGT là Việt Nam cam kết xây dựng và vận hành hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp Việt Nam (gọi tắt là VNTLAS) phù hợp với quy định của EU nhằm xác minh, truy xuất nguồn gốc gỗ trong toàn bộ chuỗi cung ứng làm căn cứ để cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp giấy phép cho các lô hàng gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam xuất khẩu sang EU. Ðổi lại, các lô hàng gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam có giấy phép theo quy định sẽ không phải thực hiện trách nhiệm giải trình về nguồn gốc gỗ hợp pháp khi xuất khẩu vào EU.

Hiệp định mang lại tác động tích cực cho các doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy thị trường xuất khẩu mặt hàng gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam tại các thị trường khác, nhất là khi các thị trường nhập khẩu nhiều mặt hàng đồ gỗ của Việt Nam như Mỹ ngày càng thắt chặt thực thi Luật Lacey nhằm cấm mua bán lâm sản bất hợp pháp; Nhật Bản áp dụng Luật Gỗ sạch; Hàn Quốc ban hành Luật Sử dụng gỗ bền vững... Hiệp định cũng sẽ giúp Việt Nam xây dựng một nền tảng gỗ sạch, minh bạch, hợp pháp đi vào các thị trường khác; giúp Việt Nam cải thiện thể chế về quản lý rừng, giải quyết tình trạng khai thác và trao đổi thương mại gỗ trái phép, góp phần phát triển bền vững ngành chế biến gỗ xuất khẩu.

Ðánh giá về tác động của Hiệp định VPA/FLEGT, Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Xuân Cường cho rằng, đây là cơ hội mang lại tác động tích cực cho Việt Nam trên cả ba lĩnh vực kinh tế, xã hội và môi trường, trong đó nổi bật hơn cả là lợi ích về kinh tế. Cụ thể là nâng cao uy tín và hình ảnh ngành chế biến gỗ xuất khẩu của Việt Nam trên toàn cầu, giúp mở rộng thị trường xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của ta sang các nước ngoài EU như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ô-xtrây-li-a và các thị trường khác, góp phần thực hiện mục tiêu nâng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt từ 12 đến 13 tỷ USD vào năm 2020, vươn lên đứng thứ tư thế giới. Tuy nhiên, cùng với đó, những khó khăn và thách thức đặt ra không nhỏ cho các doanh nghiệp gỗ Việt Nam.

Ðòi hỏi nỗ lực chung

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, giá trị xuất khẩu lâm sản chính 10 tháng đầu năm của cả nước ước đạt 7,612 tỷ USD (bằng 84% kế hoạch năm); tăng 16,12% so với cùng kỳ năm 2017; chiếm 23,37% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Trong đó, gỗ và sản phẩm gỗ ước đạt 7,23 tỷ USD, tăng 16,12%. Giá trị xuất siêu của lâm sản chính 10 tháng ước đạt 5,72 tỷ USD. Thị trường xuất khẩu chủ yếu hiện nay là Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và EU, chiếm khoảng 87% kim ngạch xuất khẩu. Những tháng đầu năm nay, giá trị xuất khẩu tại các thị trường chính này đều có tăng trưởng tốt so với cùng kỳ năm 2017. Về nhập khẩu, trong 10 tháng đầu năm 2018, giá trị nhập khẩu gỗ và các sản phẩm gỗ ước đạt 1,88 tỷ USD, tăng 5,23% so với cùng kỳ năm 2017. Những thị trường nhập khẩu chủ yếu là Trung Quốc, Mỹ, Cam-pu-chia, Thái-lan, Ma-lai-xi-a, Chi-lê, Ðức, Bra-xin, Pháp và Niu Di-lân, chiếm 60% giá trị kim ngạch nhập khẩu.

Phó Tổng Cục trưởng Lâm nghiệp Phạm Văn Ðiển cho biết, khi thực hiện cam kết của Hiệp định VPA/FLEGT, đòi hỏi nỗ lực chung của cả cơ quan quản lý nhà nước có liên quan, doanh nghiệp và chủ rừng. Một mặt phải kiểm soát tốt nguồn gốc gỗ nhập khẩu, mặt khác tuân thủ các điều kiện minh bạch về xuất xứ, nguồn gốc sản phẩm gỗ xuất khẩu.

Có một số vấn đề quan trọng mà cả cơ chế chính sách và các doanh nghiệp cần thực hiện khi muốn xuất khẩu sản phẩm gỗ vào EU. Ðó là, các cam kết trong Hiệp định đặt ra yêu cầu Việt Nam phải sửa đổi, bổ sung một số văn bản quy phạm pháp luật. Hiệp định yêu cầu người dân, doanh nghiệp tham gia trong chuỗi cung phải thực hiện đầy đủ việc tự kê khai, tự đánh giá, lưu trữ hồ sơ, giấy tờ trong quá trình sản xuất, kinh doanh theo đúng quy định pháp luật. Ðồng thời, Hiệp định yêu cầu bảo đảm sự đối thoại cấp cao thường xuyên giữa Việt Nam và EU với sự tham gia của các hiệp hội ngành nghề, tổ chức phi chính phủ trong nước trong quá trình giám sát thực hiện để Hiệp định được thực hiện một cách minh bạch. Do đó, Chính phủ cần sớm xây dựng một nghị định để thể chế hóa các cam kết chính của Hiệp định, trong đó quan trọng nhất là kiểm soát gỗ nhập khẩu hợp pháp và xây dựng hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp của Việt Nam; nâng cao năng lực cho các bên liên quan để thực thi hiệu quả Hiệp định; tuyên truyền, phổ biến thông tin về Hiệp định cho cộng đồng các doanh nghiệp và các hộ trồng rừng để chủ động tuân thủ các cam kết. Các cơ quan có trách nhiệm cũng sớm xây dựng các phần mềm, cơ sở dữ liệu như phần mềm phân loại doanh nghiệp, cấp phép FLEGT để phục vụ việc thực hiện hiệu quả Hiệp định.

Các cam kết của Hiệp định VPA/FLEGT đã được quy định trong Luật Lâm nghiệp Việt Nam có hiệu lực từ đầu năm 2019. Ðể thực hiện cam kết, Nhà nước phải tiếp tục hoàn thiện các chính sách, văn bản quy phạm pháp luật, trong đó việc kiểm soát gỗ nhập khẩu hợp pháp và xây dựng hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp của Việt Nam được đặt lên hàng đầu. Cùng với đó, người dân và doanh nghiệp phải tham gia trong chuỗi cung ứng hoàn chỉnh. Người trồng rừng cần có chứng chỉ thể hiện nguồn gỗ đó minh bạch, hợp pháp. Các doanh nghiệp cũng phải rà soát lại toàn bộ quy trình hiện có để có được nguồn gốc gỗ đầu vào hợp pháp; tự đánh giá năng lực của doanh nghiệp có phù hợp với các tiêu chí để được xếp vào danh mục doanh nghiệp minh bạch theo quy định...

Nhằm hoàn thiện các quy định liên quan đến Hiệp định VPA/FLEGT, mới đây Bộ Công thương đã ban hành Thông tư số 44/2018/TT-BCT quy định về việc tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất gỗ tròn, gỗ xẻ từ rừng tự nhiên từ Lào và Cam-pu-chia. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2019 đến hết 31-12-2023 và thay thế Thông tư số 37/2014/TT-BCT của Bộ Công thương quy định việc tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất gỗ tròn, gỗ xẻ từ rừng tự nhiên từ Lào và Cam-pu-chia.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh: NGỌC BÍCH)

Giá vàng ngày 11/9: Đồng loạt giảm mạnh, “bốc hơi” 1,6 triệu đồng/lượng

Giá vàng thế giới hôm nay (11/9) tiếp tục giảm, giao dịch ở mức 4.329,4 USD/ounce trong bối cảnh giá dầu thô tăng vọt làm gia tăng kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) sẽ tăng lãi suất vào tuần tới. Trong nước, giá vàng “bốc hơi” 1,6 triệu đồng, giá vàng miếng SJC mua vào-bán ra ở mức 142-145 triệu đồng/lượng.

Đông đảo đại biểu trong nước và quốc tế tham dự diễn đàn. (Ảnh: HÙNG ANH)

Việt Nam nắm bắt cơ hội mở rộng ứng dụng UAV, làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị

Diễn đàn Kinh tế tầm thấp và Công nghiệp UAV Việt Nam 2026 không chỉ góp phần cập nhật xu hướng và nhận diện các vấn đề chính sách mà còn tạo thêm nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng và từng bước đưa kinh tế tầm thấp trở thành một động lực tăng trưởng mới của Việt Nam.

Phụ kiện bạc được trưng bày tại một cửa hàng ở Yogyakarta (Indonesia). (Ảnh: Tân Hoa xã)

Sáng 11/9, giá bạc thế giới giảm mạnh

Sáng 11/9, giá bạc giao dịch quanh mức 63,5 USD/ounce, sau khi lao dốc hơn 5% trong phiên trước đó, khi các nhà đầu tư chuẩn bị đón nhận báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ - một yếu tố có thể củng cố kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất vào tuần tới.

Việc liên tục bổ sung tàu bay mới là bước đi chiến lược của Vietravel Airlines nhằm nâng cao năng lực khai thác, đáp ứng tốt nhu cầu di chuyển của hành khách trong giai đoạn thị trường hàng không khôi phục mạnh mẽ. (Nguồn ảnh: T&T Group)

Vietravel Airlines thỏa thuận mua 50 máy bay thế hệ mới từ Airbus, dự kiến nhận máy bay từ 2029

Ngày 10/9, tại Điện Élysée ở thủ đô Paris (CH Pháp), dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống CH Pháp Emmanuel Macron, Hãng hàng không Vietravel Airlines (đơn vị thành viên của Tập đoàn T&T Group) và Tập đoàn Airbus (Pháp) đã trao Ý Định Thư về việc mua 50 máy bay thế hệ mới. 

Lâm Đồng xác định du lịch thông minh là một trong những lĩnh vực ưu tiên trong kết nối “ba nhà” để tạo ra sản phẩm đáp ứng yêu cầu phát triển địa phương. Trong ảnh: Mùa du lịch ở khu vực phía đông Lâm Đồng.

Hướng đến nền kinh tế xanh, bền vững

Xác định mục tiêu, Lâm Đồng thiết lập cơ chế liên kết chặt chẽ giữa “Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp”, trong đó doanh nghiệp đặt hàng, nhà khoa học tìm lời giải, Nhà nước tạo cơ chế, kết nối nguồn lực, hỗ trợ kinh phí và thúc đẩy ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Nâng cao chất lượng dịch vụ công góp phần cải thiện chất lượng sống của người dân và thúc đẩy phát triển vùng bền vững. (Ảnh: VL)

Phát triển vùng gắn với chất lượng sống của người dân

Với mục tiêu tăng GRDP bình quân 9-11%/năm tại 6 vùng kinh tế-xã hội, Nghị quyết số 27-NQ/TW đặt yêu cầu phát triển nhanh đi đôi với bảo đảm giới hạn sinh thái, phù hợp khả năng chịu tải của môi trường, nâng cao chất lượng sống của người dân. Sức chống chịu qua đó trở thành một yếu tố quan trọng trong năng lực cạnh tranh vùng.

Dây chuyền sản xuất rượu chuối mốc bản địa của Hợp tác xã Sơn Bua. (Ảnh: HIỂN CỪ)

Đổi mới chế biến và bảo quản nông sản

Sau hợp nhất, không gian phát triển của ngành nông nghiệp Quảng Ngãi rộng lớn, sở hữu lợi thế đặc thù: Kinh tế biển-rừng. Với mục tiêu đưa sản phẩm nông nghiệp vươn xa, tỉnh xác định đổi mới sáng tạo trong chế biến và bảo quản nông sản là “chìa khóa” chuyển đổi tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp.

Sản xuất thép tại nhà máy của Tập đoàn Hòa Phát. (Ảnh: ĐỨC DŨNG)

Kiến tạo phát triển các ngành công nghiệp trọng điểm

Luật Công nghiệp trọng điểm được xây dựng nhằm thúc đẩy, kiến tạo phát triển các ngành công nghiệp trọng điểm phù hợp bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4.

Ngành thuế đẩy mạnh rà soát, chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế. (Ảnh: Minh Phương)

Làm sạch mã số thuế, phản ánh đúng trạng thái doanh nghiệp

Gần 600.000 doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký tính đến tháng 6/2026. Xử lý hồ sơ tồn đọng cần vừa tháo gỡ nhanh cho doanh nghiệp tuân thủ, vừa sàng lọc các trường hợp lợi dụng pháp nhân để vi phạm pháp luật.