Chung tay khắc phục hậu quả bom mìn - không để ai bị bỏ lại phía sau

Cùng dự, có Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Quốc phòng; lãnh đạo một số bộ, ngành, cơ quan Trung ương; các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, chuyên gia, nhà khoa học. Hội nghị được truyền trực tuyến đến điểm cầu Ủy ban nhân dân 23 tỉnh, thành phố.

Hội nghị do Ban Chỉ đạo quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn và chất độc hóa học sau chiến tranh ở Việt Nam (Ban Chỉ đạo 701) tổ chức, là diễn đàn quan trọng nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành; các nước, các tổ chức quốc tế.

Hội nghị đánh giá kết quả và sự nỗ lực của Chính phủ Việt Nam trong công tác khắc phục hậu quả bom mìn vật nổ trong hơn 15 năm qua và đề xuất với Chính phủ Chương trình giai đoạn tiếp theo.

Tại Hội nghị, đại diện cho các bộ, ngành, các tỉnh, thành phố; Đại sứ quán, tổ chức quốc tế đã trình bày tham luận tâm huyết, đánh giá nhất trí cao báo cáo và chương trình tiếp theo cũng như sự quan tâm đầu tư nguồn lực của Chính phủ; thể hiện rõ trách nhiệm của các nước, các tổ chức trong và ngoài nước trong công tác khắc phục hậu quả bom mìn vật nổ sau chiến tranh ở Việt Nam: “Chung tay khắc phục hậu quả bom mìn - không để ai bị bỏ lại phía sau” một công việc mang ý nghĩa nhân đạo, nhân văn sâu sắc.

Với mục tiêu xây dựng Việt Nam sớm trở thành một quốc gia phát triển, bảo đảm an toàn tính mạng cho nhân dân, mang lại môi trường an toàn cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội mang tính bền vững; ngày 21/4/2010, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình Hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh giai đoạn 2010-2025 (Chương trình 504) với các mục tiêu, giải pháp và giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương.

Bộ Quốc phòng - với vai trò là Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo đã tham mưu Chính phủ chỉ đạo các cơ quan xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, làm cơ sở triển khai công tác khắc phục hậu quả bom mìn vật nổ sau chiến tranh một cách đồng bộ, phù hợp các tiêu chuẩn quốc tế.

Trong đó, Bộ Quốc phòng đã chủ trì soạn thảo và trình Chính phủ ban hành Nghị định số 18/2019/NĐ-CP về Quản lý và thực hiện hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh tại Việt Nam; chủ trì soạn thảo và phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Bộ Tiêu chuẩn quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh; soạn thảo ban hành 10 thông tư về quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia, quy trình hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh; các bộ, ngành đã tham mưu, đề xuất với Quốc hội, Chính phủ và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về chính sách, chế độ hỗ trợ người khuyết tật, chính sách y tế đối với nạn nhân bom mìn, quy định về quản lý vật liệu nổ công nghiệp, cũng như tham gia một số công ước quốc tế có liên quan.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, nhiệm vụ của Chương trình 504, Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia, Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo, Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam (VNMAC), Quỹ, Hội hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam, Nhóm Đối tác phát triển khắc phục hậu quả bom mìn (MAPG), đồng thời, Thủ tướng Chính phủ cũng đã phê duyệt chi tiết kế hoạch các giai đoạn để thực hiện Chương trình 504.

Theo kết quả điều tra khảo sát bom mìn vật nổ, trước khi ban hành Chương trình hành động bom mìn quốc gia, diện tích nghi ngờ ô nhiễm bom mìn ở Việt Nam là 6,1 triệu ha đất đai, chiếm 18,82% diện tích đất của cả nước.

Giai đoạn 2010-2025, toàn quốc đã triển khai khảo sát và rà phá bom mìn, vật nổ được khoảng gần 530.000ha (trung bình đạt gần 35.000 ha/năm, tăng 35% so với giai đoạn trước) với tổng kinh phí gần 29 nghìn tỷ đồng; trong đó, ngân sách trong nước hơn 23 nghìn tỷ đồng, ngân sách viện trợ, hỗ trợ quốc tế trực tiếp là 5,6 nghìn tỷ đồng (tương đương khoảng 234 triệu USD).

Tính đến nay, diện tích nghi ngờ ô nhiễm bom mìn đã giảm xuống còn khoảng 5,57 triệu ha, tương đương 17,61% diện tích cả nước.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Quốc phòng đã chủ trì, phối hợp các bộ, ngành Trung ương, địa phương tổ chức điều tra, khảo sát, lập Bản đồ ô nhiễm bom mìn, vật nổ trên phạm vi toàn quốc và công bố số liệu vào tháng 3/2018, làm cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch cũng như tổ chức triển khai thực hiện.

Tại tỉnh Hà Giang (nay là Tuyên Quang), Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng, Quảng Ninh các dự án rà phá bom mìn, làm sạch đất đai phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hy sinh trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc được tổ chức triển khai đã thể hiện rõ sự quan tâm, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, sự tri ân của toàn xã hội đối với các Anh hùng liệt sĩ, những người có công trong sự nghiệp đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, đồng thời góp phần mang lại lợi ích kinh tế-xã hội thiết thực cho địa phương.

Các dự án khắc phục hậu quả bom mìn từ nguồn viện trợ không hoàn lại của chính phủ các nước, các tổ chức quốc tế, như: Chính phủ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Australia, Na Uy các tổ chức quốc tế: MAG, NPA, Peace Tree đã đem lại hiệu quả thiết thực cho cuộc sống của người dân và đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước…

Kết quả của công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục được thể hiện qua số vụ tai nạn bom mìn ngày càng giảm rõ rệt, theo thống kê giai đoạn từ năm 2010-2025 có 593 nạn nhân do bom mìn vật nổ gây ra, từ năm 2010 đến 2016 có 463 nạn nhân; sau năm 2017 có năm chỉ xảy ra 1 đến 2 vụ tai nạn bom mìn, nhiều địa phương trong nhiều năm không xảy ra tai nạn bom mìn.

Đến năm 2025, đã có 100% đơn vị cấp xã xác định, phân loại, xếp hạng và cấp thẻ cho 3,5 triệu người khuyết tật (bao gồm cả nạn nhân bom mìn và nạn nhân chất độc hóa học); được trợ cấp hằng tháng và được hỗ trợ phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống... Trong đó, đã hỗ trợ hơn 6.000 trường hợp nạn nhân bom mìn và các đối tượng bị ảnh hưởng khác với số kinh phí hơn 52 tỷ đồng.

Đây là sự cố gắng rất lớn của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương cùng chung tay khắc phục hậu quả bom mìn. Bên cạnh đó, các tổ chức quốc tế như UNDP, UNICEF, CRS, Peace Tree, Hội Chữ thập đỏ quốc tế, đã tích cực tham gia các hoạt động hỗ trợ nạn nhân bom mìn tái hòa nhập cộng đồng và phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống.

Chương trình đặt mục tiêu quyết liệt công tác điều tra, khảo sát, rà phá bom mìn; triển khai thực hiện các chương trình, kế hoạch, dự án rà phá bom mìn phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và bảo đảm an toàn cho nhân dân, bảo đảm quốc phòng-an ninh; phấn đấu đến năm 2050 cơ bản hoàn thành việc làm sạch gần 5,57 triệu ha đất ô nhiễm bom mìn đến độ sâu 0,5m; tăng tốc độ rà phá bom mìn đạt khoảng 237.000 ha/năm; ưu tiên thực hiện ở những khu vực trọng điểm phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, vùng ô nhiễm nặng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cao...