Chuẩn bị cho trận đánh mang tính quyết định
Ngay từ giữa tháng 3/1975, khi Tây Nguyên thất thủ, quân đội Sài Gòn lâm vào tình thế hỗn loạn. Sau chiến thắng Huế ngày 26/3, Đà Nẵng trở thành cứ điểm phòng thủ cuối cùng của địch tại miền trung. Nhận thấy cơ hội quyết định, Bộ Tư lệnh Mặt trận Quảng Đà gấp rút thành lập Trung đoàn 97 vào ngày 22/3, tập hợp các tiểu đoàn tinh nhuệ sẵn sàng tham gia chiến dịch.
Theo cựu chiến binh Trần Chiến Chinh, nguyên Tham mưu trưởng Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 97, ngay từ những ngày đầu, quân và dân ta đã thể hiện quyết tâm sắt đá, tinh thần "một ngày bằng hai mươi năm", chuẩn bị mọi mặt để đánh thẳng vào sào huyệt cuối cùng của địch.
Tiến công thần tốc giải phóng Đà Nẵng
Rạng sáng 26/3/1975, chiến dịch chính thức mở màn. Quân ta áp sát thành phố Đà Nẵng từ nhiều hướng. Trước nguy cơ bị bao vây, từ ngày 26/3, Mỹ buộc phải lập cầu hàng không di tản cơ quan lãnh sự Mỹ tại Đà Nẵng về Sài Gòn, khiến tinh thần binh lính địch càng thêm rệu rã. Đến ngày 28/3, ta đập tan toàn bộ hệ thống phòng ngự vòng ngoài của địch.
Sáng ngày 29/3, quân ta dồn dập tấn công, sử dụng pháo lớn của Quân đoàn 2 và Quân khu 5 bắn vào các khu vực trọng yếu như sân bay Đà Nẵng, cảng Sơn Trà, sân bay Nước Mặn...
Lực lượng bộ binh và xe tăng đồng loạt tiến công từ nhiều hướng. Trong đó hướng bắc: Đột phá qua đèo Hải Vân, chiếm kho xăng Liên Chiểu, thọc sâu vào Đà Nẵng, chiếm quân cảng Sơn Trà (13 giờ 30 phút ngày 29/3); hướng tây bắc: Tiến công theo đường số 14, đánh chiếm Phước Tường, Hòa Khánh, Sở chỉ huy Sư đoàn 3 ngụy, đài phát thanh, Tòa thị chính (9 giờ 30 phút ngày 29/3); hướng tây nam: Tiêu diệt địch tại Phú Hương, Đồng Lâm, chiếm trung tâm huấn luyện Hòa Cầm, sân bay Đà Nẵng; hướng đông nam: Làm chủ Hội An, khu Non Nước, căn cứ hải quân, đánh chiếm sân bay Nước Mặn.
Cựu chiến binh Trần Chiến Chinh nhớ lại: "Tiểu đoàn 4 được giao nhiệm vụ đánh chiếm sân bay Nước Mặn - cứ điểm quan trọng của địch với sự hiện diện của Sư đoàn Thủy quân lục chiến, Lữ đoàn 14 biệt động quân và pháo binh. Nhờ chiến thuật kêu gọi đầu hàng kết hợp tiến công dũng mãnh, đến 9 giờ sáng 29/3, quân ta làm chủ sân bay, bắn rơi trực thăng, bắt sống xe tăng M-113 và hàng nghìn binh lính địch".
Một trong những điểm giao tranh ác liệt cuối cùng là tại khu vực Cô nhi viện (nay là Đại học Kinh tế). Quân địch quyết liệt chống trả bằng súng cối và đại liên, nhưng với sự yểm trợ của xe tăng T-54, đến 16 giờ cùng ngày, quân ta đã chiếm được cứ điểm này. Đúng 17 giờ 30 phút ngày 29/3/1975, tiếng súng cuối cùng khép lại chiến dịch, Đà Nẵng hoàn toàn được giải phóng.
 |
| Cựu chiến binh Trần Chiến Chinh cùng lãnh đạo huyện Hòa Vang tham gia hoạt động khánh thành các di tích lịch sử nơi đơn vị ông từng chiến đấu để góp phần giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. |
Vai trò quyết định của quần chúng nhân dân
Chiến thắng Đà Nẵng không chỉ là chiến công của quân đội mà còn là thành quả của sự đồng lòng giữa quân và dân. Ngay từ đầu chiến dịch, nhân dân tham gia tích cực vào công tác hậu cần, thông tin liên lạc, vận động binh lính địch buông súng đầu hàng. Khi quân ta tiến vào thành phố, người dân mang cờ, biểu ngữ xuống đường chào đón, tiếp tế thực phẩm, nước uống cho bộ đội. Chính sự ủng hộ to lớn này đã góp phần làm suy sụp tinh thần quân địch, đẩy nhanh tốc độ giải phóng.
Ngay sau khi giải phóng Đà Nẵng, các đơn vị chủ lực lập tức hành quân thần tốc vào nam, chuẩn bị cho trận đánh cuối cùng - giải phóng hoàn toàn miền nam.
Cựu chiến binh Trần Chiến Chinh nhấn mạnh: "Chiến thắng Đà Nẵng ngày 29/3/1975 không chỉ là một trận đánh mang tính chiến lược mà còn là biểu tượng của sức mạnh tổng hợp giữa quân và dân ta, góp phần làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc trong mùa Xuân lịch sử năm 1975.
Chiến dịch này cho thấy sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự chỉ huy tài tình của Bộ Tổng tư lệnh và tinh thần chiến đấu kiên cường của quân và dân ta. Thắng lợi này là tiền đề quan trọng, tạo thế và lực cho toàn quân tiến về Sài Gòn. Đó là chiến thắng của lòng yêu nước, của sự quyết tâm và đoàn kết quân dân".
Tròn 50 năm nhìn lại, chiến dịch giải phóng Đà Nẵng vẫn là bài học sáng ngời về nghệ thuật quân sự Việt Nam - đánh nhanh, đánh mạnh, tận dụng thời cơ, kết hợp chặt chẽ giữa tiến công quân sự và nổi dậy quần chúng. Đây chính là một trong những trận đánh góp phần quyết định vào ngày 30/4 lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất đất nước.
