Diễn đàn Chủ nhật

Chăm lo đời sống văn hóa đồng bào vùng dân tộc thiểu số miền núi

Do khó khăn về địa hình, giao thông, đời sống kinh tế và đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào vùng dân tộc thiểu số miền núi thường thấp hơn so với các địa phương vùng đồng bằng và sự chênh lệch này đang có xu hướng ngày càng gia tăng.

Có thể thấy, mức hưởng thụ văn hóa của vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi thường diễn ra theo hai chiều, xuất phát từ phía Nhà nước và do cộng đồng tự tạo dựng. Tuy nhiên, do những khó khăn về kinh tế, khả năng tự thân từ cộng đồng là khá hạn chế, trong khi sự quan tâm của các cấp chính quyền còn chưa đúng mức, thiếu một hệ thống chính sách phù hợp. Ðiều này có thể thấy qua các hoạt động tổ chức chiếu phim, biểu diễn văn nghệ dành cho đồng bào ở các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, nếu tính chính xác sẽ có mức chi phí cao gấp nhiều lần khu vực nông thôn đồng bằng. Trong khi đó, nguồn kinh phí dành cho những hoạt động này lại tính theo đầu dân với số lượng dân rất ít ở các xã miền núi là điều không thực tế và bất bình đẳng so với khu vực đồng bằng. Ngoài ra, vẫn còn những chính sách được ban hành thiếu thực tế, không thu hút được sự hưởng ứng tham gia của người dân, gây lãng phí. Ở nhiều nơi, các vật phẩm văn hóa, sách, báo được phát cho đồng bào vùng cao không mang lại tác dụng thiết thực bởi chưa phù hợp trình độ dân trí. Ngược lại, có những ấn phẩm, vật phẩm văn hóa được đồng bào ưa thích bởi phù hợp khả năng nhận thức của họ, có tác dụng tuyên truyền tốt thì không được chú ý đầu tư sản xuất, phát hành, như các băng đĩa hình, đĩa tiếng về ca nhạc, dân ca, diễn xướng dân gian, phim truyện, phim phóng sự lồng tiếng dân tộc thiểu số. Nhiều tỉnh vẫn chưa có nổi một trung tâm lồng tiếng cho các đơn vị phát hành phim và chiếu bóng hoặc, nếu có thì cũng hoạt động cầm chừng do hạn chế về biên chế và kinh phí, chỉ lồng được một số ngôn ngữ chủ yếu. Việc đầu tư không phù hợp thực tế và khập khiễng đã làm cho đời sống văn hóa vùng cao vẫn nghèo nàn. Bên cạnh đó, sau mười năm tìm hiểu với quá nhiều hội thảo, trao đổi, ngành văn hóa vẫn chưa ra được chính sách công nhận và tôn vinh một cách xứng đáng các nghệ nhân dân tộc để động viên và nhất là hỗ trợ về vật chất, giúp họ có điều kiện giữ gìn, trao truyền cho các thế hệ sau những tri thức, di sản văn hóa của cộng đồng, của dân tộc.

Sự quan tâm, ưu đãi nhằm từng bước nâng cao mức hưởng thụ văn hóa cho đồng bào dân tộc thiểu số miền núi đòi hỏi Nhà nước phải có những chính sách phù hợp mang tính chất đặc thù, trong đó cần nghiên cứu và đề xuất cả một hệ thống chính sách liên quan tới quá trình đầu tư sản xuất, lưu thông, phổ biến, phân phối các sản phẩm văn hóa cho vùng cao, phù hợp với nhu cầu và đời sống của đồng bào; có chính sách hỗ trợ và ưu đãi với định mức chi tăng gấp nhiều lần so với mức chi hoạt động văn hóa ở vùng đồng bằng. Việc hỗ trợ hoạt động văn hóa có vai trò quan trọng của Nhà nước, nhưng cũng cần thực hiện theo hướng xã hội hóa, huy động sự tham gia của các nguồn lực, tạo dựng cơ sở vật chất cho hệ thống các thiết chế văn hóa vùng cao; bảo đảm cho các đơn vị, doanh nghiệp hoạt động văn hóa có đủ nguồn kinh phí sản xuất và phổ biến văn hóa phẩm dành cho đồng bào dân tộc thiểu số miền núi. Nhà nước cần tăng cường hơn nữa đơn đặt hàng sản xuất các văn hóa phẩm điện ảnh, ca múa nhạc, truyền hình, phát thanh bằng tiếng dân tộc thiểu số hỗ trợ về phụ cấp lương, chế độ công tác phí, kinh phí vận chuyển và tổ chức các hoạt động văn hóa - văn nghệ tại cơ sở.

Chính sách hỗ trợ cho hoạt động sáng tạo văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số cần được ngành văn hóa và các cấp chính quyền cụ thể hóa bằng định mức nguồn kinh phí hằng năm trao cho các giải thưởng, tổ chức tập luyện, sáng tác và biểu diễn nghệ thuật quần chúng. Trong chính sách với các nghệ nhân, nên có chính sách cụ thể về quyền lợi để họ được hưởng thụ tương tự như đối tượng người có uy tín của vùng đồng bào dân tộc thiểu số; cho phép các câu lạc bộ, các lớp truyền dạy do nghệ nhân tổ chức được hưởng chế độ hỗ trợ như với đội văn nghệ quần chúng ở cơ sở; đồng thời sớm ban hành Nghị định về danh hiệu nghệ nhân để tôn vinh, tạo điều kiện hỗ trợ kinh phí cho họ yên tâm hoạt động; đóng góp vào phong trào văn nghệ ở địa phương.

Có thể bạn quan tâm

Chương trình “Cùng em tới trường” trao 257 bộ áo dài cho giáo viên, học sinh nữ Trường trung học cơ sở và trung học phổ thông Hoành Mô, Bình Liêu, Quảng Ninh. (Ảnh: HOÀI NAM)

Quảng Ninh: Trao áo dài, gửi niềm vui tới học sinh vùng biên Bình Liêu

Chương trình “Cùng em tới trường” đã trao 257 bộ áo dài cho giáo viên, học sinh nữ Trường trung học cơ sở và trung học phổ thông Hoành Mô, Bình Liêu, Quảng Ninh, cùng máy lọc nước và các suất học bổng. Hoạt động góp phần chăm lo điều kiện học tập, sinh hoạt, đưa vẻ đẹp trang phục truyền thống đến gần hơn với học sinh vùng biên.

Chương trình giải trí Anh trai Say hi thu hút hàng nghìn khán giả với dàn nghệ sĩ tài năng. (Ảnh: VieON)

Giá trị thực đằng sau một IP

Một nhân vật, bộ phim hay format chương trình... có thể tạo doanh thu qua nhiều vòng, nhưng giá trị thực của tài sản trí tuệ (Intellectual Property - IP) vẫn khó định lượng. Nghịch lý của Việt Nam là những tài sản trí tuệ có khả năng sinh lời ngày càng nhiều lại không dễ được định giá, giao dịch hay dùng huy động vốn.

Các diễn giả và đại biểu tại hội thảo. (Ảnh: KHÁNH LY)

Hướng tới tính bền vững trong công nghiệp concert và giải trí

Ngày 18/10, Hội thảo “Công nghiệp concert và giải trí: Từ bùng nổ đến bền vững” đã diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), Hà Nội với những chia sẻ giá trị từ các diễn giả là người làm trong ngành về lĩnh vực văn hóa và giải trí, cùng những kinh nghiệm và cái nhìn từ thực tiễn.

Tạo sức sống cho các thiết chế văn hóa, thể thao tại Hà Nội

Tạo sức sống cho các thiết chế văn hóa, thể thao tại Hà Nội

Thực hiện Chương trình công tác năm 2026 của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội, ngày 30/9, Thường trực hội đồng nhân dân thành phố đã tổ chức Phiên giải trình về việc đầu tư, quản lý, khai thác, vận hành hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Hành trình sợi chỉ di sản

Hành trình sợi chỉ di sản

Giữa đại ngàn nam Tây Nguyên, có những sợi chỉ “kéo” qua bao thế hệ, đi hết vòng đời của một con người mà vẫn chưa kể hết câu chuyện.

Lễ hội đền Kỳ Cùng tỉnh Lạng Sơn (Ảnh THANH HỒNG)

Không gian tăng trưởng giàu tiềm năng

Những khoảng trống của công nghiệp văn hóa nước nhà hiện nay không phải do thiếu tài nguyên văn hóa, mà thiếu những cơ chế đủ mạnh để biến tài nguyên thành sản phẩm và thị trường, tạo động lực tăng trưởng.

Nghi thức khai mạc Tuần lễ Tổ chức sự kiện và Triển lãm Việt Nam 2026. (Ảnh: KHÁNH LY)

Khai mạc Tuần lễ Tổ chức Sự kiện và Triển lãm Việt Nam 2026 tại Hà Nội

Ngày 17/10, Tuần lễ Tổ chức Sự kiện và Triển lãm Việt Nam 2026 (Vietnam Event & Exhibition Week 2026 - VEEW 2026) chính thức khai mạc tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC). Đây là nơi trao đổi chuyên môn, kết nối giao thương, tạo cơ hội hợp tác cho các doanh nghiệp trong ngành sự kiện, triển lãm, biểu diễn và dịch vụ cưới.

Chương trình nghệ thuật chính luận “Tổ Quốc Trong Tim” 2026 do Báo Nhân Dân tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Một nguồn lực của mô hình phát triển mới

Trong một mô hình phát triển mới dựa ngày càng nhiều vào tri thức, đổi mới sáng tạo, công nghệ, chất lượng con người, văn hóa không thể chỉ đứng ở “hậu phương” của kinh tế. Văn hóa vừa tạo nên hệ giá trị, niềm tin, kỷ cương, khát vọng phát triển; vừa trực tiếp tạo ra sản phẩm, thị trường, việc làm, tài sản trí tuệ, sức mạnh mềm.

Bộ sưu tập nội thất "Đòng Đòng" được thiết kế lấy cảm hứng từ văn hóa lúa nước.

Từ cảm hứng văn hóa đến thiết kế nội thất giàu bản sắc Việt

Thị trường nội thất ngày càng có nhiều lựa chọn, từ các thiết kế cổ điển giàu chi tiết, sản phẩm hiện đại chú trọng công năng đến những sáng tạo mang dấu ấn văn hóa riêng. Giờ đây, người tiêu dùng không chỉ nhìn nhận nội thất như vật dụng phục vụ trong sinh hoạt, mà còn thể hiện gu thẩm mỹ, cá tính và trải nghiệm sống.

Tỉnh Vĩnh Long công bố quy hoạch Di tích quốc gia đặc biệt Mộ và Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu. (Ảnh: HOÀNG TRUNG)

Vĩnh Long công bố quy hoạch Di tích quốc gia đặc biệt Mộ và Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu

Ngày 17/10, tại xã Ba Tri, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long tổ chức Hội nghị công bố Quyết định phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Mộ và Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu, tạo cơ sở để bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với giáo dục truyền thống yêu nước và phát triển du lịch.

Rất đông học sinh Trường trung học phổ thông Phan Chu Trinh đã đến dự xem phim "Đừng đốt" về Anh hùng liệt sĩ Đặng Thùy Trâm, mở đầu chương trình đưa điện ảnh vào hệ thống học đường. (Ảnh: Viện phim Việt Nam)

Bước đột phá của Viện Phim Việt Nam trong thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa

Ngày 16/10, Viện Phim Việt Nam đã tổ chức trình chiếu bộ phim điện ảnh “Đừng đốt” của đạo diễn Đặng Nhật Minh với khán giả là các em học sinh trung học phổ thông. Đây là hoạt động mở đầu cho một chương trình lâu dài đưa di sản điện ảnh vào hệ thống học đường, thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa.