Vừa là loại cây nông nghiệp, cây công nghiệp và lâm nghiệp, mắc-ca đã bén rễ ở mảnh đất Tuần Giáo (Điện Biên) hơn 10 năm nay. Từ những hộ dân nhỏ lẻ trồng thí điểm theo đặt hàng của doanh nghiệp, được chính quyền địa phương kết nối, tới nay trồng cây mắc-ca đã là phong trào được hưởng ứng trên địa bàn. Thổ nhưỡng, khí hậu của Tuần Giáo, vùng đất nằm dưới chân đèo Pha Đin lịch sử rất hợp với sự tăng trưởng, sinh sôi nảy nở của mắc-ca, nên trong một thời gian chưa dài nếu so với tuổi đời của cây (có thể tới hàng trăm năm), diện tích trồng mắc-ca đã nhanh chóng lan rộng khắp vùng. Mắc-ca là loài cây “dễ tính” theo nghĩa có thể trồng ở khu vực đất dốc hoặc đất nương thậm chí cả những nơi đất bạc màu; vừa thu hoạch quả lấy hạt vừa gia tăng tốc độ phủ xanh đất trống đồi núi trọc, có thể hình thành nên những cánh rừng phòng hộ hoàn toàn mới, giúp giữ nước, giảm thiểu lũ quét và tác động tiêu cực của thiên tai bất thường...
Ở Việt Nam, ngoài Tây Nguyên vốn là “địa chỉ” quen thuộc của cây mắc-ca, Tây Bắc cũng là lựa chọn mà các doanh nghiệp hướng tới, để liên kết với người dân chuyển giao công nghệ và tiến tới xây dựng nhà máy chế biến thành phẩm ngay ở vùng núi non hùng vĩ. Tuy nhiên những ngày đầu, không dễ để người dân Tuần Giáo chấp nhận loại cây trồng đến 5 năm mới có quả còn lạ lẫm trong cách nghĩ thông thường của bà con. Nhờ sự vào cuộc của các doanh nghiệp, đặc biệt sự sâu sát, quyết tâm đột phá, thay đổi tư duy, bỏ đi các lề thói cũ, làm quen với nề nếp canh tác mới của các cấp lãnh đạo hơn 10 năm qua, cây mắc-ca đã được chấp nhận và sâu rễ bén gốc, làm nên thế mạnh kinh tế mới của miền quê được tự nhiên ưu ái... Các chiến dịch ra quân, huy động sức người sức của tuyên truyền vận động người dân, hướng dẫn người dân về lợi thế của loài cây bảo đảm tương lai lâu dài. Hiện tại, các xã Quài Tở, Tuần Giáo..., số lượng các hộ dân trồng mắc-ca gia tăng chóng mặt, theo đó đời sống của người dân được cải thiện và hạ tầng cơ sở của các xã cũng tiến bộ theo.
Xã Tuần Giáo hiện nay là khu vực trọng điểm trồng mắc-ca của Điện Biên. Ông Lò Văn Tuấn - trước đây là Phó Chủ tịch UBND xã Quài Nưa (nay đã sáp nhập vào xã Tuần Giáo) - người hiểu rõ về hành trình của cây mắc-ca, chia sẻ: Từ ngày có mắc-ca, người dân đã bỏ thói quen nuôi trâu bò theo kiểu chăn thả tự nhiên và làm chuồng trại, nuôi nhốt, vừa chống dịch bệnh vừa tận dụng nguồn chất thải bón cây. Từ buổi ban đầu còn e ngại, tới nay, hạt mắc-ca có chỉ dẫn địa lý từ Tuần Giáo đã trở thành thức quà được biết đến ở nhiều vùng miền và theo đó cuộc sống của bà con các dân tộc mỗi ngày một thay đổi theo chiều hướng tích cực. Vùng đất Tuần Giáo cũng trở thành nơi có diện tích canh tác mắc-ca hàng đầu cả nước, thậm chí vượt cả những nơi vốn có truyền thống lâu năm...
Nhiều tập đoàn lớn, như TH đã về các xã của huyện Tuần Giáo (cũ) khảo sát, xây dựng phương án tiến tới triển khai các dự án quy mô, nhằm biến nơi đây thành điểm đến lý tưởng của cây mắc-ca Việt Nam. Hiện nay, Tập đoàn TH cũng cam kết bảo đảm đầu tư cho hạt mắc-ca của người dân với giá thành tương đương mức giá quốc tế.
