Cần đột phá trong đãi ngộ nhà khoa học

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính mới có văn bản yêu cầu các bộ, cơ quan liên quan rà soát, tham mưu, đề xuất sửa đổi, triển khai các chế độ, chính sách đãi ngộ vượt trội cho đội ngũ nghiên cứu khoa học và công nghệ.
Cần nâng cao mức đãi ngộ các nhà khoa học.
Cần nâng cao mức đãi ngộ các nhà khoa học.

Lương cho các nhà khoa học đang giảm dần

Văn bản nêu rõ: Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng khẳng định, một trong các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 10 năm 2021-2030 là phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm tạo bứt phá, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được trong thời gian qua, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vẫn chưa thật sự là động lực và nền tảng cho phát triển kinh tế-xã hội, cho tăng trưởng, tái cơ cấu kinh tế và tăng năng suất lao động xã hội, chưa giải đáp kịp thời nhiều vấn đề của thực tiễn đổi mới.

Đơn cử, chế độ tiền lương cho cán bộ, công chức, viên chức tại Viện Di truyền nông nghiệp hiện còn thấp. Chẳng hạn, lương của cán bộ, cử nhân ra trường sau khi trừ bảo hiểm và các khoản chi phí, chỉ còn khoảng hơn ba triệu đồng. GS, TS Lê Huy Nam, Chủ nhiệm Chương trình Công nghệ sinh học quốc gia 2021-2030 thẳng thắn: “Ba triệu đồng thử hỏi có duy trì được cuộc sống bình thường với chi tiêu hằng ngày, đi lại, con cái đi học được không? Tôi cho là hoàn toàn không thể!”. Không chỉ người trẻ, mức lương của TS khoa học tại đây cũng chỉ khoảng 5 triệu đồng/tháng. Với các nghiên cứu viên cao cấp như GS, PGS lương từ 9 triệu đến 13 triệu đồng/tháng.

Chưa hết, theo cơ chế mới về tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong các cơ sở nghiên cứu, lương cấp cho nhà khoa học đang giảm dần. Ở nhiều viện, nhà nghiên cứu chỉ nhận được hơn một nửa số lương, số còn lại gộp cùng kinh phí nhà nước để cấp cho nhiệm vụ khoa học-công nghệ. Nhưng nhiệm vụ khoa học-công nghệ lúc có, lúc không, người có, người không.

Theo quy định trong tổng số đầu tư của nguồn ngân sách nhà nước thì sẽ dành tới 2% để đầu tư cho khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, hiện mức đầu tư này còn rất khiêm tốn. Chỉ tính riêng năm ngoái, chỉ có 0,8%. Lương thấp, phụ cấp không có, lĩnh vực nghiên cứu khoa học-công nghệ vì thế không phải là lựa chọn của nhiều người trẻ. Chỉ tính riêng tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, tỷ lệ các nhà khoa học trẻ chỉ khoảng hơn 30%. PGS, TS Trần Tuấn Anh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam chia sẻ: “Nguy cơ chảy máu chất xám ngày càng trầm trọng hơn. Bởi vì bên ngoài, cơ chế về tài trợ các đề tài nghiên cứu khoa học cũng thông thoáng hơn. Lương trả cho các nhà khoa học cũng cao hơn gấp nhiều lần”.

Đề xuất đột phá

GS Phạm Hùng Việt, Giám đốc Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ phân tích phục vụ kiểm định môi trường và An toàn thực phẩm thuộc Trường đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội), chỉ ra nhiều nguyên nhân khiến khoa học nước nhà chưa thể đột phá phát triển: Mức độ đầu tư nghiên cứu khoa học thấp, đặc biệt là đầu tư thiết bị sử dụng trong nghiên cứu; thu nhập của nhà khoa học không cao; thiếu kinh phí hỗ trợ nghiên cứu khoa học... “Hạn chế về nguồn lực tài chính là lý do hàng đầu khiến nhà khoa học trẻ không thể tập trung nghiên cứu. Rất nhiều người có năng lực nhưng phải rời phòng nghiên cứu để tìm một công việc có mức lương ổn định hơn”, GS Việt nói.

Luật Khoa học-Công nghệ năm 2013 đã quy định những chế độ đãi ngộ đặc thù cho các nhà khoa học đầu ngành, cho các nhà khoa học chủ trì những nhiệm vụ quan trọng của quốc gia và các nhà khoa học trẻ, tài năng nhưng cho đến nay, hầu như chưa có ai được hưởng chế độ đãi ngộ đó do vướng mắc với các quy định của các luật khác. Nhiều nhà khoa học, vì thế, ngoài thời gian nghiên cứu khoa học, phải xoay xở mưu sinh.

Dự kiến trong tháng 9, Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh trình HĐND thành phố đề án “Quy định tiêu chí, đối tượng, điều kiện, mức chi về tiền lương, tiền công, chế độ phúc lợi và các chính sách ưu đãi khác đối với các chức danh lãnh đạo trong tổ chức khoa học-công nghệ công lập và thù lao thực hiện nhiệm vụ”.

Tại đề án này, Sở đề xuất cụ thể về tiền lương của các chức danh lãnh đạo trong tổ chức khoa học-công nghệ công lập. Theo đó, tiền lương của người đứng đầu các tổ chức khoa học-công nghệ công lập do UBND Thành phố Hồ Chí Minh thành lập nhận lương từ 60 - 120 triệu đồng/tháng; cấp phó của người đứng đầu từ 50 - 100 triệu đồng/tháng.

Đối với cấp trưởng phòng, ban và các tổ chức cấu thành khác trong tổ chức khoa học-công nghệ công lập, mức lương được chi trả từ 40 - 80 triệu đồng/tháng; cấp phó phòng, ban từ 30 - 60 triệu đồng/tháng. Riêng chủ nhiệm các đề tài nghiên cứu là 60 triệu đồng/tháng. Ngoài ra, các đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của đề án được xem xét tăng tối đa 5% mức lương dựa vào kết quả hoạt động nhưng không quá mức trần khung quy định ở trên.

Theo các chuyên gia, đề xuất trên là rất cần thiết; đồng thời kỳ vọng với cơ chế, chính sách mới, đề án sau khi thông qua sẽ được triển khai hiệu quả.

Có thể bạn quan tâm

Ngoài giờ học, Ly tranh thủ làm thêm tại quán cà-phê để kiếm thêm thu nhập. Ảnh: TẤN LỰC

Cánh cửa đại học mở ra từ nghị lực

Mất cha từ khi còn nhỏ, mẹ bỏ đi, Nguyễn Thị Cẩm Ly (18 tuổi), ở xã Phú Túc, tỉnh Gia Lai, lớn lên bên bà nội gần 80 tuổi. Không có điều kiện như nhiều bạn bè cùng trang lứa, Ly sớm tự lập, vừa học vừa làm để tự lo cho mình.

Cựu chiến binh Trương Văn Cảnh, phường Hương Trà (bên trái), nhận bàn giao mái ấm nghĩa tình từ đồng đội.

Nối dài nghĩa tình đồng đội

Từ những mái ấm đến phương tiện sinh kế, học bổng cho con cái của đồng đội, kết nối nguồn vốn tín dụng ưu đãi giúp cựu chiến binh phát triển kinh tế..., những "món quà" này đang kể câu chuyện về các cấp Hội Cựu chiến binh TP Đà Nẵng đoàn kết, nghĩa tình trong thời bình, đồng hành giúp đồng đội vượt khó, vươn lên trong cuộc sống.

Nguy cơ mất những không gian làng giàu giá trị

Suy ngẫm này xuất hiện khi chúng tôi đi qua nhiều làng quê hoặc vẫn là “làng nguyên” ở nông thôn hoặc đã “phường hóa” những năm qua nhưng trong tâm thức, tình cảm người dân sở tại vẫn coi đó là làng. Thí dụ như làng cốm Vòng, làng hoa Tây Tựu… trong phố Hà Nội. Với cả hai “kiểu” địa bàn cơ sở này, tình trạng thu hẹp, suy giảm và nguy cơ mất mát các không gian giàu giá trị về nhiều mặt đã hiện hữu.

Một góc chợ Châu Đốc (An Giang) nổi tiếng với các món ăn đặc sản miền tây.

Kể chuyện Việt Nam qua ẩm thực

Tháng 8 vừa qua, Việt Nam đứng đầu danh sách những điểm đến ẩm thực hàng đầu thế giới năm 2026 do độc giả NZ Herald Travel bình chọn. Niềm vui từ những danh hiệu quốc tế gợi mở vấn đề làm thế nào để những món ngon cùng câu chuyện văn hóa phía sau thật sự trở thành sức hút với du khách quốc tế.

Gia Lai hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm chế biến nông sản hiện đại.

Đưa nông sản đại ngàn vươn tầm thế giới

Nông nghiệp Gia Lai đang đứng trước thời cơ vàng để chuyển mình. Không còn quẩn quanh với tư duy “bán thô, ăn xổi”, nhiều doanh nghiệp đã đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Lê Minh Vũ (bên phải) tham gia công tác trọng tài Giải Yoga tỉnh Khánh Hòa 2026.

Vượt giới hạn cùng Yoga

Với kiện tướng Yoga cấp quốc gia Lê Minh Vũ (26 tuổi, trú phường Phú Xuân, thành phố Huế), Yoga là hành trình lắng nghe, thấu hiểu từng đổi thay của bản thân. Phía sau những kết quả anh Vũ đạt được là sự kiên trì trong luyện tập, sẵn sàng chinh phục từng cấp độ mới. Các tư thế Yoga uyển chuyển, mềm mại tạo cho Vũ một hướng đi khác biệt, chứa đựng sự đam mê đầy nghiêm túc.

Không khí trên đảo trong lành, được ví như thiên đường nghỉ dưỡng.

Miền bí ẩn giữa biển xanh

Tạp chí Travel & Leisure vừa xếp Côn Đảo ở vị trí đầu tiên trong danh sách 30 hòn đảo bí ẩn nhất thế giới dành cho những du khách muốn tìm đến một nơi vắng vẻ, tách khỏi nhịp sống ồn ào. Vẻ đẹp bí ẩn của đảo đặc khu thuộc Thành phố Hồ Chí Minh từng được biết đến như một “địa ngục trần gian”.

Việc sáp nhập các trường đặt mục tiêu lấy học sinh làm trung tâm. Ảnh: THẾ PHONG

Sau sáp nhập, trường học phải tốt hơn

Năm học 2026-2027 mở ra với một thay đổi lớn trong mạng lưới trường học: Các địa phương đồng loạt tổ chức lại cơ sở giáo dục công lập theo mô hình mới. Từ những trường nhỏ, phân tán hình thành các trường quy mô lớn, có phân hiệu, điểm trường, đặt ra yêu cầu sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực và nâng cao chất lượng dạy học.

Đón đọc Thời Nay số 1737, phát hành thứ hai, ngày 7/9

Đón đọc Thời Nay số 1737, phát hành thứ hai, ngày 7/9

Cùng với đà tăng trưởng của thị trường xe điện, hạ tầng trạm sạc tại Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển sôi động với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp. Xu hướng này phản ánh quá trình chuyển dịch sang giao thông xanh đang được thúc đẩy đồng thời từ chính sách và thị trường. Cuộc đua phủ sóng hạ tầng trạm sạc xe điện trên Trang nhất.

Các đại biểu trao đổi tại Hội thảo quốc tế về thúc đẩy giáo dục và y tế hòa nhập tại Hà Nội.

Người khuyết tật cần ở vị trí trung tâm

Bảo đảm quyền của người khuyết tật đang đặt ra yêu cầu chuyển từ những cam kết chính sách sang các hệ thống giáo dục, y tế và dịch vụ xã hội thật sự hòa nhập. Từ kinh nghiệm của Chương trình chung của Liên hợp quốc, nhiều mô hình cho thấy việc tháo gỡ các rào cản trong tiếp cận dịch vụ chính là điều kiện để người khuyết tật tham gia bình đẳng và đầy đủ hơn vào đời sống xã hội.

Lực lượng chức năng kịp thời phát hiện và dập tắt các đám cháy có nguy cơ lan rộng tại phường An Cựu.

Căng mình chống cháy rừng ở Huế

Những ngày qua, nắng nóng gay gắt, gió Tây Nam thổi mạnh khiến thảm thực bì khô nhanh, tại TP Huế đã liên tiếp xuất hiện nhiều điểm cháy. Trước “giặc lửa”, lực lượng kiểm lâm, chính quyền địa phương và chủ rừng căng mình bám địa bàn, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn bùng phát cháy lớn.

Hai nhà thiết kế Vũ Ngọc Tú và Đinh Trường Tùng diện trang phục VUNGOC&SON. Ảnh: NVCC

Thiết kế thời trang kể chuyện quê hương

11 năm qua, bộ đôi nhà thiết kế thời trang Vũ Ngọc Tú (Quảng Bình cũ, nay là Quảng Trị) và Đinh Trường Tùng (TP Huế), đồng sáng lập thương hiệu VUNGOC&SON luôn chọn văn hóa truyền thống làm nền tảng cho các thiết kế của mình. Với họ, việc tôn vinh di sản thông qua lĩnh vực thời trang cũng là cách quảng bá vẻ đẹp quê hương ra thế giới. Thời Nay đã có cuộc trò chuyện với hai anh về cách tạo nên phong cách thời trang vừa hiện đại, vừa có chiều sâu văn hóa.

Tổng Bí thư Tô Lâm dự Lễ khánh thành Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Si Pa Phìn (tỉnh Điện Biên) ngày 31/1/2026. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Mở cánh cửa tương lai cho học sinh vùng biên (kỳ 1)

Ngày 5/9, tiếng trống khai giảng năm học 2026-2027 vang lên cùng một dấu mốc đặc biệt: 108 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới dự kiến đồng loạt được khánh thành, bàn giao, đưa vào sử dụng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kỳ vọng những ngôi trường ấy sẽ trở thành những “cột mốc mềm” về giáo dục vùng biên. Đằng sau những công trình mới là một chủ trương lớn nhằm tạo công bằng trong cơ hội giáo dục, thu hẹp khoảng cách vùng miền và đầu tư cho nguồn nhân lực của vùng biên trong tương lai.

Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Ảnh: QĐND

Phía sau đầu sóng Trường Sa

Bán đảo Cam Ranh nắng gió có một khu đô thị đặc biệt mang tên Khu đô thị Căn cứ quân sự Cam Ranh (Khánh Hòa). Sau những ô cửa bình yên nơi đây là mái ấm của các gia đình quân nhân, trong đó có những người vợ đang ngày ngày thay chồng chăm lo tổ ấm, khi các anh làm nhiệm vụ nơi đầu sóng Trường Sa.

Hoạt động khám sức khỏe định kỳ cho học sinh trước năm học mới 2026-2027.

Tấm thẻ nhỏ, điểm tựa lớn

Năm học 2026-2027 đang đến gần, cùng với những khoản chi đầu năm, bảo hiểm y tế (BHYT) là một trong những chính sách an sinh mà mỗi gia đình có con đang đi học cần chủ động chuẩn bị. Một tấm thẻ có thể cả năm không sử dụng, nhưng khi ốm đau, tai nạn hay mắc bệnh phải điều trị dài ngày, đó có thể là điểm tựa giúp gia đình giảm đi khoản chi phí y tế rất lớn.

Đón đọc Thời Nay số 1736, phát hành thứ năm, ngày 3/9

Đón đọc Thời Nay số 1736, phát hành thứ năm, ngày 3/9

Trang nhất đăng tải Kỳ 1: Rút ngắn những con đường đến trường trong bài Mở cánh cửa tương lai cho học sinh vùng biên. Ngày 5/9, tiếng trống khai giảng năm học 2026-2027 vang lên cùng một dấu mốc đặc biệt: 108 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới dự kiến đồng loạt được khánh thành, bàn giao, đưa vào sử dụng. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kỳ vọng những ngôi trường ấy sẽ trở thành những “cột mốc mềm” về giáo dục vùng biên. Đằng sau những công trình mới là một chủ trương lớn nhằm tạo công bằng trong cơ hội giáo dục, thu hẹp khoảng cách vùng miền và đầu tư cho nguồn nhân lực của vùng biên trong tương lai.

Bàn ghế sao không “lớn” cùng học sinh?

Nhiều phụ huynh vừa đi họp cho con năm nay lên lớp trên, được biết tin: Năm học này, dù trường đã sáp nhập, các con vẫn được học tại phòng học cũ. Phòng học này với các vật dụng từ điều hòa, bàn ghế, tivi… đã gắn bó với nhiều em từ hồi lớp 1. Tin vui như cô giáo nói, nhưng ngẫm lại thấy hơi băn khoăn: Bốn năm trôi qua, bàn ghế cũ đi, có cái sứt góc, có cái phải gia cố, nhưng kích thước vẫn vậy, trong khi những đứa trẻ ngồi trên đó đang ở “tuổi ăn tuổi lớn”.