Biến đổi khí hậu – “thủ phạm” gây sóng nhiệt và cháy rừng nghiêm trọng ở châu Âu

Châu Âu đang trải qua đợt sóng nhiệt tồi tệ nhất từ trước đến nay với liên tiếp các vụ cháy rừng xảy ra khắp khu vực Địa Trung Hải. Theo các nhà khoa học, biến đổi khí hậu là “thủ phạm” chính gây ra tình trạng thời tiết cực đoan nói trên.
Lính cứu hỏa quan sát một đám cháy rừng ở khu vực Ourem, Bồ Đào Nha, hôm 12/7. (Ảnh: Reuters)
Lính cứu hỏa quan sát một đám cháy rừng ở khu vực Ourem, Bồ Đào Nha, hôm 12/7. (Ảnh: Reuters)

Sóng nhiệt nóng hơn và thường xuyên hơn

Biến đổi khí hậu khiến các đợt sóng nhiệt trở nên nóng hơn và thường xuyên hơn. Đây là trường hợp chung của hầu hết các khu vực trên thế giới hiện nay, và đã được xác nhận bởi Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) của Liên hợp quốc.

Phát thải khí nhà kính từ các hoạt động của con người đã làm Trái đất nóng thêm khoảng 1,2 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Nền nhiệt cơ sở tăng đồng nghĩa mức nhiệt cao hơn có thể được ghi nhận trong các đợt nắng nóng cực đoan.

Nhà khí hậu học Friederike Otto thuộc Đại học Hoàng gia London khẳng định: “Mỗi đợt sóng nhiệt mà chúng ta đang chứng kiến ngày nay đều có cường độ mạnh hơn và tần suất dày hơn do tác động của biến đổi khí hậu”.

Ngoài ra, các điều kiện khác cũng ảnh hưởng đến các đợt sóng nhiệt, trong đó có hoàn lưu khí quyển - một yếu tố tác động quan trọng ở châu Âu hiện nay.

Theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature mới đây, số đợt sóng nhiệt ở “lục địa già” đã tăng nhanh hơn gấp 3-4 lần so với các vùng vĩ độ trung bình phía bắc khác như Mỹ, nguyên nhân là do những thay đổi của dòng phản lực - luồng không khí di chuyển nhanh từ tây sang đông ở bắc bán cầu.

Tác động của biến đổi khí hậu

Để tìm hiểu chính xác mức độ ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với một đợt sóng nhiệt cụ thể, từ năm 2004 các nhà khoa học đã thực hiện hơn 400 nghiên cứu đối với các hiện tượng thời tiết cực đoan, bao gồm nắng nóng, lũ lụt và hạn hán, nhằm tính toán mức độ ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với từng hiện tượng.

Quá trình nghiên cứu bao gồm việc mô phỏng khí hậu hiện tại hàng trăm lần và tiến hành so sánh với các mô phỏng khí hậu không có phát thải khí nhà kính do con người gây ra.

Chẳng hạn, các nhà khoa học thuộc World Weather Attribution (WWA) – một sáng kiến quốc tế phân tích tác động của biến đổi khí hậu đến các hiện tượng thời tiết cực đoan, đã xác định khả năng xảy ra một đợt sóng nhiệt kỷ lục như ở Tây Âu vào tháng 6/2019 ở Pháp và Hà Lan hiện nay cao hơn 100 lần so với trường hợp con người không làm biến đổi khí hậu.

Các đợt sóng nhiệt sẽ ngày càng trầm trọng

Trái đất hiện nóng hơn thời kỳ tiền công nghiệp khoảng 1,2 độ C, và điều này đã làm gia tăng tần suất các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Nhà khoa học khí hậu Sonia Seneviratne của ETH Zurich cho biết: “Trung bình trên đất liền, những đợt nắng nóng cực đoan vốn xảy ra 10 năm một lần nếu không có sự tác động của con người đến khí hậu, giờ đây xảy ra thường xuyên hơn gấp 3 lần”.

Nhiệt độ sẽ chỉ ngừng tăng khi con người ngừng thải khí nhà kính vào bầu khí quyển. Cho tới lúc đó, các đợt sóng nhiệt được dự báo sẽ tiếp tục trở nên trầm trọng. Nếu tình trạng biến đổi khí hậu không được giải quyết, nắng nóng cực đoan thậm chí sẽ còn leo thang nguy hiểm hơn.

Theo Thỏa thuận Paris năm 2015, các quốc gia đã nhất trí cắt giảm lượng khí thải để hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức 2 độ C và hướng tới mục tiêu tham vọng hơn là 1,5 độ C, nhằm tránh những hậu quả tàn khốc nhất của biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, với các chính sách như hiện tại, thế giới sẽ không thể cắt giảm lượng khí thải đủ nhanh để đạt được bất kỳ mục tiêu nào nói trên.

IPCC cho biết một đợt sóng nhiệt xảy ra một lần mỗi thập kỷ trong thời kỳ tiền công nghiệp sẽ xảy ra 4,1 lần mỗi thập kỷ ở nhiệt độ nóng lên 1,5 độ C và 5,6 lần ở mức tăng 2 độ C.

“Nhiệt độ Trái đất tăng quá 1,5 độ C đồng nghĩa thế giới sẽ đối mặt với nhiều đợt nắng nóng cực đoan hơn trong tương lai”, bà Seneviratne cho hay.

Biến đổi khí hậu khiến cháy rừng nghiêm trọng hơn

Biến đổi khí hậu làm gia tăng các điều kiện khô nóng khiến các đám cháy lan nhanh hơn, cháy lâu hơn và bùng phát dữ dội hơn.

Dưới tác động của biến đổi khí hậu, khu vực Địa Trung Hải đã chứng kiến mùa cháy rừng bắt đầu sớm hơn và bao phủ diện tích rộng lớn hơn. Chỉ tính riêng năm ngoái, hơn nửa triệu ha rừng đã bị thiêu rụi ở các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU), khiến 2021 trở thành mùa cháy rừng tồi tệ thứ hai của khối được ghi nhận kể từ sau năm 2017.

Thời tiết nóng hơn cũng khiến thảm thực vật mất đi độ ẩm, qua đó trở thành nguồn “nhiên liệu” khô giúp các đám cháy lan rộng hơn.

Theo nhà khoa học cấp cao Mark Parrington của Copernicus, điều kiện thời tiết nóng hơn và khô hơn đang làm gia tăng mức độ nguy hiểm của các vụ cháy rừng.

Một số quốc gia như Bồ Đào Nha và Hy Lạp ghi nhận các vụ cháy rừng vào hầu hết các mùa hè, và cũng đã chủ động chuẩn bị cơ sở hạ tầng để cố gắng quản lý và kiểm soát các đám cháy. Tuy nhiên, sự gia tăng nhiệt độ Trái đất đang khiến phạm vi cháy rừng ngày càng lan rộng ra những khu vực trước nay vốn ít ghi nhận các đám cháy và không có nhiều sự chuẩn bị để đối phó.

Biến đổi khí hậu không phải là nguyên nhân duy nhất gây cháy rừng

Theo thống kê của EU, cùng với biến đổi khí hậu, công tác quản lý rừng và các nguồn phát lửa cũng là những tác nhân quan trọng gây ra các vụ cháy rừng. Ở châu Âu, phần lớn các vụ cháy rừng là do hoạt động của con người gây ra, như đốt phá rừng, tiệc nướng ngoài trời, các đường dây điện, hoặc các mảnh thủy tinh thải ra môi trường.

Nhiều quốc gia, bao gồm Tây Ban Nha, đang phải đối mặt với thách thức thu hẹp dân số ở các vùng nông thôn, khi ngày càng nhiều người dân di chuyển đến các thành phố, qua đó làm suy giảm lực lượng lao động dọn dẹp thực bì khô dễ bắt lửa gây cháy rừng.

Một số hành động có thể giúp hạn chế các vụ cháy rừng nghiêm trọng, chẳng hạn như đốt có kiểm soát để ngăn chặn nguy cơ bắt lửa hoặc tạo ra các khoảng trống trong rừng để ngăn không cho các đám cháy lan rộng hơn.

Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng nếu không giảm mạnh lượng khí nhà kính gây biến đổi khí hậu, thế giới sẽ chứng kiến các đợt sóng nhiệt, cháy rừng, lũ lụt và hạn hán ngày càng tồi tệ hơn trong tương lai.

Reuters

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh Hội nghị Bộ trưởng APEC về Lâm nghiệp năm 2026. (Ảnh: APEC.ORG)

APEC chia sẻ kinh nghiệm quản lý rừng bền vững

Theo tin nước ngoài và TTXVN, từ ngày 27-28/7, Hội nghị Bộ trưởng Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) về Lâm nghiệp năm 2026 với chủ đề “Hướng tới một châu Á-Thái Bình Dương tăng cường khả năng chống chịu của rừng nhằm nâng cao phúc lợi cho mọi người” được tổ chức tại Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc

[Video] Dự báo thời tiết ngày 29/7/2026: Bắc Bộ mưa dông giảm dần về chiều, Nam Bộ tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 29/7/2026: Bắc Bộ mưa dông giảm dần về chiều, Nam Bộ tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông

Mưa lớn vẫn là hình thái thời tiết nổi bật tại Bắc Bộ trong hôm nay do ảnh hưởng của rãnh áp thấp kết hợp hội tụ gió trên cao. Trong khi đó, Trung Bộ mưa chủ yếu về chiều tối và đêm; còn Nam Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông diện rộng do gió mùa Tây Nam hoạt động.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 29/7/2026: Bắc Bộ tiếp tục mưa lớn, Nam Bộ mưa dông kéo dài

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 29/7/2026: Bắc Bộ tiếp tục mưa lớn, Nam Bộ mưa dông kéo dài

Trong đêm nay và ngày mai, Bắc Bộ tiếp tục có mưa vừa, mưa to, cục bộ mưa rất to do chịu ảnh hưởng của rãnh áp thấp kết hợp hội tụ gió trên cao. Trung Bộ duy trì mưa dông, cục bộ có nơi mưa to; trong khi Nam Bộ tiếp tục xuất hiện mưa lớn diện rộng do gió mùa Tây Nam hoạt động.

“Sự kiện kết nối vì quản lý rừng bền vững” được tổ chức tại phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị.

Hợp tác, liên kết quản lý rừng bền vững tại khu vực trung Trường Sơn

Ngày 28/7, tại phường Đồng Hới, Tổ chức quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF-Việt Nam) phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị tổ chức “Sự kiện kết nối vì quản lý rừng bền vững” nhằm mở rộng diện tích rừng có chứng chỉ FSC và xây dựng chuỗi cung ứng gỗ có trách nhiệm tại khu vực trung Trường Sơn. 

Nông dân An Giang đánh bắt thủy sản bằng ngư cụ truyền thống.

An Giang: Bảo vệ cá trong mùa cá sinh sản

Mùa mưa về cũng là thời điểm cá tự nhiên trên sông rạch vào chu kỳ đẻ trứng. Trong mùa cá sinh sản, Công an tỉnh An Giang cùng các ngành chức năng đã vào cuộc quyết liệt bảo vệ nguồn lợi tự nhiên.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 27/7/2026: mưa dông có khả năng gia tăng tại trung du và vùng núi Bắc Bộ; Trung Bộ một số nơi xuất hiện nắng nóng; Nam Bộ tiếp diễn mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 27/7/2026: mưa dông có khả năng gia tăng tại trung du và vùng núi Bắc Bộ; Trung Bộ một số nơi xuất hiện nắng nóng; Nam Bộ tiếp diễn mưa dông

Hôm nay, Bắc Bộ và Trung Bộ duy trì trạng thái ngày nắng, cục bộ xuất hiện nắng nóng. Tuy nhiên, từ chiều tối và đêm, mưa dông có xu hướng gia tăng tại khu vực trung du, vùng núi phía Bắc cũng như nhiều nơi ở Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ do ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 27/7/2026: Bão số 2 suy yếu thành vùng áp thấp, Bắc Bộ nắng trở lại

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 27/7/2026: Bão số 2 suy yếu thành vùng áp thấp, Bắc Bộ nắng trở lại

Trong đêm nay và ngày mai, bão số 2 tiếp tục suy yếu vùng áp thấp trên đất liền tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc). Trên đất liền nước ta, Bắc Bộ mưa giảm, ban ngày có nắng; Trung Bộ duy trì thời tiết thuận lợi, trong khi Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông vào chiều và tối.

Lực lượng chức năng hỗ trợ di chuyển người dân xã Mường Than (Lai Châu) đến nơi an toàn. (Ảnh: TRẦN TUẤN)

Chủ động ứng phó mưa lớn tại 7 tỉnh miền núi phía bắc

Trước dự báo mưa lớn diện rộng từ chiều tối 27/7 đến đêm 28/7, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị Ủy ban nhân dân 7 tỉnh miền núi phía bắc khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó, tập trung bảo đảm an toàn tính mạng người dân, hạn chế thiệt hại do ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất và dông, lốc.

Bản đồ quỹ đạo bão số 2. (Nguồn: Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia)

Tin cuối cùng về cơn bão số 2: Bão đang suy yếu dần và không có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam

Chiều nay (26/7), bão số 2 di chuyển theo hướng bắc tây bắc với tốc độ 10-15km/giờ, trên đất liền phía nam tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc). Dự báo, trong 12 giờ tới, bão sẽ suy yếu dần thành áp thấp nhiệt đới, sau là một vùng áp thấp và không có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam.

Trượt lở đất diễn biến ngày càng phức tạp tại các địa phương. (Ảnh: MINH TIỀN)

Nâng cao năng lực cảnh báo trượt lở đất

Sau thảm họa Làng Nủ (Lào Cai) năm 2024 và nhiều vụ trượt lở nghiêm trọng tại miền bắc, miền trung, yêu cầu nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai sớm ngày càng cấp thiết. 

(Ảnh minh họa)

Thời tiết ngày 26/7: Bão số 2 suy yếu, Hà Nội ngày nắng, Nam Bộ mưa to đến rất to

Dự báo, ngày 26/7, do ảnh hưởng của bão số 2 vùng biển phía bắc khu vực bắc Biển Đông có gió mạnh, sóng lớn và biển động dữ dội. Trên đất liền, sáng nay, khu vực Tây Bắc Bắc Bộ, Nam Bộ và Lâm Đồng có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to trên 60mm. Thủ đô Hà Nội ngày nắng, nhiệt độ cao nhất từ 33-35 độ C.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 26/7/2026: Bão số 2 suy yếu, Bắc Bộ giảm mưa, Trung Bộ có nơi xuất hiện nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết ngày 26/7/2026: Bão số 2 suy yếu, Bắc Bộ giảm mưa, Trung Bộ có nơi xuất hiện nắng nóng

Hôm nay, bão số 2 tiếp tục suy yếu khi di chuyển vào khu vực tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc) và ít có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam. Trên đất liền, Bắc Bộ mưa giảm, Trung Bộ ngày nắng, cục bộ có nơi nắng nóng; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều và tối tiếp tục xuất hiện mưa dông.

Bản đồ dự báo quỹ đạo và cường độ bão phát lúc 5 giờ ngày 25/7.

Bão số 2, giật cấp 13, trên khu vực bắc Biển Đông

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hồi 4 giờ ngày 25/7, tâm bão số 2 (tên quốc tế là Noul) ở khoảng 20,3 độ vĩ bắc; 118,8 độ kinh đông, trên vùng biển phía đông bắc của khu vực bắc Biển Đông, cách Hồng Kông (Trung Quốc) khoảng 580km về phía đông nam.