Cây giống vào mùa
Những ngày này, đi dọc các con đường từ huyện Mỏ Cày Bắc sang huyện Chợ Lách (tỉnh Bến Tre), đâu đâu cũng bắt gặp cảnh nông dân tất bật sản xuất cây giống. Đây là địa phương sản xuất cây giống lớn nhất cả nước cung ứng ra thị trường hơn 20 triệu cây giống các loại mỗi năm.
Theo nhiều nông dân, năm nay, thị trường các giống mít, ổi, mận tương đối ổn định còn giá cây sầu riêng đang sụt giảm mạnh.
Ông Nguyễn Văn Liệt, chuyên sản xuất cây giống tại xã Tân Thiềng (huyện Chợ Lách) cho biết: “Gia đình tôi chuyển sản xuất mít, sầu riêng, na… để cung ứng ra thị trường các tỉnh trong khu vực. Năm nay, mới đầu vụ nhưng giá cây giống sầu riêng đã sụt giảm hơn 30% so trước, chỉ còn từ 60-80 nghìn đồng/cây nên nông dân lãi rất thấp. Nhiều nông dân chỉ lấy công làm lời để duy trì nghề truyền thống. Nguyên nhân chính do giá quả sầu riêng xuống rất thấp nên nông dân các tỉnh Tây Nguyên, miền Đông Nam Bộ không dám tăng diện tích. Từ đó kéo theo giá giảm mạnh”.
Ông Trần Thanh Thanh, cơ sở sản xuất cây giống Thanh Thanh (xã Hòa Nghĩa, huyện Chợ Lách) cho biết: “Hiện tại chỉ có giống mít ruột đỏ, mận có giá ổn định, tiêu thụ mạnh nên nông dân trồng các loại giống này có lãi khá. Còn lại, các giống khác, đặc biệt là sầu riêng, giảm giá mạnh. Tuy nhiên, với giá này, nông dân vẫn sống được với nghề dù thu nhập không cao như trước”. Hiện tại, giá mít giống dao động từ 40-80 nghìn đồng/cây, ổi 18-40 nghìn đồng/cây, mận 30-90 nghìn đồng/cây, sầu riêng 60-80 nghìn đồng/cây…
Hiện tại, tỉnh Bến Tre có hơn 8.000 hộ chuyên sản xuất cây giống đã tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động tại địa phương. Bà Nguyễn Thị Bạch Tuyết, 60 tuổi, ngụ xã Sơn Định (huyện Chợ Lách) cho biết: “Gia đình tôi không có đất sản xuất, bản thân tôi lại lớn tuổi nên chỉ có thể làm thuê ở các cơ sở sản xuất cây giống. Mỗi tháng thu nhập khoảng 6 triệu đồng, có thể tự lo cho cuộc sống không trông chờ vào con cháu. Nhiều người dân tại địa phương cũng có thu nhập ổn định nhờ nghề làm cây giống”.
Phó Trưởng Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Chợ Lách Trần Hữu Nghị cho rằng: “Cùng với nghề trồng hoa, cây cảnh, nghề sản xuất cây giống là nghề truyền thống từ lâu đời của bà con nông dân Chợ Lách. Hằng năm, diện tích sản xuất cây giống của nhà vườn địa phương luôn biến động theo xu hướng đổi thay trên thị tiêu thụ sản phẩm cây trồng. Hiện tại, mít và sầu riêng là những cây giống chủ lực mà nhà vườn địa phương tập trung sản xuất.
Năm 2025, dự báo sản xuất cây giống vẫn còn tăng trưởng mạnh do tại một số vùng kinh tế mới, nhu cầu trồng các loại cây ăn trái như mít, các loại cây có múi tăng. Do đó, chương trình phát triển cây giống của huyện Chợ Lách sẽ tập trung vào cây mít, các loại cây có múi là chủ yếu. Ngoài ra, người sản xuất cây giống của huyện cũng tập trung vào một số loại cây có giá trị cao như măng cụt, chôm chôm, nhãn, xoài…”.
Tìm hướng đi bền vững
Những năm gần đây, nghề truyền thống sản xuất cây giống tại tỉnh Bến Tre bắt đầu chú ý xây dựng thương hiệu, sản xuất đa dạng chủng loại, chất lượng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Một số hộ dân đã liên kết sản xuất, thành lập hợp tác xã để nâng cao giá trị chuỗi sản phẩm cây giống. Năm 2016, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Tân Phú (xã Sơn Định, huyện Chợ Lách) được thành lập, với 7 thành viên tham gia. Đến nay, hợp tác xã có 38 thành viên chính thức góp vốn và 187 thành viên không góp vốn nhưng liên kết sản xuất sản phẩm cây giống.
Ông Nguyễn Hữu Phước, thành viên hợp tác xã cho biết: “Gia đình tôi sản xuất trung bình khoảng 50 nghìn cây giống/năm với giống chủ lực là chôm chôm. Vào vụ, gia đình thuê thêm 5 nhân công để kịp tiến độ sản xuất giao cho khách hàng. Nhờ vào hợp tác xã nên được liên kết trong sản xuất, tiêu thụ nên mang lại hiệu quả cao hơn. Ngoài ra, địa phương xây dựng các công trình thủy lợi ngăn mặn, trữ ngọt nên việc sản xuất cây giống của bà con nơi đây thuận lợi hơn trước rất nhiều”.
Đến nay, hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Tân Phú có 50 cây đầu dòng được Sở nông nghiệp và Môi trường tỉnh bến Tre công nhận gồm chôm chôm, sầu riêng, mít…
Chủ tịch hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Tân Phú Nguyễn Thanh Phong cho biết: “Hợp tác xã đã liên kết đầu vào cũng như đầu ra trong sản xuất cây giống cho thành viên. Tham gia hợp tác xã, thành viên đã tích hợp được kinh nghiệm thực tiễn trong việc sản xuất cây giống và góp phần cải thiện được nguồn thu nhập bền vững cho gia đình. Hợp tác xã luôn đồng hành và sát cánh hỗ trợ thành viên tháo gỡ những khó khăn hay vướng mắc xuyên suốt trong quá trình sản xuất cây giống”.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Bến Tre Đoàn Văn Đảnh cho biết: “Hiện tỉnh Bến Tre đang triển khai Đề án Phát triển cây giống và hoa kiểng Chợ Lách mang tầm quốc gia, với kinh phí đầu tư 85 tỷ đồng. Đề án sẽ tiến hành xây dựng vùng sản xuất chuyên canh tập trung đạt 300-500ha trên diện tích 1.500ha cây giống, hoa kiểng của huyện Chợ Lách gắn với phát triển chuỗi giá trị cây giống, hoa kiểng...
Để ngành hàng sản xuất cây ăn trái phát triển bền vững và quản lý hiệu quả chất lượng cây giống nhằm góp phần giữ vững thương hiệu nông sản của địa phương, ngành nông nghiệp đã triển khai thực thi theo Luật Trồng trọt trong việc sản xuất và tiêu thụ cây giống.
Đồng thời, xúc tiến công nhận và quản lý tốt cây đầu dòng, vườn cây đầu dòng để duy trì nguồn giống có chất lượng, quản lý chặt chẽ các cơ sở sản xuất, kinh doanh để bảo đảm sản phẩm tiêu thụ trên thị trường đạt chất lượng tốt, vùng nguyên liệu sử dụng nguồn cây giống của tỉnh sinh trưởng, năng suất và chất lượng tốt, đồng nhất”.
Từ năm 2019, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bến Tre) đã triển khai thí điểm nhãn truy xuất được nguồn gốc cây giống bằng điện thoại thông minh cho một số hợp tác xã, hộ sản xuất có cây mẹ, cây đầu dòng, vườn cây đầu dòng.
Hiện tại, tỉnh Bến Tre sản xuất cây giống chất lượng tập trung các loại quả thuộc sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh như cây bưởi da xanh, chôm chôm, nhãn, sầu riêng, măng cụt, xoài, chanh đáp ứng nhu cầu phát triển của chuỗi giá trị các sản phẩm trên, xây dựng các vùng sản xuất tập trung chất lượng cao, trồng thay thế các vườn già cỗi.
Tỉnh Bến Tre tiếp tục chọn tạo, bình tuyển, công nhận cây đầu dòng, thẩm định công nhận vườn cây đầu dòng, kết hợp ứng dụng các gốc ghép thích ứng với biến đổi khí hậu, hạn mặn; tiếp nhận và làm chủ được quy trình công nghệ sản xuất cây có múi sạch bệnh bằng kỹ thuật vi ghép; duy trì vườn sưu tập, bảo tồn cây ăn trái chất lượng cao.
