Bảo vệ thế giới trước nguy cơ từ vũ khí hạt nhân

Môi trường địa chính trị thế giới đang tiếp tục biến động khó lường, với những điểm nóng xung đột không ngừng gia tăng gây ra mối đe dọa thường trực đối với hòa bình và an ninh. 

Việt Nam tổ chức tham vấn về Hội nghị kiểm điểm NPT lần thứ 11. (Ảnh: Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc)
Việt Nam tổ chức tham vấn về Hội nghị kiểm điểm NPT lần thứ 11. (Ảnh: Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc)

Trong bối cảnh đó, việc thúc đẩy các nỗ lực giải trừ quân bị, không phổ biến vũ khí hạt nhân trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, đòi hỏi những nỗ lực bền bỉ và sự đồng thuận của cộng đồng quốc tế.

Trong thông điệp mới đây nhân Ngày quốc tế nhận thức về giải trừ quân bị và chống phổ biến vũ khí hạt nhân, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo “giấc mơ hòa bình của nhân loại đang đứng trước những thách thức nghiêm trọng”.

Theo người đứng đầu Liên hợp quốc, trong bối cảnh môi trường an ninh toàn cầu ngày càng bất ổn và căng thẳng địa chính trị gia tăng, nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân đang ở mức cao nhất trong hàng chục năm qua.

Nhận định của Tổng Thư ký Liên hợp quốc được đưa ra trong bối cảnh vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân đang “nóng” trở lại trong thời gian gần đây, thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận quốc tế.

Tháng 2/2026, Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START), hiệp ước quy định những giới hạn đối với việc phát triển kho vũ khí hạt nhân của Nga và Mỹ - chính thức hết hạn.

Việc New START, thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân song phương cuối cùng còn hiệu lực giữa Moskva và Washington, hết hiệu lực đồng nghĩa với việc lần đầu trong hơn 50 năm qua, không còn cơ chế nào ràng buộc đối với hai kho vũ khí hạt nhân có quy mô lớn nhất thế giới.

Mặc dù Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định sẵn sàng cùng Nga xây dựng thỏa thuận mới để thay thế New START, tuy nhiên nhiều chuyên gia cho rằng tiến trình thương lượng một hiệp ước mới không dễ dàng.

Giấc mơ hòa bình của nhân loại đang đứng trước những thách thức nghiêm trọng.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres

Tại châu Âu, câu chuyện về vũ khí hạt nhân cũng trở thành đề tài được đặc biệt quan tâm thời gian gần đây, nhất là khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vừa tuyên bố, lần đầu kể từ năm 1992, Pháp điều chỉnh tăng số lượng đầu đạn hạt nhân mà nước này sở hữu.

Sau khi chiến tranh Lạnh kết thúc, Pháp đã triển khai những bước đi quan trọng hướng tới giải trừ quân bị và duy trì kho vũ khí hạt nhân ở mức thấp nhất có thể. Vì vậy, việc tăng số lượng đầu đạn hạt nhân được xem là một trong những thay đổi mang tính bước ngoặt trong lập trường về vũ khí hạt nhân mà Pháp theo đuổi hàng chục năm qua.

Quyết định nêu trên đánh dấu bước chuyển không chỉ của Pháp, mà cả châu Âu, bởi sau khi Anh rời Liên minh châu Âu (EU) vào năm 2020, Pháp trở thành quốc gia thành viên duy nhất trong Liên minh Cờ xanh sở hữu vũ khí hạt nhân.

Giới phân tích cho rằng, việc New START hết hạn và quyết định mở rộng kho vũ khí hạt nhân của Pháp không có nghĩa là thế giới sẽ bước vào một cuộc chạy đua vũ trang mới với những hậu quả khôn lường.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Liên hợp quốc và nhiều quốc gia đang nỗ lực xây dựng một thế giới không còn vũ khí hạt nhân, những diễn biến nêu trên tạo sức ép không nhỏ đối với bộ máy giải trừ quân bị toàn cầu.

Bất chấp những khó khăn trên con đường xây dựng một thế giới không còn vũ khí hạt nhân, cộng đồng quốc tế vẫn tiếp tục kiên định theo đuổi nỗ lực giải trừ quân bị. Theo kế hoạch, vào tháng 5, Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) lần thứ 11 do Việt Nam làm Chủ tịch sẽ diễn ra tại New York (Mỹ).

Được ký kết năm 1968, NPT hiện là hiệp ước quốc tế về chống phổ biến vũ khí hạt nhân mang tính toàn diện nhất, có sự tham gia của năm quốc gia được công nhận là cường quốc hạt nhân, cũng đồng thời là các nước Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, gồm Anh, Pháp, Mỹ, Nga và Trung Quốc.

Vì vậy, hội nghị sắp tới được xem là cơ hội để các nước xây dựng lòng tin, thúc đẩy triển khai thực hiện ba trụ cột của Hiệp ước gồm không phổ biến vũ khí hạt nhân, giải trừ vũ khí hạt nhân và sử dụng công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres khẳng định, trong bối cảnh xung đột lan rộng chưa từng thấy kể từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, đe dọa nghiêm trọng cuộc sống của hàng triệu người dân, đã đến lúc các nước dồn sức kiến tạo hòa bình thay vì đầu tư cho chiến tranh. Trong đó, giải trừ vũ khí, khôi phục lòng tin, đồng thời ngăn chặn phổ biến các loại vũ khí có sức tàn phá lớn là nhiệm vụ cấp bách hàng đầu.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh minh họa: nhandan.vn)

Israel ký thỏa thuận quốc phòng lớn nhất lịch sử với Hy Lạp

Ngày 31/8, Israel và Hy Lạp ký thỏa thuận quốc phòng trị giá 3 tỷ Euro (tương đương 3,5 tỷ USD) sau 3 năm đàm phán nhằm xây dựng mạng lưới phòng không và phòng thủ tên lửa nhiều tầng mang tên “Lá chắn Achilles”. Thương vụ được truyền thông Israel đánh giá sẽ trở thành hợp đồng xuất khẩu quốc phòng lớn nhất tới nay của nước này.

Các đại diện tham dự Diễn tập Super Garuda Shield 2026. (Ảnh: TTXVN)

Khởi động tập trận Super Garuda Shield 2026 tại Indonesia

Ngày 31/8, Indonesia, Mỹ cùng nhiều nước đồng minh đã khởi động cuộc tập trận quân sự chung thường niên Super Garuda Shield nhằm nâng cao năng lực quốc phòng và tăng cường khả năng “răn đe hành động gây hấn” tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Lực lượng an ninh của Chính phủ Libya duy trì trật tự trên một tuyến phố ở Tripoli, Libya, ngày 13/5/2025. (Ảnh minh họa: Tân Hoa xã)

Các phe phái chính trị ký thỏa thuận do Liên hợp quốc bảo trợ, mở đường cho bầu cử ở Libya

Theo phóng viên TTXVN tại Bắc Phi, đại diện hai phe phái chính trị đối địch tại Libya ngày 30/8 đã ký một thỏa thuận do Liên hợp quốc bảo trợ, sự kiện được xem là bước tiến hướng tới tổ chức các cuộc bầu cử quốc gia vốn bị trì hoãn nhiều năm tại quốc gia Bắc Phi đang chia rẽ sâu sắc này.

Hiện trường vụ tấn công tại một khu chợ ở Omdurman, Sudan. (Ảnh: THX/TTXVN)

Sudan chưa yên bình

Giao tranh tại Sudan đang gia tăng trên nhiều mặt trận, làm thay đổi cục diện kiểm soát giữa Quân đội Sudan (SAF) với phe đối lập là Lực lượng Hỗ trợ nhanh (RSF) và Phong trào Giải phóng nhân dân Sudan-Bắc (SPLM-N). Xung đột gia tăng đẩy dân thường vào thế mắc kẹt giữa hai làn đạn.

Eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ nối lại tấn công Iran, Tehran tuyên bố đáp trả

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, quân đội Mỹ ngày 30/8 đã tiến hành cuộc tấn công nhằm vào hai bệ phóng của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trên đảo Larak, gần eo biển Hormuz, đánh dấu lần đầu tiên Washington thực hiện hành động quân sự trực tiếp trên lãnh thổ Iran trong khoảng một tháng.

Ảnh: TTXVN

Lật tàu chở gần 300 người ngoài khơi CH Cyprus

Một tàu chở khách đã bị lật không lâu sau khi rời cảng ở thành phố Kyrenia, miền bắc Cộng hòa (CH) Cyprus vào chiều 30/8 theo giờ địa phương. Thông tin ban đầu cho biết có khoảng 279 hành khách trên tàu khi gặp nạn.

Hội thảo quy tụ khoảng 70 chuyên gia, đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế trong lĩnh vực hạt nhân. (Ảnh: TRUNG HƯNG)

Kết nối nguồn lực trí thức người Việt toàn cầu, mở rộng hợp tác phát triển điện hạt nhân

Các chuyên gia cho rằng, những yêu cầu cấp thiết đối với chương trình điện hạt nhân Việt Nam gồm chuẩn bị nguồn nhân lực, tiếp nhận tri thức và kinh nghiệm quốc tế, đồng thời xây dựng những cơ chế hợp tác để nguồn lực trí thức người Việt ở nước ngoài có thể đóng góp hiệu quả cho đất nước.

Người dân tại La Habana, Cuba.(Ảnh: THX/TTXVN)

Chính phủ Cuba tiếp tục tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân

Bộ Nội thương Cuba (Mincin) vừa công bố nghị định nhằm thiết lập một loạt quy định dành cho các hoạt động thương mại trong nước, bán buôn và bán lẻ, cũng như quyền thành lập chuỗi cửa hàng, nhà hàng và mạng lưới dịch vụ ăn uống trên toàn quốc đối với lĩnh vực kinh tế tư nhân.

Thiệt hại sau lũ quét tại Trishuli, Nepal. (Ảnh: ANI/TTXVN phát)

Lũ quét tại Nepal: Thời tiết xấu cản trở nỗ lực cứu hộ 100 công nhân mắc kẹt

Liên quan đến nỗ lực giải cứu 100 người bị mắc kẹt trong đường hầm thuộc Dự án Thủy điện Trishuli 3A ở Rasuwa, Bộ trưởng Nội vụ Nepal Sudan Gurung cho biết quân đội nước này đã đặt một đường ống dẫn khí vào bên trong. Tuy nhiên các nỗ lực cứu hộ đang gặp khó khăn do mưa suốt đêm và nước sông dâng cao.

Động đất xảy ra ở nhiều nơi.

Nhật Bản cảnh báo nguy cơ động đất lớn tại khu vực Kinki

Ủy ban Nghiên cứu động đất của Chính phủ Nhật Bản mới đây cho biết, các đứt gãy đang hoạt động tại khu vực Kinki, miền trung tây Nhật Bản, và vùng lân cận có thể gây ra động đất với độ lớn từ 6,8 trở lên với xác suất 50-60% trong vòng 30 năm tới.