Bảo tồn động vật hoang dã nguy cơ tuyệt chủng

Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa (tỉnh Quảng Trị) bất ngờ phát hiện một cá thể gấu ngựa (có tên khoa học Ursus thibetanus) nặng khoảng 150 kg, đang sinh sống trong khu bảo tồn thông qua máy bẫy ảnh kỹ thuật số. Phát hiện này thu hút sự quan tâm của dư luận và nhiều nhà khoa học để tìm giải pháp bền vững bảo tồn loài gấu quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng.
Cán bộ Khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa đặt bẫy ảnh theo dõi dấu vết gấu ngựa. (Ảnh Khu bảo tồn cung cấp)
Cán bộ Khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa đặt bẫy ảnh theo dõi dấu vết gấu ngựa. (Ảnh Khu bảo tồn cung cấp)

Khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa là nơi có hệ sinh thái rừng đặc trưng, phát triển trên núi đá vôi, có cấu trúc hỗn giao tre nứa với cây lá rộng, lá kim, hệ thực vật đa dạng, tạo nên sự đa dạng sinh học, có giá trị bảo tồn loài của Việt Nam và quốc tế... Với tính chất đặc biệt đó, Khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa có nhiều loài động vật hoang dã quý, hiếm sinh sống.

Bẫy ảnh sao la, trúng gấu ngựa

Theo Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế, gấu ngựa xếp vào danh sách loài sắp nguy cấp. Ở Việt Nam, loài này được quy định tại Phụ lục I, danh mục loài nguy cấp, quý hiếm được ưu tiên bảo vệ theo Nghị định 160/2013/NĐ-CP và sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 64/2019/NĐ-CP.

Ông Hà Văn Hoan, Giám đốc Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa cho biết: Trong khuôn khổ Dự án “Giải cứu sao la khỏi bờ vực tuyệt chủng”, Tổ chức quốc tế Bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam, các đối tác của dự án và đơn vị đã triển khai khảo sát loài sao la tại các khu vực có tiềm năng cao nhất còn tồn tại bằng bẫy ảnh và thu mẫu eDNA môi trường (mẫu vắt và mẫu nước suối) trong thời gian từ tháng 8/2023 đến tháng 6/2024.

Nhóm khảo sát đã nỗ lực vượt qua những địa hình khó khăn phức tạp và thời tiết khắc nghiệt để hoàn thành lắp đặt 385 lượt máy bẫy ảnh, mỗi lượt máy có thời gian đặt trong rừng tối thiểu hai tháng. Tuy nhiên, khi chưa ghi nhận được dấu vết sao la thì nhóm khảo sát đã ghi nhận được kết quả bất ngờ hình ảnh về sự hoạt động của loài gấu ngựa trong khu bảo tồn. Ông Hà Văn Hoan nhớ lại, lúc đó anh em vô cùng hạnh phúc, từ việc phát hiện cá thể gấu ngựa đã mở ra một trang mới trong việc bảo vệ loài động vật quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng này.

Cá thể gấu ngựa được phát hiện ước tính trọng lượng khoảng 150 kg, hoạt động rất khỏe mạnh. Đây là loài thú có thể tự bảo vệ bản thân để sinh tồn trong tự nhiên, khá nhạy bén với thiên nhiên cho nên rất khó để bẫy ảnh. Hiện nay ban quản lý chưa phát hiện thêm được cá thể gấu ngựa khác, cũng chưa thể xác định được số lượng quần thể loài gấu này trong khu vực.

Tuy nhiên, theo nhiều thông tin từ người dân, thỉnh thoảng trong lúc lên nương rẫy họ tình cờ phát hiện gấu ngựa với kích thước nhỏ hơn. Ông Hà Văn Hoan cho biết thêm, ngoài Quảng Trị, gấu ngựa còn được phát hiện ở một số địa phương khác của Việt Nam như ở tỉnh Quảng Nam vào năm 2014 và tỉnh Thanh Hóa năm 2024. Sự xuất hiện của loài này tại các khu vực rừng tự nhiên là rất đáng chú ý, từ đó cần thực hiện ngay công tác bảo tồn.

Sự xuất hiện của gấu ngựa tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa là một chỉ số quan trọng cho thấy chất lượng của các khu rừng nguyên sinh, môi trường sống của các loài động vật quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng vẫn được duy trì ổn định; hoạt động quản lý, bảo vệ rừng đang phát huy hiệu quả. Việc phát hiện này còn giúp ban quản lý khu bảo tồn và các nhà khoa học có thêm thông tin để bảo vệ gấu ngựa tốt hơn; cung cấp dữ liệu quan trọng cho định hướng các nghiên cứu khoa học trong tương lai.

Phạm vi phân bố loài gấu ngựa tại tỉnh Quảng Trị được xác định nằm trong hành lang đa dạng sinh học Hướng Hóa- Đa Krông, bao gồm cả Khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa. Đây là địa bàn khá an toàn cho các loài hoang dã hiện có sinh sống, bảo đảm cho việc sinh tồn, phát triển. Tuy nhiên, mối đe dọa lớn nhất là nguy cơ xâm hại rừng từ việc săn, bẫy bắt động vật hoang dã và khai thác lâm sản trái phép. Cùng với đó là ảnh hưởng tiếng ồn từ việc xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng, thủy điện, làm đường làm ảnh hưởng đến đời sống của loài này cũng như các loài động vật hoang dã khác.

Gấu ngựa được phát hiện tại Khu bảo tồn Thiên nhiên Bắc Hướng Hóa bằng bẫy ảnh. (Ảnh: Khu bảo tồn cung cấp)

Gấu ngựa được phát hiện tại Khu bảo tồn Thiên nhiên Bắc Hướng Hóa bằng bẫy ảnh. (Ảnh: Khu bảo tồn cung cấp)

Môi trường an toàn cho động vật quý hiếm

Trong những năm qua, Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa đã nỗ lực bảo vệ tài nguyên rừng mặc dù phải đối mặt nhiều khó khăn như lực lượng mỏng, địa bàn trải rộng. Nỗ lực bảo vệ đạt kết quả, tạo môi trường an toàn cho sự sinh sống của nhiều loài động vật nguy cấp, quý hiếm.

Theo ông Hà Văn Hoan, ngay sau khi phát hiện cá thể gấu ngựa, đơn vị có nhiều giải pháp khẩn cấp để bảo vệ như tăng cường phối hợp tuần tra, tháo gỡ bẫy tại rừng, tuyên truyền vận động người dân không bẫy bắt loài gấu ngựa, xây dựng mạng lưới bảo vệ rừng tại các thôn bản.

Phối hợp với Tổ chức quốc tế Bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam huy động nguồn lực, hỗ trợ kỹ thuật tiếp tục điều tra đa dạng sinh học để có thêm cơ sở dữ liệu khoa học, từ đó xây dựng kế hoạch bảo tồn loài trong thời gian tới. Khảo sát và giám sát quần thể gấu ngựa hiện có thông qua các biện pháp bẫy ảnh; theo dõi dấu vết và thu thập mẫu sinh học để xác định số lượng, phân bố, tình trạng sức khỏe của quần thể gấu ngựa trong khu vực.

Tuy nhiên, giải pháp lâu dài cần hợp tác với các tổ chức phi chính phủ nhằm huy động nguồn lực cho việc bảo tồn, nghiên cứu, cũng như chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức và nguồn lực trong công tác bảo tồn loài gấu. Phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương trong khu vực thông qua hỗ trợ cây giống, con giống, hợp đồng khoán bảo vệ rừng; hỗ trợ phát triển các mô hình nông lâm kết hợp, mô hình kinh tế thân thiện môi trường để người dân giảm áp lực phụ thuộc vào rừng. Đồng thời, các lực lượng chức năng cần tăng cường thực thi pháp luật, ngăn chặn săn bắt trái phép; nâng cao năng lực cán bộ khu bảo tồn, áp dụng công cụ quản lý dữ liệu và báo cáo tuần tra trong tuần tra giám sát.

Cũng tại khu bảo tồn này, các năm trước qua thực hiện điều tra, ban quản lý đã ghi nhận nhiều loài động vật hoang dã đang sinh sống như: Bò tót, thỏ vằn, gà lôi trắng, gà so họng hung, khướu má hung, tê tê, sơn dương, vượn siki, voọc Hà Tĩnh, voọc vá chân nâu, cu li lớn, cu li bé, khỉ mặt đỏ, khỉ đuôi lợn, mèo rừng, hồng hoàng…

Quyền Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Hà Sỹ Đồng cho biết: Để có giải pháp bền vững bảo vệ gấu ngựa, tỉnh chỉ đạo Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Bắc Hướng Hóa phối hợp các cơ quan, đơn vị khoa học tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng chương trình hành động bảo tồn loài gấu ngựa để trình Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị ban hành chương trình hành động.

Phấn đấu đến năm 2030 phát triển khu bảo tồn trên thành vườn quốc gia theo Quyết định số 895/QĐ-CP ngày 24/8/2024 về phê duyệt Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 của Thủ tướng Chính phủ. Nếu làm được việc này, đây sẽ là cơ hội để bảo tồn loài gấu ngựa và các loài hoang dã nguy cấp khác dưới sự hỗ trợ từ các nguồn lực đầu tư trong nước và quốc tế. “Trên hết, chính quyền các cấp và cộng đồng tại địa phương cần hợp tác chặt chẽ hơn để bảo vệ, duy trì an toàn cho gấu ngựa cũng như các loài động vật quý hiếm khác, nhằm đảo ngược xu hướng tuyệt chủng của gấu ngựa và bảo đảm tính đa dạng sinh học cho các khu vực rừng”, đồng chí Hà Sỹ Đồng nhấn mạnh.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

Trong đêm nay và ngày mai, khối không khí lạnh đang suy yếu dần, Bắc Bộ và miền Trung duy trì trạng thái khô ráo vào ban ngày, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời; trong khi Nam Bộ vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

Trong ngày nghỉ lễ 30/4 hôm nay, thời tiết trên cả nước thuận lợi cho các hoạt động vui chơi, du lịch và di chuyển. Bắc Bộ duy trì trạng thái mát mẻ, ít mưa nhờ ảnh hưởng của không khí lạnh; miền Trung trời đẹp, biển êm; trong khi Nam Bộ tiếp tục nắng nóng ban ngày nhưng cần lưu ý khả năng xuất hiện mưa dông về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

Không khí lạnh tiếp tục tăng cường xuống nước ta trong đêm nay 29/04, giúp Bắc Bộ duy trì trạng thái khô ráo, trời mát và ít mưa. Trong khi đó, mưa ở miền Trung có xu hướng giảm dần, nắng trở lại từ ngày mai; riêng Nam Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng ban ngày nhưng cần đề phòng mưa dông về chiều tối.

Du khách lên đảo Cô Tô được hướng dẫn sử dụng túi đựng thân thiện với môi trường thay cho túi nilon và túi nhựa. (Ảnh: QUANG THỌ)

Giải pháp giảm rác thải nhựa trong du lịch

Tình trạng xả rác thải nhựa trong du lịch đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với nhiều địa phương. Nếu không sớm khắc phục, áp lực bảo vệ môi trường tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điểm đến và tính bền vững của ngành du lịch.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Từ những vùng đất từng bị xem là chai cứng, khó canh tác, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ sinh học đang từng bước tạo nên sự thay đổi rõ rệt. Không chỉ giúp giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao giá trị nông sản, những vườn chanh leo, dâu tây, cà chua… còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh, bền vững.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Khu vực Nam Bộ nắng nóng gay gắt tới hết tháng 4

Ngày 27/4, ở khu vực Nam Bộ có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35-37 độ C. Cơ quan khí tượng dự báo, ngày 28-29/4 tới, khu vực Nam Bộ tiếp tục duy trì nắng nóng gay gắt và tình hình nắng nóng tại đây có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 30/4.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa to đến rất to, trời chuyển mát

Dự báo, do ảnh hưởng không khí lạnh, từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to, trời chuyển mát. Tàu thuyền trên biển khu vực phía bắc vịnh Bắc Bộ và vùng biển phía bắc khu vực bắc Biển Đông đề phòng gió mạnh cấp 5-6, giật cấp 7, biển động, sóng biển cao 1,5-2,5m.

Mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh NGỌC LINH)

Bài 2: Xử lý đồng bộ các điểm nghẽn

Sau bước chuyển về thể chế, điều cần thiết là tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức thực hiện. Từ mặt bằng, thủ tục, nhân lực đến cơ chế tài chính và chế tài xử lý, nhiều điểm nghẽn vẫn cần được xử lý đồng bộ để nguồn lực khoáng sản được khai thác hiệu quả, minh bạch và bền vững.