Việc bố trí tái định cư, bốc thăm đất tái định cư cũng thực hiện chưa công khai, minh bạch nên công tác giải phóng mặt bằng chậm tiến độ, ảnh hưởng lớn đến quá trình thi công công trình.
Dự án hồ Đắk Gang có tổng mức đầu tư gần 1.100 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2023-2027. Năm 2025, dự án được BộNông nghiệp và Môi trường bố trí 440 tỷ đồng, trong đó 220 tỷ đồng cho đền bù, giải phóng mặt bằng. Tổng diện tích đất thực hiện dự án hơn 205 ha; trong đó, diện tích phải thu hồi đất là 172,6 ha/675 hộ dân.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đắk Mil (Ban Quản lý các dự án và phát triển quỹ đất huyện Đắk Mil trước đây) chia công tác giải phóng mặt bằng làm sáu đợt và hiện mới chỉ phê duyệt được hai phương án với tổng diện tích khoảng 50 ha. Hiện nay, việc kiểm kê, đền bù đang gặp nhiều vướng mắc do các phương án chưa nhận được sự đồng thuận của người dân.
Gia đình ông Nguyễn Văn Cường, thôn Tân Lợi, xã Đắk Mil có 2,2 ha đất sản xuất thuộc diện thu hồi tại dự án hồ Đắk Gang. Theo phương án đền bù, hỗ trợ ban hành tháng 11/2024, gia đình ông Cường sẽ nhận tổng số tiền hơn 4,4 tỷ đồng. Nhận được thông báo, ông đã làm đơn kiến nghị cấp trên xem xét bố trí thêm một lô đất tái định cư cho con trai hiện đã lập gia đình riêng, xây nhà ở cùng thửa đất. Trong khi kiến nghị chưa được phúc đáp, cuối tháng 12/2024, ông Cường lại nhận thông báo về phương án mới, có nội dung khác xa so với trước.
Theo đó, tổng số tiền dự kiến nhận được chỉ còn 3,2 tỷ đồng, các hạng mục như nhà ở, chuồng trại chăn nuôi, sân phơi... không được tính giá trị đền bù, hỗ trợ. Ông Cường cho biết, chỉ trong một tháng gia đình nhận được hai phương án. Đáng nói là giữa các phương án có sự khác nhau rất lớn về tổng số tiền nhận được và giá trị tài sản được thẩm định. Qua các buổi đối thoại với đơn vị giải phóng mặt bằng và chính quyền địa phương, người dân vùng dự án đã nêu vấn đề, kiến nghị nhưng chưa được trả lời minh bạch, thấu đáo.
Tương tự, gia đình ông Hoàng Văn Lịch, thôn 9, xã Đắk Mil cũng có gần 2 ha đất thuộc diện thu hồi. Theo phương án do đơn vị giải phóng mặt bằng đưa ra thì toàn bộ đất đai, cây trồng, nhà ở, sân phơi, chuồng trại chăn nuôi… dự kiến được đền bù, hỗ trợ 2,2 tỷ đồng. Tuy nhiên, ông Lịch cho rằng, phương án còn nhiều nội dung chưa rõ ràng, bất lợi cho người dân. Cụ thể, trong 2 ha đất thuộc diện thu hồi thì chỉ có 1,7 ha được thẩm định mức đền bù gần 660 triệu đồng/ ha, số còn lại bị xác định nằm ngoài giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, không được xác định có được đền bù, hỗ trợ hay không. Mặt khác, trong phương án dự thảo lần 2, số tiền nhận được giảm nhiều so với trước, các công trình xây dựng trên đất đều không được xác định giá trị đền bù, hỗ trợ.
Ngoài những vướng mắc hiện tại, hàng chục hộ dân đã nhận xong bồi thường cũng rất hoang mang khi đất tái định cư nhận phiếu bốc thăm đất. Cụ thể, sau khi chi trả bồi thường, người dân được thông báo bốc thăm nhận đất tái định cư. Tuy nhiên, quá trình bốc thăm người dân không được thực địa đất, không biết số lô đất bốc thăm trúng sẽ ở đâu… người dân kiến nghị nhiều lần nhưng đất tái định cư vẫn là tờ phiếu bốc thăm.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đắk Mil Lê Văn Điệp cho biết, thẩm quyền giải phóng mặt bằng là của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đắk Mil, địa phương chỉ phối hợp, xác nhận một số nội dung. Qua làm việc, đối thoại, xã đã tổng hợp ý kiến người dân đề nghị đơn vị giải phóng mặt bằng làm rõ, bảo đảm việc hỗ trợ, đền bù đúng theo quy định. Việc người dân đã bốc thăm nhưng chưa có đất là do có sự thay đổi về địa giới hành chính.
Trước đây, người dân được tái định cư tại tổ 6, thị trấn Đắk Mil, huyện Đắk Mil trước đây. Sau khi bỏ cấp huyện, khu vực này thuộc xã Đức Lập. Tuy nhiên, xã Đức Lập kiến nghị giữ lại làm quỹ đất tái định cư của xã khi thực hiện các dự án khác, đề nghị xã Đắk Mil bố trí quỹ đất địa phương tái định cư cho người dân.
Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Đắk Mil Trần Văn Hảo cho biết, cả hai phương án đang giai đoạn dự thảo, có sự khác nhau là do phương án cũ tính chung tiền đền bù và hỗ trợ, phương án mới chỉ tính tiền đền bù, còn tiền hỗ trợ tách riêng. Hiện nay, kiến nghị của người dân được tiếp thu, tổng hợp, tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét xử lý.
Giám đốc Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng số 3 Hà Sỹ Sơn cho biết, việc người dân chưa đồng thuận có nguyên nhân chủ quan do đơn vị được giao trước đây thực hiện chưa hết trách nhiệm, thiếu đồng bộ. Về khách quan do thời điểm sáp nhập tỉnh, nhiều cán bộ chuyên môn trực tiếp thực hiện chuyển công tác, một số văn bản pháp lý liên quan có sự điều chỉnh nên các phương án ban đầu cũng phải thay đổi theo.
Hiện nay, Ban đã chỉ đạo các đơn vị triển khai theo hướng gộp chung một phương án, dựa trên các văn bản quy định mới được ban hành sau thời điểm sáp nhập tỉnh. Về đất tái định cư đã được chỉ đạo của lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh, thực hiện theo phương án ban đầu, Ban cũng đã làm việc thống nhất với các địa phương, sẽ triển khai trong thời gian sớm nhất.
