Bảo đảm an ninh nguồn nước lưu vực sông Hồng-sông Thái Bình

Lưu vực sông Hồng-sông Thái Bình cung cấp nguồn nước chính cho hơn một triệu héc-ta đất sản xuất nông nghiệp và các hoạt động dân sinh, kinh tế. Tuy nhiên, những năm gần đây lòng dẫn hầu hết các sông trên hệ thống liên tục suy thoái làm mực nước bị hạ thấp, nhiều công trình thủy lợi xuống cấp, không bảo đảm năng lực lấy nước.

Sông Hồng chảy qua thành phố Hà Nội. (Ảnh: THẾ ĐẠI)
Sông Hồng chảy qua thành phố Hà Nội. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Lưu vực sông Hồng-sông Thái Bình là lưu vực sông liên quốc gia chảy qua ba nước Việt Nam, Trung Quốc, Lào với diện tích tự nhiên 169.000km2, phần nằm ở nước ta là 88.680km2. Trong đó, sông Hồng được hình thành từ ba sông nhánh lớn là Đà, Lô và Thao; sông Thái Bình hình thành từ ba nhánh sông lớn là Cầu, Thương và Lục Nam.

Trưởng Phòng Quy hoạch thủy lợi Bắc Bộ (Viện Quy hoạch thủy lợi) Nguyễn Văn Tuấn cho biết: Trên toàn lưu vực có 22.620 công trình thủy lợi, gồm 2.461 hồ chứa, 16.826 đập dâng, 2.652 trạm bơm, 681 cống, 66.000km kênh mương, 2.500 công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn tập trung. Các công trình thủy lợi phục vụ tưới chủ động cho khoảng 857.300ha đất sản xuất nông nghiệp, 151.000ha nuôi trồng thủy sản và cung cấp khoảng 0,87 tỷ m3 nước cho sinh hoạt, công nghiệp; tiêu, thoát nước cho khoảng 1,37 triệu ha đất nông nghiệp.

Ngoài ra, hệ thống hồ chứa còn bảo đảm phòng, chống lũ với dung tích cắt, giảm lũ cho hạ du khoảng 8,45 tỷ m3. Cùng với đó là hệ thống đê dài 2.108km, 744,8km kè và các công trình phòng, chống lũ nội vùng bảo vệ hơn 18 triệu dân, một triệu ha đất sản xuất nông nghiệp.

Tuy nhiên, những năm gần đây do suy thoái lòng dẫn, mực nước các hệ thống sông trên lưu vực sông Hồng-sông Thái Bình ngày càng bị hạ thấp trầm trọng. Thống kê cho thấy, mực nước từ năm 1990 đến nay có xu thế giảm mạnh, trong đó giai đoạn 2010-2022 ở hạ lưu sông Đà giảm từ 22 đến 26cm/năm, vùng hạ lưu sông Thao từ 7 đến 10cm/năm, hạ lưu sông Lô từ 30 đến 60cm/năm; trên sông Hồng tại Hà Nội giảm khoảng 1 đến 5cm/năm. Đối với sông Thái Bình, mực nước giảm tại Phả Lại, Phú Lương khoảng 1 đến 2cm/năm, ở vùng cửa sông từ 2 đến 3cm/năm.

Mặt khác, khu vực cửa sông, ven biển do mực nước hạ thấp ở phía thượng lưu và phân lưu dòng chảy dẫn đến xâm nhập mặn lấn sâu vào vùng đồng bằng từ 30 đến 45km, ảnh hưởng đến việc lấy nước gieo cấy của nhân dân. Qua quan trắc của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải, các tháng 1 đến 3 từ năm 2020 đến 2024 cho thấy nồng độ mặn tăng dần, nhất là vụ đông xuân 2023-2024 có thời điểm nồng độ mặn lớn nhất đạt 9,3‰ tại Cầu Xe và 9‰ tại An Thổ.

Ngoài ra, sự phát triển kinh tế-xã hội, sức ép tăng dân số, đô thị hóa, công nghiệp hóa thời gian qua cũng làm gia tăng yêu cầu cấp nước cả về số lượng và chất lượng. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi kéo theo nhu cầu sử dụng và tiêu thoát nước, dẫn đến các công trình thủy lợi phải thay đổi nhiệm vụ, chuyển đổi mục tiêu phục vụ nhằm bảo đảm hài hòa các lợi ích, tránh mâu thuẫn trong sử dụng nước.

Hiện nay, các công trình thủy lợi trên toàn lưu vực mới chỉ đáp ứng tưới cho 94% diện tích do phần lớn công trình có thời gian phục vụ hơn 30 năm cho nên bị hỏng, xuống cấp, không bảo đảm năng lực thiết kế; nhiều hệ thống công trình chưa được khép kín, hoàn thiện, hiệu quả quản lý, vận hành chưa cao..

Nhằm sử dụng hiệu quả và bảo đảm an ninh nguồn nước lưu vực sông Hồng-sông Thái Bình, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch thủy lợi Đào Ngọc Tuấn cho rằng, thời gian tới cần quản lý chặt chẽ việc khai thác cát sỏi trên lưu vực bảo đảm an toàn cho hệ thống đê, ổn định lòng dẫn phục vụ cấp và tiêu, thoát nước; có giải pháp phi công trình ứng phó tình trạng hạ thấp mực nước trên sông; xây dựng, rà soát, sửa đổi, điều chỉnh quy trình vận hành liên hồ, các công trình, hệ thống thủy lợi đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội.

Xây dựng trạm bơm, đập dâng, hồ chứa ở những nơi địa hình, nguồn nước thuận lợi tạo nguồn cấp nước tưới cho sản xuất nông nghiệp ở các địa phương miền núi; trồng và bảo vệ rừng đầu nguồn để tăng độ che phủ, chống xói mòn, cạn kiệt dòng chảy, phòng chống lũ, sạt lở đất; cải tạo, nâng cấp các hệ thống thủy lợi xuống cấp, hoạt động không hiệu quả, hướng tới phục vụ đa mục tiêu; chủ động chuyển đổi sản xuất lúa ở những nơi thường xuyên thiếu nước sang cây trồng cạn có hiệu quả kinh tế cao.

Cùng với đó, khuyến khích bà con nông dân áp dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm cho các vùng sản xuất cây hàng hóa tập trung nhằm sử dụng hiệu quả nguồn nước; xây dựng các công trình tiêu nước cho khu vực ven biển, nơi có địa hình thấp chịu tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng hiện đang gặp khó khăn trong tiêu, thoát nước...

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 18/8/2026: Mưa gia tăng, Bắc Bộ và Trung Bộ bước vào đợt mưa lớn diện rộng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 18/8/2026: Mưa gia tăng, Bắc Bộ và Trung Bộ bước vào đợt mưa lớn diện rộng

Đêm nay, mưa bắt đầu gia tăng tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ do tác động của dải hội tụ nhiệt đới kết hợp với hội tụ gió trên cao. Sang ngày mai, nhiều nơi chuyển mưa vừa, mưa to, cục bộ mưa rất to; đợt mưa lớn được dự báo kéo dài đến hết ngày 21/8, tiềm ẩn nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất.

(Ảnh minh họa: QUANG TIẾN)

Cảnh báo lũ quét, sạt lở đất do mưa lớn tại Lai Châu

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trưa và chiều nay (17/8), tỉnh Lai Châu tiếp tục có mưa vừa, mưa to, cục bộ có nơi mưa rất to. Cơ quan khí tượng cảnh báo nguy cơ xảy ra lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc tại nhiều xã/phường thuộc địa phương trên.

Ảnh minh họa. (Ảnh: BM)

Hướng tới net zero từ những cuộc họp

Mỗi cuộc họp, hội nghị hay hội thảo đều phát sinh khí nhà kính từ các điện năng, điều hòa không khí, đi lại, ăn uống, in ấn và hàng loạt vật dụng phục vụ sự kiện.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Thời tiết ngày 17/8: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ ngày nắng, từ đêm nay bước vào đợt mưa lớn trên 450mm

Dự báo, ngày 17/8, nhiều khu vực trên cả nước tiếp tục có mưa dông, Bắc Bộ và Trung Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng gay gắt. Từ đêm nay, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ bước vào đợt mưa lớn diện rộng, cục bộ có nơi trên 450mm/đợt, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng cục bộ.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 17/8/2026: Bắc Bộ đón mưa lớn vào tối và đêm , Trung Bộ nắng nóng gay gắt, Nam Bộ còn mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 17/8/2026: Bắc Bộ đón mưa lớn vào tối và đêm , Trung Bộ nắng nóng gay gắt, Nam Bộ còn mưa dông

Nắng nóng vẫn duy trì tại nhiều khu vực trong hôm nay, nhưng mưa lớn đang có xu hướng gia tăng từ chiều tối. Bắc Bộ và Thanh Hóa - Hà Tĩnh có khả năng xuất hiện mưa lớn diện rộng, cục bộ mưa rất to; trong khi Quảng Trị - Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ tiếp tục nắng nóng, còn Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa dông rải rác.

(Ảnh minh họa)

Trung Bộ nắng nóng gay gắt trong 2 ngày tới, cảnh báo tình trạng kiệt sức, đột quỵ do sốc nhiệt

Dự báo, ngày 16 và 17/8, khu vực từ Nghệ An đến thành phố Đà Nẵng, phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk và Khánh Hòa tiếp tục có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Hiện nắng nóng diện rộng trên khu vực Trung Bộ có xu hướng giảm dần.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 16/8/2026: Nắng nóng tiếp tục ở miền Trung, Bắc Bộ chuẩn bị bước vào đợt mưa lớn

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 16/8/2026: Nắng nóng tiếp tục ở miền Trung, Bắc Bộ chuẩn bị bước vào đợt mưa lớn

Thời tiết ba miền đang có sự phân hóa rõ rệt: miền Bắc mưa dông về đêm trước khi bước vào đợt mưa lớn từ khoảng 18/8; miền Trung tiếp tục nắng nóng, có nơi trên 37 độ; trong khi Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chịu tác động của gió mùa Tây Nam mạnh, mưa dông xuất hiện nhiều nơi.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/8/2026: Mưa dông quay trở lại tại Bắc Bộ, Trung Bộ cục bộ vẫn có nắng nóng gay gắt

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/8/2026: Mưa dông quay trở lại tại Bắc Bộ, Trung Bộ cục bộ vẫn có nắng nóng gay gắt

Hôm nay, Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa - Hà Tĩnh giảm nóng khi mưa dông xuất hiện trở lại, cục bộ có nơi mưa to. Trong khi đó, từ Quảng Trị đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ vẫn duy trì nắng nóng, có nơi gay gắt; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có mưa dông vào chiều tối do ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 15/8/2026: Mưa gia tăng tại Bắc Bộ và Trung Bộ, Nam Bộ tiếp tục có dông

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 15/8/2026: Mưa gia tăng tại Bắc Bộ và Trung Bộ, Nam Bộ tiếp tục có dông

Đêm nay, mưa dông gia tăng tại Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa đến Hà Tĩnh, cục bộ có nơi mưa to. Sang ngày mai, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ giảm nóng, trong khi từ Quảng Trị đến Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ vẫn còn nắng nóng; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục mưa dông vào chiều tối.