Báo chí nuôi dưỡng lòng tin

Viết về nghề mình làm dễ hay khó? Trả lời thấu đáo câu hỏi này phụ thuộc phần lớn vào thái độ của người trong cuộc, nhất là đối với nghề liên quan đến báo chí, văn chương, chữ nghĩa.

Các phóng viên tác nghiệp tại Bệnh viện Nhiệt đới trung ương. (Ảnh: DUY LINH)
Các phóng viên tác nghiệp tại Bệnh viện Nhiệt đới trung ương. (Ảnh: DUY LINH)

Với người làm báo, khen phải, chê đúng không chỉ là thái độ khoa học, mà cũng là nghệ thuật ứng xử đối với nghề nghiệp, công chúng và xã hội. Điều đó góp phần củng cố, bồi đắp niềm tin cho độc giả và cũng là một cách để bảo vệ sự chính trực, công tâm, chuẩn mực của người làm báo.

Tôi bắt đầu như thế khi cầm trên tay mình tập bản thảo “Báo chí nuôi dưỡng lòng tin” của Đại tá, Thạc sĩ, Nhà báo Nguyễn Văn Hải - một trong những cây bút chính luận chững chạc, uy tín của Báo Quân đội nhân dân. Anh là một cộng tác viên thân thiết của Tạp chí Người làm báo - cơ quan lý luận nghiệp vụ của Hội Nhà báo Việt Nam.

Với bút danh Thiện Văn, hàng chục bài viết của anh đăng trên Tạp chí Người làm báo đã góp thêm tiếng nói đa chiều, góc nhìn sâu sắc về nghề báo mà chỉ có người đau đáu, thủy chung, tận hiến với nghề mới có thể lột tả được nhiều chiều kích đa dạng của nó.

anhbaochi.jpg

Cuốn sách “Báo chí nuôi dưỡng lòng tin” là sự “rút ruột nhả tơ” của một nhà báo chiến sĩ có hơn một phần tư thế kỷ gắn bó với nghiệp cầm bút. Ngoài thế mạnh viết chính luận, bình luận, tiểu phẩm báo chí, Thiện Văn còn rất “nặng nợ” với công việc làm báo và coi nghề báo cũng là một trong những đề tài thú vị trong hoạt động nghề nghiệp của mình.

Theo tác giả, niềm tin là một tình cảm tự nhiên, thể hiện sự xác tín thiêng liêng vào những điều tốt đẹp mà con người luôn nâng niu, trân trọng và hướng tới. Đừng ai đơn giản nghĩ làm báo chỉ là một nghề thuần túy, mà hơn thế là một sứ mệnh. Sứ mệnh đó thể hiện ở chỗ: Thông tin báo chí có tác động, ảnh hưởng tích cực (hoặc tiêu cực) đến dư luận xã hội, tâm thế xã hội, đến tư tưởng và tình cảm con người. Thông tin báo chí có sứ mệnh cao cả là khơi thông dòng chảy xã hội, kết nối sức mạnh cộng đồng thông qua việc thường xuyên gieo trồng, nuôi dưỡng, bồi đắp niềm tin cho công chúng.

Chỉ số hài lòng của công chúng dành cho báo chí càng cao, chứng tỏ bản lĩnh, phẩm chất, trách nhiệm xã hội của nhà báo càng lớn. Khi nhà báo bền bỉ, thành tâm nuôi dưỡng niềm tin - qua ngày tháng, thông qua những tác phẩm báo chí tốt đẹp của mình - để “gieo trồng” niềm tin cho công chúng, vun đắp niềm tin cho xã hội, nhất định sẽ được công chúng và xã hội dành tình cảm mến yêu và tạo điều kiện, môi trường thuận lợi cho báo chí hoạt động.

Từ mạch nguồn xuyên suốt ấy, cuốn sách kết cấu thành 5 phần, mỗi phần gồm 10 tác phẩm.

Nếu ở Phần I “Sứ mệnh và trách nhiệm”, thông qua các bài viết, tác giả muốn nhấn mạnh đến sứ mệnh vẻ vang, trách nhiệm cao cả của người làm báo cần được thể hiện nhất quán cả trong suy nghĩ và hành động trong quá trình làm nghề, cũng như thể hiện trong mỗi tác phẩm báo chí nhằm góp phần nuôi dưỡng niềm tin cho công chúng; thì ở Phần II “Đạo đức báo chí”, từ những hành vi ứng xử của người làm báo trong hoạt động báo chí, tác giả khẳng định việc tự giác tuân thủ những chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp sẽ góp phần phòng ngừa sự tha hóa ngòi bút và không làm hổ thẹn danh xưng nhà báo.

Góp thêm một góc nhìn về kinh nghiệm tác nghiệp, Phần III “Trao đổi nghiệp vụ” là những nội dung trao đổi sát thực tế đời sống báo chí, chia sẻ những chuyện “bếp núc” về nghề thiết thực, bổ ích đối với người làm báo. Với tư cách là cầu nối với công chúng và có ảnh hưởng đến suy nghĩ, hành vi của công chúng, báo chí phải có trách nhiệm bảo vệ, lan tỏa sự trong sáng ngôn ngữ mẹ đẻ - một trong những yếu tố đặc trưng làm nên hồn cốt văn hóa Việt, là thông điệp được nhấn mạnh trong Phần IV “Giữ gìn chuẩn mực tiếng Việt”.

Từ những câu chuyện từng được trải nghiệm hay chứng kiến; từ tình yêu, đam mê và bao suy tư, trăn trở về nghề báo, Phần V “Tâm sự người làm báo” là những dòng tâm tư, bộc bạch rất đỗi chân thành, sâu sắc của tác giả đối với nghiệp cầm bút.

Nghề báo có câu: Nhà báo giỏi là biết tìm cái mới trong vô vàn cái cũ; biết cách tiếp cận mới, góc nhìn mới về vấn đề đã cũ. Muốn vậy, nhà báo phải chịu khó quan sát, chịu khó lắng nghe, chịu khó tìm tòi, phát hiện tìm ra cái mới để thông tin, phân tích, lý giải, bình luận với sự phong phú về ngôn từ, sinh động về chữ nghĩa, linh hoạt về cách chuyển tải nhằm tăng sức thuyết phục, hiệu quả truyền thông cho tác phẩm. Nhất là khi nhà báo viết về nghề báo, nếu không biết cách thể hiện, chuyển tải tinh tế, có thể rơi vào tâm thế “múa rìu qua mắt thợ” trước các đồng nghiệp.

Ý thức được điều đó, nhà báo Nguyễn Văn Hải đã nỗ lực thể hiện một lối nghĩ mới, lối đi mới, sáng tạo nhiều tác phẩm báo chí có những chi tiết đặc sắc, thú vị, dễ thuyết phục người đọc.

Một thí dụ cho thấy điều đó là trong bài viết “Sức truyền cảm trong văn phong của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng”, nhà báo Nguyễn Văn Hải nhận định: “Thông điệp tác phẩm, bản sắc văn phong ngôn ngữ là “mã văn hóa” định danh người nói, người viết, người phát ngôn. Thế nên người xưa từng nói “văn là người”. Văn phong của một con người ít nhiều thể hiện tầm văn hóa, tư duy, tư tưởng, kiến văn, vốn sống, vốn trải nghiệm, phong cách của con người đó”.

Có thể nói, cuốn sách “Báo chí nuôi dưỡng lòng tin” đã phần nào phác họa chân dung một nhà báo-chiến sĩ luôn tâm huyết, say mê, nặng lòng và trân quý nghề báo.

Có thể bạn quan tâm

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.