[Ảnh] Trung đoàn 271 Quân khu Trị Thiên: 50 năm ngày trở lại

Trong không khí của ngày gặp mặt sau 50 năm dài đằng đẵng kể từ giây phút sát vai nhau chiến đấu, những người đồng chí, đồng đội của Trung đoàn 271 Quân khu Trị Thiên không giấu nổi những cảm xúc trong lòng khi lại được nhìn thấy nhau.

Người còn, người mất. Những lời hứa gặp lại nhau, thăm nhau khi về già, khi đất nước yên bình không còn tiếng súng đôi khi lại thành những lời lỗi hẹn.

Tấm ảnh mất nét vì chụp vội trong khoảnh khắc mắt nhòe ướt khi những người lính gặp lại nhau.

Trung đoàn 271 được thành lập ngày 12/8/1971 tại Nam Đàn, Nghệ An. 50 năm trước, đây là Trung đoàn chủ lực của Quân khu Trị Thiên, có nhiệm vụ chiến đấu, xây dựng, bảo vệ miền bắc, sẵn sàng cơ động chiến đấu trên chiến trường miền nam.

Là người mang trách nhiệm "quản ca" cho ngày gặp mặt của những người đồng đội, ông Dương Minh Đậm, Trưởng ban liên lạc Trung đoàn 271 Quân khu Trị Thiên cứ ôm chặt chiếc cặp táp mang theo.

Phần là vì sự hồi hộp trước khi lên phát biểu, phần là sự xúc động khi được đứng trước những người anh em đã cùng vào sinh ra tử sau nửa thế kỷ.

Trên bục khai mạc, Trưởng ban liên lạc Trung đoàn 271 Quân khu Trị Thiên đầy cảm xúc nhớ lại: “Đúng 12 giờ trưa ngày 26/3/1975, lá cờ nửa đỏ, nửa xanh của Mặt trận Giải phóng phấp phới bay trên cột cờ Phu Văn Lâu thành phố Huế của chúng ta hoàn toàn được giải phóng”.

Trở về ngày này 50 năm trước, ngày 26/3/1975, đơn vị đã đánh vào ấp 5, nơi đóng Sở chỉ huy của Quân đoàn 1, Quân khu 1 khét tiếng. Sau đó là những điểm đánh vào Đài phát thanh An Cựu, sân bay Phú Bài rồi cùng các đơn vị bạn truy kích địch về cửa biển Thuận An, cửa biển Tư Hiền, giải phóng các huyện thuộc thành phố Huế.

Tham gia chiến dịch 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972, đặc biệt mùa mưa năm 1974, toàn Trung Đoàn 271 đảm nhiệm hơn 150 điểm chốt từ Quảng Trị đến mỏ tàu Thừa Thiên Huế.

"Có thể nói ngày nào anh em chúng mình cũng đều ra trận trực tiếp chiến đấu với quân thù. Gần 4 năm chiến đấu trên mảnh đất Quảng Trị - Thừa Thiên Huế anh hùng, đơn vị đã đánh hàng trăm trận lớn nhỏ", từ phía bục phát biểu, ông Đậm nhắc lại ký ức xưa.

Kỷ niệm của một thời máu lửa ùa về, những người lính năm xưa vừa vỗ tay vừa quay sang kể chuyện với nhau. Tiếng cười nói, tiếng thì thầm nhỏ to vang lên trong hội trường, khi một khoảng khắc nào đó của quá khứ lóe lên trong họ.

Họ nhớ về những trận đánh, có điểm chốt như núi Bông, núi Nghệ nổ súng chiến đấu với quân thù 5-6 trận một ngày.

Hay đến chiến dịch giải phóng thành phố Huế, toàn trung đoàn là một cánh quân, là mũi chủ công từ các điểm chốt của đơn vị luồn sâu lót sẵn, tấn công đồng loạt các mục tiêu, căn cứ của địch.

Với lòng quả cảm và ý chí sắt đá, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 271 đã lập nên nhiều chiến công, góp phần quan trọng vào thắng lợi vẻ vang, giải phóng Quảng Trị và Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế).

Đây cũng là bàn đạp để cả nước tiến hành Chiến dịch tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 giành thắng lợi, thu non sông về một mối, “Bắc Nam sum họp một nhà”.

Từng tham gia chiến đấu tại Thành Cổ vào năm 1972, dù nửa thế kỷ đã trôi qua nhưng người cựu chiến binh Tôn Đức Đạo không thể nào quên những ngày tháng chiến đấu, đặc biệt là trong trong 81 ngày đêm “mùa hè đỏ lửa” năm 1972.

"Khi đó nhiều cán bộ chiến sĩ hy sinh, nỗi đau mất mát không tưởng tượng được. Lúc đó Mỹ ngụy đã công kích 150-250 lần, cứ thế ném bom, đạn xuống mảnh đất nhỏ bé này", bác Đạo nhớ lại.

Qua 81 ngày đêm, thành cổ Quảng Trị nhỏ bé đã phải hứng chịu hơn 300.000 tấn bom đạn, bằng sức công phá 7 quả bom nguyên tử mà Mỹ đã ném xuống thành phố Hirosima, Nhật Bản trong chiến tranh thế giới thứ hai. Đồng thời Mỹ ngụy còn điều hai sư đoàn lục chiến gồm xe tăng và thiết giáp cùng lực lượng không quân tham gia.

Tất cả bảo nhau, ca mấy bài ca "ông Hồ" cho vui, rồi nghe các cô văn công hát bài Trồng cây nhớ người của Nghệ-Tĩnh rất hay. Tiếng hát vọng đi khiến cả người bên kia chiến tuyến ngừng súng, thích quá vỗ đầu gối rào rào.

Ông Lê Văn Thờng (huyện Lệ Thủy, Quảng Bình) nguyên là Chiến sĩ thông tin

Nhắc về những ngày tháng bom đạn, ông Lê Văn Thờng (huyện Lệ Thủy, Quảng Bình) nguyên là Chiến sĩ thông tin, chia sẻ trong tiếng cười giòn giã: "Có lúc chúng tôi được đón đoàn các cô văn công ghé chơi. Tất cả bảo nhau, ca mấy bài ca "ông Hồ" cho vui, rồi nghe các cô hát bài Trồng cây nhớ người của Nghệ-Tĩnh rất hay. Tiếng hát vọng đi khiến cả người bên kia chiến tuyến ngừng súng, thích quá vỗ đầu gối rào rào".

Bên kia vỗ tay như vậy, bên mình tưởng nổ súng liền nhảy xuống hào. Sau mới biết là họ nghe hay quá vỗ tay thì bên mình "quán triệt", vỗ tay thì phải giơ ngang mặt hay cao quá đầu chứ không được vỗ dưới thấp. Rồi cả hai bên ngồi giữa cỏ cây mà nghe tiếng ca.

Gắn bó với nhau qua những ngày tháng chiến đấu, nay thời bình, những người lính nữ lại dắt dìu nhau đi qua những ngày tháng già nua của tuổi tác.

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ đầy gian khổ, đặc biệt từ năm 1973 đến 1975, Trung đoàn 271 đã cường chiến đấu giữa mưa bom, bão đạn, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách. Những người lính ngày nào giờ đã gác lại tiếng súng phía sau để gặp nhau giữa những tiếng cười.

"Cháu có phải thợ ảnh chụp lấy ngay không? Chụp giúp bác một tấm nhé", "Chụp cho tôi một tấm với ông này đi, chẳng biết lần kỷ niệm sau còn thấy được nhau nữa không" hay "Cháu nhớ gửi giúp bác nhé, bao nhiêu năm rồi các bác mới được nhìn thấy nhau, bác còn tưởng ông này...đi rồi".

Dù hiện tại, những phương tiện liên lạc luôn có sẵn, nhưng với nhiều người cựu chiến binh, những con người của lịch sử, có lẽ cũng không quen nhấc máy lên gọi cho nhau. Tấm ảnh chụp vẫn là thứ sẽ đi cùng năm tháng để mỗi lần mở ra còn thấy những người đã bước cùng mình qua những năm tháng của tuổi trẻ, của bão và lửa.

Đến gặp nhau, vui trong vài khoảng ngắn ngủi rồi mỗi người mỗi ngả. Người thì trở về quê, có người thì theo con, theo cháu đi xa sinh sống. Có lẽ chỉ vài ngày là không đủ để những câu chuyện giữa những người anh em, người đồng chí đồng đội sinh tử gắn liền nói được hết với nhau.

“Chúng tôi biết ơn và cảm phục công lao của cán bộ, chiến sĩ cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, dâng hiến máu xương của mình cho đất nước. Trong đó, nhiều liệt sĩ hy sinh chưa tìm được phần mộ, nhiều bác, nhiều chú đã bỏ một phần cơ thể của mình lại chiến trường. Đảng bộ, Chính quyền, Nhân dân và lực lượng vũ trang thành phố Huế xin khắc cốt ghi tâm, tri ân, chia sẻ những nổi đau mất mát với các đồng chí, các anh hùng liệt sĩ cựu chiến binh Trung đoàn 271”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế Phan Quý Phương trân trọng chia sẻ.

Lời tri ân của đại diện thành phố Huế cũng xin được là lời cảm ơn của thế hệ trẻ ngày nay với các bậc tiền bối đi trước, đã dâng hiến tất cả cho quê hương.