Hành trình đặc biệt
Sáng 30/6, trong không khí trang nghiêm và xúc động lan tỏa khắp Nghĩa trang liệt sĩ Châu Phú (xã Vĩnh Thạnh Trung, tỉnh An Giang), một hành trình đặc biệt đã chính thức được khơi nguồn. Giữa hàng nghìn phần mộ liệt sĩ nằm kề bên nhau dưới bóng cờ Tổ quốc, có những ngôi mộ đã khắc sâu tên tuổi, quê hương, nhưng cũng còn đó biết bao ngôi mộ mang dòng chữ “Liệt sĩ chưa xác định được thông tin”.
Hôm nay, một chiến dịch mang quy mô lớn và ý nghĩa nhân văn sâu sắc đã được tỉnh An Giang khởi động: Chương trình thực hành lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN. Đây không chỉ là bước tiến quan trọng về mặt khoa học, mà còn là lời hứa của người sống đối với những anh hùng đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.
Ngay từ sáng sớm, khuôn viên Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Phú đã ngập tràn không khí trong sự thành kính. Từng đoàn đại biểu đại diện cho Đảng, chính quyền, lực lượng vũ trang và các tầng lớp nhân dân đã tề tựu, dâng hoa, thắp những nén hương thơm lên đài tưởng niệm và từng phần mộ. Những làn khói hương trầm bay bổng trong không gian tĩnh mịch không chỉ thể hiện lòng biết ơn vô hạn, mà còn như một lời báo công, một lời cầu nguyện gửi tới hương hồn các anh hùng liệt sĩ.
Buổi lễ có sự tham dự và chủ trì của đồng chí Lê Văn Phước, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh An Giang. Về phía Quân khu 9, có Đại tá Nguyễn Thúc Linh, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 9. Cùng tham dự còn có lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang - cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, lãnh đạo các sở, ngành, lực lượng công an, y tế và chính quyền địa phương. Sự hiện diện đầy đủ của các cấp lãnh đạo và các cơ quan chuyên môn khẳng định tầm quan trọng đặc biệt và tính chất liên ngành chặt chẽ của chiến dịch lần này.
Ngay sau nghi thức dâng hương đầy xúc động, chương trình bước vào nội dung khai mạc thực hành lấy mẫu và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ. Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Phú vinh dự được lựa chọn là điểm tổ chức thí điểm đầu tiên của tỉnh An Giang.
Trong đợt thực hành làm trước này, các lực lượng chức năng tiến hành lấy mẫu đối với 37 phần mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin. Đây là những phần mộ đã được quản lý, quy tập và chăm sóc chu đáo từ nhiều năm nay, nhưng do điều kiện chiến tranh khốc liệt trước đây, hồ sơ dữ liệu bị thất lạc, chưa có đủ thông tin để định danh cụ thể. Việc lấy mẫu ADN lần này mở ra cơ hội khoa học lớn để từng bước xóa đi những trăn trở, trả lại tên cho các anh.
Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, đồng chí Lê Văn Phước nhấn mạnh: “Việc tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cả về chính trị, khoa học và nhân văn sâu sắc. Đây là bước tiến mới trong công tác tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ, góp phần trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ còn chưa xác định thông tin, đáp ứng mong mỏi cháy bỏng của thân nhân và gia đình các liệt sĩ”.
Để triển khai nhiệm vụ đặc biệt này, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh An Giang đã thành lập hai đội lấy mẫu chuyên trách với 76 cán bộ, chiến sĩ, kết hợp cùng lực lượng phối hợp liên ngành gồm các chuyên gia y tế, công an và kỹ thuật hình sự. Tất cả các thành viên tham gia đều được đào tạo bài bản, tập huấn kỹ lưỡng về mặt chuyên môn và quán triệt sâu sắc về ý nghĩa đạo đức của công việc.
Tại khu vực thực hành, không khí lặng đi trong từng bước chân và từng thao tác kỹ thuật chính xác của các chiến sĩ. Quy trình thực hiện được kiểm soát vô cùng nghiêm ngặt theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật của Bộ Quốc phòng. Từ khâu đối chiếu, kiểm tra hồ sơ lưu trữ, xác định chuẩn xác vị trí tọa độ của từng phần mộ, cho đến các thao tác chuyên môn sâu như khai thác mẫu, niêm phong, mã hóa dữ liệu bằng mã vạch chuyên dụng, bảo quản trong hòm chuyên dụng và bàn giao mẫu. Tất cả đều diễn ra tuần tự, tỉ mỉ và tuyệt đối không để xảy ra sai sót hay nhầm lẫn.
Mỗi phần mộ được mở ra, từng mảnh di cốt được nâng niu bằng sự trân trọng tuyệt đối. Các chiến sĩ làm việc trong điều kiện nghiêm ngặt, dưới cái nắng nhưng không một phút lơ là. Công tác bảo đảm an ninh, y tế, vệ sinh môi trường và hậu cần được triển khai đồng bộ, giữ vững tính trang nghiêm, tôn kính tuyệt đối tại nơi an nghỉ của các bậc tiền bối.
Đại tá Cao Minh Tâm, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh An Giang chia sẻ: “Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, vừa mang tính khoa học, vừa mang giá trị nhân văn sâu sắc. Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã chỉ đạo chuẩn bị chặt chẽ từ con người, phương tiện đến quy trình kỹ thuật, bảo đảm từng bước lấy mẫu đều chính xác, an toàn và đúng quy định. Mỗi mẫu ADN được thu thập không chỉ là một dữ liệu khoa học khô khan, mà chính là nhịp cầu tri ân, là giọt máu kết nối tình cốt nhục giữa các anh hùng liệt sĩ với gia đình”.
Hoàn thành hơn 15 nghìn mẫu vào năm 2027
Việc lựa chọn Nghĩa trang Liệt sĩ Châu Phú làm điểm tổ chức đầu tiên mang ý nghĩa chiến lược rõ ràng. Đây là mô hình thực hành thực tế nhằm giúp Ban Chỉ đạo 515 tỉnh và các cơ quan chuyên môn đánh giá, rút kinh nghiệm toàn diện về công tác tổ chức lực lượng, quy trình kỹ thuật xử lý mẫu, năng lực phối hợp liên ngành cũng như việc bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối. Từ những kinh nghiệm quý báu tại Châu Phú, quy trình sẽ được hoàn thiện, chuẩn hóa tối ưu để chuẩn bị cho giai đoạn triển khai đồng loạt trên phạm vi toàn tỉnh.
Sau khi kết thúc đợt thí điểm này, tỉnh An Giang đặt mục tiêu mở rộng thực hiện lấy mẫu ADN tại tất cả các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và hiệu quả tối đa. Theo kế hoạch tổng thể, chiến dịch dự kiến thu thập tổng cộng 15.747 mẫu hài cốt tại 20 nghĩa trang liệt sĩ trên toàn tỉnh, hướng tới hoàn thành toàn bộ công tác lấy mẫu vào tháng 5/2027.
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng nỗi đau mất mát và sự khắc khoải tìm kiếm người thân của hàng nghìn gia đình liệt sĩ vẫn chưa bao giờ nguôi ngoai. Những người cha, người mẹ đã đi xa, những người anh, người em giờ đã tóc bạc da mồi, vẫn ngày đêm mong ngóng một phép màu đưa hương hồn người thân trở về với quê cha đất tổ, được gọi đúng tên, ghi đúng họ.
Kết thúc ngày làm việc đầu tiên đầy trách nhiệm, 37 mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Châu Phú đã được niêm phong, mã hóa an toàn và bàn giao theo đúng quy định cho cơ quan lưu trữ, sẵn sàng chuyển về các trung tâm giám định ADN hiện đại. Những mẫu sinh học này sẽ được đối chiếu với ngân hàng dữ liệu ADN của thân nhân liệt sĩ đang được các bộ, ngành tích cực xây dựng trên quy mô quốc gia.
Hành trình “trả lại tên cho các anh” tại An Giang đã chính thức bắt đầu từ những bước đi khoa học, chặt chẽ và đầy nghĩa tình. Giữa không gian yên bình của vùng đất Tây Nam Bộ hôm nay, những bước chân thầm lặng của các cán bộ, chiến sĩ như đang viết tiếp bài ca tri ân, đưa các anh hùng liệt sĩ bước ra khỏi màn sương mờ của quá khứ, trở về với tên tuổi, với gia đình và với lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam.
