“Nút thắt” lớn của giáo dục vùng cao

Ông Bùi Quang Trí, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang cho biết: Tính đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có 1.054 trường (trong đó có bảy trường ngoài công lập); 1.803 điểm trường lẻ; 17.217 nhóm/lớp; 493.707 học sinh; tỷ lệ học sinh người dân tộc thiểu số chiếm 78% tổng số học sinh toàn tỉnh; 20 trường phổ thông dân tộc nội trú và 236 trường phổ thông dân tộc bán trú; tỷ lệ học sinh nội trú, bán trú chiếm 36,3% tổng số học sinh phổ thông toàn tỉnh.

Quy mô hệ thống giáo dục rộng lớn nhưng đội ngũ giáo viên lại chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế. Cụ thể, tỉnh hiện thiếu 1.326 giáo viên so số lượng được giao và thiếu tới 3.794 giáo viên so định mức quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Không chỉ thiếu về số lượng, cơ cấu giáo viên cũng mất cân đối. Một số môn học đang thiếu nghiêm trọng nguồn tuyển dụng, đặc biệt là tiếng Anh, Tin học và Toán - những môn học có vai trò quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông mới.

Thực tế này khiến nhiều trường học phải bố trí giáo viên dạy kiêm nhiệm hoặc tăng số tiết dạy, gây áp lực lớn cho đội ngũ hiện có và ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy.

Tình trạng thiếu giáo viên ở Tuyên Quang xuất phát nhiều từ yếu tố đặc thù địa lý và kinh tế - xã hội của địa phương. Phần lớn các xã vùng cao của tỉnh có địa hình đồi núi, giao thông đi lại khó khăn, dân cư phân tán. Điều này dẫn đến việc tồn tại nhiều điểm trường lẻ, gây khó khăn cho công tác quản lý và bố trí giáo viên. Điều kiện làm việc và sinh hoạt của giáo viên tại nhiều điểm trường vẫn còn hạn chế. Ông Trí chia sẻ: “Dù chế độ đãi ngộ đã được cải thiện nhưng chưa có các chính sách ưu đãi đủ hấp dẫn để thu hút giáo viên làm việc tại các trường vùng cao”.

Khi đội ngũ giáo viên thiếu và phải dạy kiêm nhiệm nhiều môn, việc triển khai đầy đủ chương trình giáo dục mới, tổ chức các hoạt động trải nghiệm hay bồi dưỡng học sinh giỏi cũng gặp không ít trở ngại.

Trước thực trạng trên, ngành giáo dục tỉnh Tuyên Quang đã triển khai một số giải pháp trước mắt như biệt phái giáo viên từ các trường thuận lợi đến hỗ trợ các trường vùng khó khăn, đồng thời tổ chức các kỳ tuyển dụng viên chức giáo dục để bổ sung lực lượng còn thiếu.

Về lâu dài, địa phương đang nghiên cứu đặt hàng đào tạo giáo viên đối với những môn học thiếu nguồn tuyển, đồng thời cam kết tuyển dụng ngay sau khi sinh viên tốt nghiệp nhằm ổn định nguồn nhân lực cho ngành. Ngoài ra, việc sắp xếp lại mạng lưới trường, điểm trường cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm tinh gọn hệ thống, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng đội ngũ giáo viên. Trong đó, đáng chú ý là cơ chế ưu đãi đặc thù cho giáo viên công tác ở vùng khó khăn, hỗ trợ nhà ở công vụ, tăng phụ cấp nghề và tạo cơ hội thăng tiến nghề nghiệp.