Mùa thu hoạch đã tới, gấc được hối hả hái xuống đưa lên các thùng xe tải đang nối hàng dài hoặc tách vỏ, xử lý “thịt gấc” trong kho lạnh bảo đảm kỹ thuật, mau chóng chuyển đi muôn phương cùng người dân khắp nơi đón xuân mới cũng như đưa tới các nhà máy dược liệu để kịp bước vào vòng quay sản xuất.
Ngược dòng thời gian, cây gấc mới tới Tuyên Quang chừng 20 năm trở lại đây, bắt đầu từ khu vườn của một người nông dân giàu kinh nghiệm ở xã Kim Bình (huyện Chiêm Hóa cũ). Từng là “thổ nhưỡng” của cây mía, chuối, nhưng từ khi bén rễ nơi đây, cây gấc đã sinh sôi nảy nở, trở thành lựa chọn được ưu tiên hơn cả của người dân nhiều xã ở Tuyên Quang. Lý giải tại sao lại là cây gấc, ông Đoàn Văn Chung -
Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp dịch vụ và thương mại Chung Tín - người đưa cây gấc về Tuyên Quang đồng thời là chủ nhân danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2025” do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam trao tặng cho rằng: Gấc là loại cây lưu niên dễ tính, dễ trồng, trồng gấc chỉ vất vả một, hai năm đầu, sau đó cứ đến vụ là gấc ra quả, chín rồi thu hoạch. Thời gian sinh trưởng của gấc cũng có thể kéo dài tới 15 năm, vì thế mang lại nhiều lợi ích kinh tế hơn các loại cây quen thuộc khác.
Từ xã Kim Bình với vườn nhà ông Đoàn Văn Chung, cây gấc cao sản đã lan sang nhiều xã khác ở tỉnh. Tuy nhiên hành trình để từ mảnh vườn của ông Chung, cây gấc phủ mầu cam đỏ trù phú lên nhiều vùng đất khác ngay trong xã Kim Bình và nhiều xã khác của Tuyên Quang, cũng chứa đựng nhiều nhọc nhằn, cả sự nhiệt huyết, nhẫn nại của người trong cuộc. Nhưng không sự vận động nào thuyết phục bằng nhìn vào chính hiệu quả thực tế, vườn gấc nhà ông Đoàn Văn Chung tạo ra nguồn thu nhập vượt trội hằng năm, đã khiến người dân Kim Bình và các xã lân cận tin tưởng làm theo.
Để tạo thành một vùng nguyên liệu ổn định, ở Kim Bình - Hợp tác xã nông nghiệp thương mại và dịch vụ Chung Tín đã đầu tư kho lạnh, nhằm bảo quản được sản lượng gấc lớn ngay sau thu hoạch. Càng ngày giá trị sử dụng trong y học của quả gấc càng được phát hiện thêm, nên nhu cầu gấc ngày càng cao. Không chỉ phục vụ cho đời sống hằng ngày của người dân cả nước, dùng làm nguyên liệu bào chế dược phẩm, gấc còn vượt biên giới quốc gia, xuất khẩu sang các thị trường khắt khe, khó tính. Thuận lợi hơn cho người dân trồng gấc Tuyên Quang là vài năm trở lại đây, giá sau thu hoạch của quả gấc đã tăng lên nhiều, từ vài nghìn lên tới 12 nghìn đồng/kg, thậm chí có những thời điểm 20 nghìn đồng/kg. Từ lựa chọn đơn lẻ và đầy mạo hiểm ban đầu, sau gần 2 thập kỷ, cây gấc đã lan tỏa rộng khắp nhiều xã ở Tuyên Quang, tạo thu nhập ổn định cho người nông dân và cả việc làm đủ bảo đảm đời sống cho những người nhàn rỗi ở ngay địa phương mình…
Từ 1000-2000m2 ban đầu, hiện ở Kim Bình, Tri Phú… diện tích đất dành trồng gấc đã lên tới hàng trăm héc-ta và hằng năm mỗi héc-ta cho doanh thu 300-400 triệu đồng, giúp người dân không chỉ thoát nghèo mà còn vươn lên ổn định đời sống, làm giàu, tích lũy.
