Đây là sự kiện do Hiệp hội Công nghiệp năng lượng hạt nhân Pháp (GIFEN) tổ chức tại Trung tâm triển lãm Paris Nord Villepinte ở ngoại ô phía bắc Paris.
Triển lãm năng lượng hạt nhân thế giới (WNE) lần thứ 6 quy tụ hơn 1.000 doanh nghiệp, viện nghiên cứu và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực này đến từ 80 quốc gia, trong đó có 25 quốc gia có gian trưng bày. Điều này cho thấy lĩnh vực năng lượng hạt nhân dân sự đang trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết.
WNE 2025 diễn ra với hai chủ đề trọng tâm, gồm “Hạt nhân-Hiện tại và Tương lai” và “Điện năng và Hơn thế nữa”, thể hiện tầm nhìn của các quốc gia trong công tác ứng dụng công nghệ tiên tiến, trí tuệ nhân tạo và cơ chế tài chính mới để hiện thực hóa các chương trình hạt nhân phục vụ xã hội, cũng như mở rộng phạm vi ứng dụng của loại hình mới này trong các lĩnh vực phi năng lượng như nông nghiệp, y tế, nhiệt công nghiệp, khử mặn nước biển…
Trong bài phát biểu khai mạc, bà Sylvie Bermann, Đại sứ Pháp và Chủ tịch Triển lãm năng lượng hạt nhân thế giới khẳng định: WNE 2025 là một sự kiện mang tính bước ngoặt với nhiều ý tưởng táo bạo hơn và đa dạng hơn.
Trong bối cảnh toàn cầu đang thực hiện mạnh mẽ cam kết phát thải carbon ở mức thấp, việc kéo dài tuổi thọ của các nhà máy hiện có, tăng cường hiệu suất và xây dựng hệ sinh thái cần thiết từ đào tạo, cải thiện năng lực công nghiệp đến huy động tài chính sẽ là những thách thức mà các quốc gia phải vượt qua.
Chủ tịch WNE cũng khẳng định rằng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đổi mới sản xuất và thiết kế mô-đun tiên tiến hơn có thể giảm chi phí, rút ngắn thời gian thực hiện và làm cho các dự án hạt nhân hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư.
Bà Sylvie Bermann cũng bày tỏ tin tưởng: Những công nghệ mới như máy phát điện nhỏ (SMRs) và lò phản ứng tiên tiến sẽ cách mạng hóa cách thức sản xuất năng lượng hạt nhân. “Năng lượng nhiệt hạch tưởng chừng như giấc mơ xa vời, nhưng nay đã hoàn toàn trong tầm tay của chúng ta”, Chủ tịch WNE nhấn mạnh.
Vượt ngoài lĩnh vực năng lượng, hạt nhân còn hỗ trợ công tác chẩn đoán, điều trị ung thư, tăng cường an toàn thực phẩm và an ninh lương thực toàn cầu, tạo ra “hydro xanh” cung cấp nhiệt cho các khu đô thị và tạo điều kiện cho kỷ nguyên khám phá không gian.
Bà Sylvie Bermann khẳng định: Năng lượng hạt nhân đã không chỉ còn là một phần của giải pháp, mà đã trở thành một thành phần thiết yếu trong sự phát triển.
Về phần mình, Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), Tiến sĩ Rafael Mariano Grossi tuyên bố: Không có sự đóng góp của năng lượng hạt nhân, tăng trưởng kinh tế, khử carbon hóa và việc tạo ra các điều kiện cho đổi mới công nghệ sẽ là bất khả thi.
Nhân dịp này, ông cũng nhắc lại kết quả của Hội nghị lần thứ 28 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (COP28), diễn ra năm 2023 tại Dubai, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).
Theo đó, các quốc gia đều thống nhất về sự cần thiết của việc tăng cường năng lượng hạt nhân phục vụ các mục đích dân sự. Nhiều nước châu Âu đã thu hồi các chính sách loại bỏ hạt nhân được đưa ra trước đó.
Chính phủ Pháp và Vương quốc Anh đang quyết tâm xây dựng mới và thử nghiệm với lò phản ứng mô-đun nhỏ SMRs. Ấn Độ, Nga và Hoa Kỳ cũng đang bước vào cuộc chuyển mình mạnh mẽ trong lĩnh vực này.
Vai trò của hạt nhân càng được thể hiện rõ hơn trong việc đáp ứng nhu cầu năng lượng cho một ngành công nghệ mới: Trí tuệ nhân tạo.
Trả lời phóng viên Báo Nhân Dân tại buổi họp báo, Tổng Giám đốc IAEA khẳng định: Châu Á là một không gian quan trọng trong ngành năng lượng, với nhiều quốc gia có thế mạnh trong lĩnh vực này như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc…
Ông Rafael Mariano Grossi nhận định: Việt Nam là quốc gia châu Á đang trên đà phát triển với nhiều động lực mới và đòi hỏi nhu cầu lớn về năng lượng. Trong xu thế mới, Việt Nam đang khởi động lại chương trình hạt nhân dân sự của mình.
Trên tinh thần không để quốc gia nào bị bỏ lại phía sau như IAEA đang áp dụng cho các quốc gia châu Phi, ông Rafael Mariano Grossi bày tỏ rằng, IAEA sẽ đóng vai trò cung cấp các năng lực cần thiết, như đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nghiệp vụ, tăng cường năng lực của cơ quan quản lý quốc gia tại Việt Nam.
Tiến sĩ Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA), đã đưa ra ba con số chứng minh cho sự trở lại mạnh mẽ của ngành năng lượng trong năm 2025.
Sản lượng điện phát ra từ hạt nhân đạt mức cao nhất từ trước đến nay trên toàn cầu. Công suất hạt nhân đang được xây dựng đạt ngưỡng cao nhất trong ba thập kỷ qua với 70GW. Hơn thế nữa, 40 quốc gia chưa từng xây dựng ngành công nghiệp hạt nhân thì nay đã lên kế hoạch cho hành động này.
Thực tế cho thấy năng lượng hạt nhân có thể góp phần một phần quan trọng vào việc ứng phó biến đổi khí hậu và cung cấp một lượng lớn năng lượng cho sản xuất, vận hành xe điện và tiêu thụ gia đình.
Ông Birol cũng chỉ ra một số thách thức lớn mà ngành năng lượng hạt nhân phải giải quyết khi việc sản xuất và làm giàu uranium chỉ đang tập trung vào một số rất ít quốc gia. Điều này trái ngược với quy tắc số một về an ninh năng lượng: Đa dạng hóa.
Đại diện nước chủ nhà, ông Roland Lescure, Bộ trưởng Kinh tế, Tài chính, Năng lượng Công nghiệp và Chủ quyền Kỹ thuật số Pháp, khẳng định hạt nhân và năng lượng tái tạo đều là những giải pháp quan trọng góp phần vào an ninh năng lượng cho sự phát triển của mỗi quốc gia.
Pháp hiện đang là cường quốc hạt nhân dân sự hàng đầu châu Âu, đứng thứ hai thế giới chỉ sau Hoa Kỳ, với 57 lò phản ứng. Khoảng 70% sản lượng điện Pháp đến từ hạt nhân, mang tới cho quốc gia này chủ quyền năng lượng và khả năng nâng cao năng lực công nghiệp quốc gia.
Do đó, ông Roland Lescure nhấn mạnh tầm quan trọng của đổi mới trong công nghệ, tài chính, quản trị an toàn, tính ứng dụng đa dạng, cũng như nhân lực và chuỗi cung ứng.
Cũng tại sự kiện lần này, Làng Khởi nghiệp WNE quy tụ 30 start-up hoạt động trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo cho công tác dự đoán và bảo trì, robot làm việc trong môi trường phóng xạ, công nghệ y học hạt nhân, vật liệu hạt nhân tiên tiến hay nhiên liệu thorium.
WNE 2025 là lời khẳng định cho vai trò của năng lượng hạt nhân trong việc định hình tương lai. Thế giới đang đứng trước nhu cầu ngày càng lớn về năng lượng sạch, đáng tin cậy và giá cả phải chăng. Việc đổi mới trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân là điều cần thiết nhằm phục vụ cho phát triển kinh tế, bảo vệ hành tinh và cải thiện đời sống của người dân.
