Tốc độ lây lan nhanh
Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom cảnh báo, tốc độ lây lan của dịch Ebola hiện nay đáng lo ngại hơn nhiều so các đợt bùng phát trước đây. Ông đưa ra dẫn chứng cho thấy, trong đợt dịch Ebola tại CHDC Congo giai đoạn 2018 - 2020, phải sau hơn 10 tháng, số ca mắc mới vượt mốc 2.000 người, trong khi lần này là chỉ vỏn vẹn hai tháng.
Giới chức WHO cũng đặc biệt lưu ý quy mô đợt dịch hiện nay tại CHDC Congo có thể lớn hơn gấp 2 - 4 lần so số ca mắc được ghi nhận chính thức, trong bối cảnh dịch bệnh vẫn đang lan nhanh hơn khả năng ứng phó của các cơ quan chức năng. Theo số liệu Chính phủ CHDC Congo công bố ngày 17/7, số ca mắc Ebola được xác nhận tại nước này đã tăng lên 2.011 trường hợp, trong đó có 754 ca tử vong. Giới chức y tế CHDC Congo thừa nhận, đây là đợt bùng phát Ebola có tốc độ lây lan nhanh nhất từng được ghi nhận tại quốc gia này.
Tình hình dịch bệnh càng trở nên phức tạp do bạo lực không ngừng leo thang tại miền đông CHDC Congo. Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của LHQ (OCHA) cho hay, tình hình an ninh xấu đi buộc nhiều tổ chức nhân đạo tham gia ứng phó dịch bệnh phải tạm thời sơ tán nhân viên về thủ phủ Bunia của tỉnh Ituri. Theo OCHA, việc tiếp cận trung tâm điều trị và các cộng đồng chung quanh vẫn gặp nhiều khó khăn. Tổ chức này kêu gọi tất cả các bên bảo đảm an toàn cho nhân viên và các cơ sở y tế, đồng thời tạo điều kiện để lực lượng cứu trợ tiếp cận các cộng đồng bị ảnh hưởng.
WHO thông báo mới huy động được khoảng 40% trong tổng số 115 triệu USD cần thiết cho chiến dịch ứng phó đợt bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo. Tổ chức này cảnh báo tình trạng thiếu hụt nguồn lực có thể làm suy giảm đáng kể hiệu quả kiểm soát dịch bệnh. Theo WHO, khoản thiếu hụt 69 triệu USD hiện nay có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động thiết yếu như giám sát dịch tễ, truy vết và nâng cao nhận thức cộng đồng - những yếu tố được coi là quyết định đối với khả năng khống chế dịch bệnh.
Trong bối cảnh đó, WHO kêu gọi các nhà tài trợ quốc tế nhanh chóng thực hiện các cam kết hỗ trợ nhằm bảo đảm nguồn lực cho chiến dịch ứng phó, nhấn mạnh cuộc chiến chống Ebola tại CHDC Congo là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế chứ không thể chỉ do một quốc gia đơn lẻ gánh vác. Giới chuyên gia cảnh báo, việc để dịch Ebola kéo dài không chỉ tạo áp lực lớn đối với hệ thống y tế vốn còn hạn chế của CHDC Congo, mà còn làm gia tăng nguy cơ lây lan sang các quốc gia láng giềng trong khu vực Trung và Đông Phi, đe dọa an ninh y tế của toàn khu vực.
Trong khi đó, tại tỉnh Ituri - tâm điểm dịch Ebola ở miền đông CHDC Congo, tình trạng đình công của đội ngũ nhân viên y tế tiếp tục lan rộng để phản đối tình trạng nợ lương, chậm chi trả phụ cấp và điều kiện làm việc khó khăn. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn thêm các nỗ lực kiểm soát dịch tại khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Điểm sáng Uganda
Bộ Y tế Uganda thông báo bệnh nhân Ebola cuối cùng ở nước này đã xuất viện sau khi có kết quả xét nghiệm âm tính. Theo quy định của WHO, một quốc gia chỉ có thể tuyên bố chấm dứt đợt bùng phát dịch Ebola sau khi không ghi nhận ca bệnh mới trong 42 ngày liên tiếp, tính từ ngày bệnh nhân cuối cùng được xác định khỏi bệnh và không còn khả năng lây truyền virus. Như vậy, trong 42 ngày tới, nếu không ghi nhận thêm ca bệnh mới, quốc gia Đông Phi này có thể tuyên bố chấm dứt đợt bùng phát dịch Ebola.
Bộ trưởng Y tế Uganda Chris Baryomunsi vui mừng cho biết, bệnh nhân cuối cùng đã khỏe mạnh trở lại và không còn nguy cơ lây nhiễm cho cộng đồng. Đại diện WHO tại Uganda, bà Kasonde Mwinga đánh giá, Uganda đã kiểm soát thành công đợt dịch bùng phát nhờ công tác chuẩn bị tốt và duy trì thường trực các đội ứng phó khẩn cấp. Tỷ lệ tử vong trong đợt dịch này tại Uganda ở mức dưới 10%, mức thấp trong số các đợt bùng phát Ebola từng được ghi nhận.
Trong khi đó, tại nước láng giềng Rwanda, Phó Tổng Thư ký LHQ phụ trách các vấn đề nhân đạo kiêm Điều phối viên cứu trợ khẩn cấp, ông Tom Fletcher đã phân bổ hai triệu USD từ Quỹ Ứng phó khẩn cấp (CERF) nhằm tăng cường năng lực sẵn sàng ứng phó dịch Ebola. Dù Rwanda chưa ghi nhận ca mắc nào, nhưng OCHA cảnh báo nguy cơ dịch bệnh lây lan qua biên giới từ miền đông CHDC Congo vẫn ở mức cao do hoạt động đi lại thường xuyên của người dân.