Mục tiêu bảo vệ thiên nhiên
Khung đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh-Montreal được đánh giá là thỏa thuận mang tính bước ngoặt, một bản kế hoạch toàn cầu để ngăn chặn sự tàn phá thiên nhiên, đặt mục tiêu bảo vệ 30% diện tích đất liền và biển. Được nhất trí vào năm 2022, thỏa thuận này bao gồm 23 mục tiêu đến năm 2030 nhằm ngăn chặn, đảo ngược tình trạng suy giảm đa dạng sinh học và tầm nhìn đến năm 2050 về sống hài hòa với thiên nhiên. Thỏa thuận hướng tới giải quyết các nguyên nhân chính gây mất đa dạng sinh học, bao gồm thay đổi trong cách sử dụng đất và biển, khai thác không bền vững, biến đổi khí hậu, ô nhiễm và các loài xâm lấn.
Diễn ra từ ngày 19 đến 30/10 với chủ đề “Hành động vì thiên nhiên”, COP17 là cuộc đánh giá lớn đầu tiên về tiến độ thực hiện thỏa thuận này. Phát biểu ý kiến khai mạc, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan kêu gọi các quốc gia chuyển cam kết thành hành động cụ thể, với kết quả có thể đo lường, trong bối cảnh thời hạn năm 2030 để đạt được các mục tiêu của Khung đa dạng sinh học toàn cầu đang đến gần.
Thư ký điều hành Công ước về đa dạng sinh học Astrid Schomaker nêu bật hy vọng hội nghị sẽ khẳng định hiệu quả của chủ nghĩa đa phương và khả năng thực hiện các cam kết quốc tế. Việc đánh giá khung đa dạng sinh học cùng các báo cáo quốc gia sẽ giúp xác định những khoảng trống trong triển khai và định hướng các biện pháp khắc phục.
Trước thềm hội nghị, LHQ đã công bố báo cáo mang tên “Hiện trạng hành động về đa dạng sinh học”. Đây là đánh giá toàn cầu đầu tiên về việc thực hiện Khung đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh - Montreal, trong đó cảnh báo những nỗ lực quốc tế hiện nay chưa đạt tiến độ cần thiết để hoàn thành các mục tiêu đề ra vào năm 2030.
Theo báo cáo, gần 90% trong tổng số 196 bên tham gia Công ước về đa dạng sinh học đã xây dựng các mục tiêu đa dạng sinh học quốc gia; gần 60% đã xây dựng chiến lược và kế hoạch hành động quốc gia và hơn 70% đã nộp báo cáo quốc gia về lĩnh vực này. Các cộng đồng bản địa, cộng đồng địa phương, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và tổ chức xã hội cũng đã đăng ký khoảng 5.000 cam kết.
Biến cam kết thành hành động
Tuy nhiên, LHQ đánh giá những cam kết chưa chuyển hóa thành hành động đủ mạnh. Báo cáo của LHQ chỉ rõ, không mục tiêu nào trong số 23 mục tiêu toàn cầu ghi nhận bức tranh hoàn toàn tích cực và chưa đến một nửa số mục tiêu quốc gia được đánh giá đang đi đúng hướng.
Báo cáo cũng chỉ ra những hạn chế trong việc huy động tài chính, cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, phối hợp giữa các cơ quan chính phủ và các thành phần xã hội, cũng như thu thập dữ liệu phục vụ theo dõi tiến độ. Những mục tiêu đòi hỏi sự tham gia của nhiều lĩnh vực ngoài cơ quan quản lý môi trường, như hoạt động của doanh nghiệp, tiêu dùng bền vững, cải cách các khoản trợ cấp gây hại và huy động tài chính, đang gặp nhiều khó khăn.
Phát biểu ý kiến khi công bố báo cáo, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hỗ trợ tài chính và kỹ thuật, nhất là đối với các nước đang phát triển; cải cách các khoản trợ cấp gây tác động tiêu cực đến thiên nhiên; thúc đẩy đầu tư có lợi cho đa dạng sinh học và lồng ghép các mục tiêu bảo tồn vào chính sách công cũng như ngân sách nhà nước.
Theo giới chuyên gia, đến năm 2030 thế giới có thể đạt được mục tiêu bảo vệ 27,5% diện tích đất liền, song nhiều mục tiêu rộng lớn hơn cần thiết để ngăn chặn sự suy giảm đa dạng sinh học còn xa vời. Từ việc sử dụng thuốc trừ sâu đến đánh bắt cá không bền vững và trợ cấp hoạt động gây hại, sự xuống cấp của hệ sinh thái đe dọa sản xuất lương thực, an ninh nguồn nước và sự ổn định kinh tế trên toàn cầu.
Tại COP17, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để chuyển đổi các mục tiêu và kế hoạch quốc gia thành kết quả có thể đo lường được trên thực tế. Theo LHQ, mục tiêu đặt ra là huy động ít nhất 200 tỷ USD mỗi năm từ tất cả các nguồn vào năm 2030, trong đó có 30 tỷ USD dành cho tài chính đa dạng sinh học. Mục tiêu tài chính này là vấn đề trọng tâm trong hai tuần đàm phán tại Yerevan.
