Về ấp Gia Kiết, xã Trà Côn, tỉnh Vĩnh Long, hỏi thăm vườn chim của ông Lê Văn Chìa (thường gọi là ông Hai Chìa) thì không ai là không biết. Ở cái tuổi xưa nay hiếm, mái tóc đã điểm bạc, ông Hai Chìa vẫn ngày ngày dõi mắt theo những cánh chim trời với một tình yêu can trường và đầy tâm huyết.
Từ bỏ hoa lợi vì tình yêu thiên nhiên hoang dã
Câu chuyện bắt đầu từ khoảng giữa năm 2006, khi khu vườn nhãn rộng gần 2ha của gia đình ông bỗng nhiên đón nhận một đàn vạc vài chục con từ đâu bay về đậu kín. Ban đầu, ông chỉ nghĩ chúng tạm dừng chân rồi lại bay đi. Thế nhưng, cảm nhận được sự yên bình và tấm lòng quý mến của gia chủ, đàn chim trời tìm về ngày một nhiều. Cứ thế, đất lành chim đậu, khu vườn nhãn vốn là nguồn thu nhập chính của gia đình dần biến thành “mái nhà chung” cho đàn chim, cò, vạc sinh sôi nảy nở.
Để giữ bình yên cho đàn chim, ông Hai Chìa đã chấp nhận một sự đánh đổi không hề nhỏ. Đàn vạc làm tổ, bẻ đọt nhãn chết khô khiến năng suất cây trồng sụt giảm nghiêm trọng, đẩy gia đình ông vào không ít khó khăn về kinh tế. Thế nhưng, vượt lên trên những toan tính sinh kế thông thường, tình yêu động vật và ý thức trách nhiệm với thiên nhiên đã thôi thúc ông từ bỏ hẳn hoa lợi từ vườn cây ăn trái để dốc lòng bảo tồn đàn chim hoang dã.
20 năm qua, khu vườn hiện đã được mở rộng diện tích lên hơn 2,6ha (trong đó khu vực chim cư trú tập trung khoảng 1,8ha). Theo khảo sát của ngành chức năng, nơi đây đã trở thành mái nhà của 33 loài thuộc 20 họ, 12 bộ với khoảng 2.000 cá thể. Trong đó, có 5 loài thường xuyên làm tổ, sinh sản gồm vạc, cò trắng, cò ruồi, cốc đen và hút mật họng nâu.
Đặc biệt, vườn chim còn đón nhận nhiều loài có giá trị bảo tồn cao, nằm trong danh mục quý hiếm như quắm đen và đặc biệt là cò ốc - loài thiên địch có ích trong tự nhiên giúp nông dân diệt trừ ốc bươu vàng, với số lượng tăng mạnh lên tới khoảng 1.000 cá thể trong năm nay.
Nỗi đau đáu của lão nông trước nạn “chim tặc”
Khu vườn ngày ngày rộn rã tiếng đập cánh phành phạch và tiếng gọi bầy của hàng ngàn cánh chim hoang dã, vẽ nên một khung cảnh thiên nhiên tuyệt mỹ. Nhưng để duy trì được sự bình yên ấy, ông Hai Chìa đã phải đánh đổi bằng vô vàn mồ hôi và cả những giọt nước mắt xót xa.
Thời gian gần đây, khi số lượng đàn chim ngày một đông đúc, cũng là lúc khu vườn trở thành tầm ngắm của các đối tượng săn bắt trái phép. Do diện tích vườn rộng, lại nằm gần với khu dân cư, các đối tượng “chim tặc” thường lợi dụng đêm tối hoặc những lúc gia đình sơ hở để lẻn vào dùng súng tự chế, bẫy lưới bắn phá, bắt chim non và phá tổ.
Ông Hai Chìa chia sẻ: “Cách đây không lâu, trong một lần đi tuần tra quanh bờ rào, tôi đã bật khóc nghẹn ngào khi phát hiện một cá thể cò ốc quý hiếm nặng gần 2kg bị bắn chết nằm lạnh ngắt bên bờ rào. Không đành lòng vứt bỏ, tôi mang xác chim vào nhà phơi khô, lưu giữ lại như một bằng chứng đau lòng để thức tỉnh và lên án hành vi hủy hoại thiên nhiên của những kẻ săn bắt vô tính”.
Ở tuổi gần 80, sức khỏe đã suy giảm, chân mỏi gối chùn, việc một mình ngày đêm canh giữ, tuần tra đối phó với những toán săn trộm tinh vi, liều lĩnh trở thành một gánh nặng quá sức đối với lão nông. Nhìn những con vạc gãy cánh nằm chết thối rữa trong góc vườn, ông Hai Chìa không khỏi đau đớn, bất lực. Bao nhiêu công sức, tài sản và tâm huyết cả đời ông đổ ra để xây dựng một tổ ấm an lành cho đàn chim, nay lại đang đứng trước nguy cơ bị tàn phá bởi sự tham lam của con người.
Định hướng bảo tồn lâu dài
Trước thực trạng nhức nhối đó, tiếng lòng của lão nông Hai Chìa đã nhận được sự quan tâm, thấu hiểu sâu sắc từ các cấp chính quyền tỉnh Vĩnh Long. Nhận thức rõ ý nghĩa to lớn về mặt môi trường, đa dạng sinh học cũng như giá trị giáo dục nhân văn từ vườn chim, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long đã nhanh chóng ban hành các văn bản chỉ đạo quyết liệt nhằm bảo vệ “mái nhà chung” này.
Mới đây, vào ngày 21/5/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long đã ban hành Công văn số 6623/UBND-KTN về việc đôn đốc, thực hiện nghiêm công tác bảo vệ động vật hoang dã, đặc biệt nhấn mạnh đến việc bảo vệ vườn chim vạc của ông Lê Văn Chìa.
Tiếp đó, ngày 25/5/2026, đoàn công tác do Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa dẫn đầu đã đến khảo sát thực tế tại khu vườn. Để san sẻ gánh nặng với ông Hai Chìa và thiết lập một hành lang bảo vệ vững chắc cho đàn chim, lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các ngành chức năng.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh chủ trì phối hợp rà soát, xây dựng lại kế hoạch bảo vệ, nâng cấp và thực hiện mở rộng quy mô diện tích vườn chim từ 1,8ha hiện nay lên từ 4-5ha nhằm đáp ứng sự phát triển của quần thể chim nước; đồng thời, tổ chức quan trắc môi trường, đặt biển báo nêu rõ các chế tài nghiêm khắc đối với hành vi vi phạm.
Lực lượng Công an tỉnh và chính quyền địa phương tăng cường lực lượng cắm chốt, tuần tra kiểm soát chặt chẽ các tuyến đường thủy, đường bộ chung quanh khu vực vườn chim; công khai số điện thoại đường dây nóng để tiếp nhận phản ánh của người dân, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các đối tượng săn, bắt, bẫy, mua bán, vận chuyển trái phép động vật hoang dã.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Ủy ban nhân dân xã Trà Côn được giao nhiệm vụ khảo sát, đánh giá tiềm năng để phát triển mô hình du lịch nông thôn gắn với bảo tồn đa dạng sinh học. Việc đầu tư hạ tầng giao thông (như tuyến đường đan vào nhà ông Hai Chìa) và lồng ghép các nguồn lực xã hội hóa sẽ vừa giúp bảo vệ vườn chim, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân chung quanh, biến nơi đây thành một điểm đến giáo dục môi trường thân thiện.
Sự đồng hành kịp thời của chính quyền tỉnh Vĩnh Long không chỉ là nguồn động viên, an ủi to lớn giúp lão nông Hai Chìa tiếp tục vững tin vào hành trình nghĩa hiệp của mình, mà còn thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của địa phương trong việc gìn giữ màu xanh thiên nhiên.
Hy vọng rằng, với sự chung tay của cả cộng đồng và sự nghiêm minh của pháp luật, tiếng súng săn trộm sẽ hoàn toàn im bặt, để vườn chim vạc của lão nông xứ Trà Côn mãi mãi là dải đất lành, bình yên cho những cánh chim tự do bay về trú ngụ.
