Quyết định rời OPEC được UAE thông báo hôm 28/4 và có hiệu lực từ ngày 1/5 tới. Hãng thông tấn WAM của UAE dẫn thông báo của Bộ Năng lượng nước này cho hay, quyết định phản ánh tầm nhìn kinh tế và chiến lược dài hạn của UAE, cũng như hồ sơ năng lượng đang phát triển của đất nước, trong đó có việc đẩy mạnh đầu tư vào sản xuất năng lượng trong nước, củng cố cam kết đóng vai trò tích cực trên các thị trường năng lượng toàn cầu.
Quyết định được đưa ra sau khi UAE tiến hành cuộc đánh giá toàn diện về chính sách sản xuất và năng lực hiện tại và tương lai của UAE, trên cơ sở bảo đảm lợi ích quốc gia và cam kết đóng góp có hiệu quả vào việc đáp ứng nhu cầu cấp thiết của thị trường hiện tại.
Reuters dẫn lời Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed al-Mazrouei nêu rõ, quyết định được đưa ra sau khi xem xét kỹ lưỡng các chiến lược năng lượng của cường quốc khu vực. Song, UAE tự quyết, không nêu vấn đề này với bất kỳ quốc gia nào. Theo Bộ trưởng Suhail Mohamed al-Mazrouei, việc không có nghĩa vụ ràng buộc với nhóm các nước sản xuất dầu mỏ sẽ mang lại cho UAE sự linh hoạt. Quyết định rời OPEC cho phép UAE bảo đảm đáp ứng được các yêu cầu trong tương lai của thế giới liên quan các sản phẩm dầu thô và hóa dầu, cũng như khí đốt.
Ông Mazrouei nói: “Chúng ta đang đối mặt thời điểm chưa từng có tiền lệ khi nguồn dự trữ chiến lược các sản phẩm dầu thô đang cạn kiệt đến mức đáng báo động. UAE đưa ra quyết định vào thời điểm người tiêu dùng cần sự quan tâm của chúng tôi”.
Các nhà sản xuất dầu khí vùng Vịnh thuộc OPEC đang gặp khó khăn trong việc vận chuyển hàng xuất khẩu qua Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển một phần năm lượng dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Tuy nhiên, ông Mazrouei cho biết, việc UAE rời OPEC sẽ không ảnh hưởng lớn đến thị trường.
OPEC được thành lập năm 1960, với các thành viên sáng lập gồm Iraq, Iran, Kuwait, Saudi Arabia và Venezuela, nhằm ổn định giá dầu và tăng cường hợp tác giữa các quốc gia thành viên. Đến nay, OPEC đã mở rộng lên 13 thành viên. Các thành viên OPEC cùng nhau đặt ra các mục tiêu về sản lượng khai thác dầu mỏ và phối hợp thực hiện nhằm quản lý giá dầu toàn cầu. OPEC cũng hợp tác với các quốc gia sản xuất dầu mỏ không phải là thành viên thông qua khuôn khổ OPEC+.
Là một trong những nhà sản xuất dầu mỏ hàng đầu thế giới, UAE gia nhập OPEC vào năm 1967. Giới quan sát nhận định, việc một thành viên lâu năm của OPEC như UAE bất ngờ rút khỏi nhóm có thể gây ra sự hỗn loạn và làm suy yếu OPEC, tổ chức vốn nỗ lực củng cố đoàn kết dù có những bất đồng nội bộ về nhiều vấn đề, từ địa - chính trị đến hạn ngạch sản xuất. UAE rút khỏi OPEC và OPEC+ giáng một đòn mạnh vào hợp tác của các nhà sản xuất dầu mỏ lớn nhất thế giới, lại trúng thời điểm cuộc chiến tranh giữa Mỹ, Israel với Iran gây ra cú sốc năng lượng lịch sử và làm bất ổn nền kinh tế toàn cầu.
Chuyên gia Jorge Leon thuộc Công ty nghiên cứu độc lập Rystad Energy đánh giá quyết định của UAE đánh dấu sự thay đổi đáng kể. UAE là một trong số ít thành viên có công suất dự phòng lớn, một yếu tố quan trọng có ảnh hưởng lớn đến thị trường. Tác động ngắn hạn của việc UAE rời OPEC có thể không đáng kể do thực tế hoạt động vận tải dầu bị gián đoạn ở Eo biển Hormuz, song hệ quả lâu dài là OPEC suy yếu về mặt cấu trúc. Nếu nằm ngoài OPEC, UAE có cả động lực và khả năng tăng sản lượng. Điều này cho thấy khả năng thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ biến động khi khả năng điều tiết sự mất cân bằng nguồn cung của OPEC giảm đi.
Giám đốc bộ phận năng lượng và lọc dầu của ICIS Ajay Parmar cho rằng, quyết định của UAE rời OPEC và OPEC+ không gây ngạc nhiên, vì nước này đã bất đồng với chính sách chung của OPEC trong một thời gian khá dài. Nhưng chắc chắn, UAE rời đi có tác động đáng kể về lâu dài, đồng thời phản ánh sự thay đổi trong liên minh vốn rất mạnh mẽ giữa UAE và Saudi Arabia.
Trong khi đó, chuyên gia Sergey Vakulenka thuộc Trung tâm Carnegie Nga - Âu Á nhận định, quyết định rời đi không khó giải thích, khi UAE có kế hoạch tăng sản lượng dầu lên 30% và UAE khó có thể đạt được mục tiêu này nếu tiếp tục chịu các hạn chế của OPEC và OPEC+. Theo chuyên gia Nga, nếu không có UAE, OPEC sẽ yếu hơn nhiều, bởi lẽ các nhà sản xuất lớn khác như Iran và Iraq không duy trì bất kỳ công suất dự trữ đáng kể nào, trong khi phần lớn nhiệm vụ đó do UAE và Saudi Arabia đảm nhiệm.
