Tưởng niệm danh nhân Phạm Thận Duật và trao Giải thưởng sử học Phạm Thận Duật lần thứ 22

Sáng 28/11, tại trụ sở của Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam ở Hà Nội, Quỹ Giải thưởng Phạm Thận Duật đã kết hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức lễ tưởng niệm 136 năm ngày mất danh nhân Phạm Thận Duật (29/11/1885) và trao Giải thưởng sử học Phạm Thận Duật cho những luận án tiến sĩ khoa học lịch sử đã được bảo vệ đạt kết quả xuất sắc trong năm qua.

TS Nguyễn Kim Dung được trao giải nhất Giải thưởng sử học Phạm Thận Duật lần thứ 22, năm 2021.
TS Nguyễn Kim Dung được trao giải nhất Giải thưởng sử học Phạm Thận Duật lần thứ 22, năm 2021.

Giải thưởng mang tên nhà sử học yêu nước, nhà văn hóa đa diện

Phạm Thận Duật (1825 - 1885) là người thôn Yên Mô Thượng, xã Yên Mạc, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Ông đỗ cử nhân năm 1850 và nhậm chức Giáo thụ phủ Đoan Hùng rồi làm Tri châu Tuần Giáo. Phạm Thận Duật đã đảm nhiệm nhiều trọng trách trong các lĩnh vực đa dạng, từ chính trị, kinh tế, thủy lợi đến ngoại giao hay quốc phòng.

Năm 1885, ông cùng Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi ra sơn phòng Quảng Trị, thảo chiếu Cần Vương kêu gọi các sĩ phu và nhân dân đứng lên chống Pháp. Phạm Thận Duật bị Pháp bắt khi vua Hàm Nghi cử ông là Khâm sai đại thần ra bắc để chiêu tập nghĩa sĩ Cần vương. Ngày 29/11/1885, trên đường bị Pháp lưu đày từ Côn Đảo đến đảo Tahiti, ông đã hy sinh trên biển.

Phạm Thận Duật để lại các tác phẩm thuộc nhiều thể loại và có nhiều giá trị (Hưng Hóa ký lược, Quan Thành văn tập, Vãng sứ Thiên Tân nhật ký, Quan Thành tấu tập, Hà đê tấu tập, Hà đê bộ văn tập, Hà đê tấu tư tập, Điều trần đê chính trị nghị tập…).

Ông từng giữ chức Phó tổng tài Quốc sử quán Triều Nguyễn, được vua Tự Đức giao trọng trách tổng duyệt bộ quốc sử Khâm định Việt Sử thông giám cương mục, bộ sử chính thức của triều đại nhà Nguyễn, và phụ trách chỉnh sửa bộ Đại Nam thực lục đệ tứ kỷ.

Hậu thế cũng đánh giá Phạm Thận Duật là một nhà dân tộc học (theo ngôn ngữ hiện đại) tầm cỡ với những phát hiện quan trọng, trong cách ông trình bày, ghi chép các tri thức thu thập được trong quá trình điền dã, hay các khám phá về địa hình, khí hậu, ngôn ngữ, văn hóa, tập tục, tín ngưỡng, phương thức canh tác hay lối sống của các tộc người ở khu vực vùng cao phía bắc Việt Nam.

Giải thưởng sử học Phạm Thận Duật lần thứ 22

Trong mùa giải thứ 22, sáu luận án tiến sĩ sử học xuất sắc nhất đã được lựa chọn để trao Giải thưởng sử học Phạm Thận Duật. Đây là những luận án tiến sĩ đã được bảo vệ cấp Nhà nước đạt kết quả xuất sắc và đã được các cơ sở đào tạo thẩm định trước khi gửi đến Quỹ Giải thưởng sử học Phạm Thận Duật để Hội đồng chấm giải của Quỹ “chấm” (với những tiêu chuẩn khắt khe hơn) một lần nữa trước khi trao giải.

Tưởng niệm danh nhân Phạm Thận Duật và trao Giải thưởng sử học Phạm Thận Duật lần thứ 22 -0
 Các tiến sĩ được nhận giải thưởng Phạm Thận Duật năm nay.

Luận án “Giáo dục miền Nam Việt Nam dưới thời chính quyền Sài Gòn” của TS Nguyễn Kim Dung (Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) đã vinh dự nhận giải Nhất. Hai giải nhì được trao cho Luận án “Y tế dân sự ở miền Bắc Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975” của TS Nguyễn Thị Dung Huyền (Viện Sử học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) và Luận án “Hoạt động khai thác và bảo vệ chủ quyền quần đảo Hoàng Sa của chính quyền Việt Nam Cộng hòa (1954-1975) của TS Lưu Anh Rô (Ban Tuyên giáo Thành ủy Đà Nẵng).

Ba giải ba được trao cho các luận án: “Chính sách của Mỹ đối với Iran từ năm 1979 đến năm 2016” của TS Nguyễn Thu Hạnh (Viện Sử học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam); “Hoạt động của các đoàn chuyên gia quân sự Việt Nam tại Lào từ năm 1959 đến năm 1975” của TS Lê Văn Phong (Viện Sử học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), “Thành Thăng Long – Hà Nội (1802-1897)” của TS Công Phương Khương (Phòng Lịch sử Nghệ thuật quân sự, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam).

PGS Trần Đức Cường, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Ủy viên Quỹ Giải thưởng sử học Phạm Thận Duật, đánh giá cao chất lượng và nội dung của các luận án tiến sĩ được trao giải năm nay, đặc biệt các nghiên cứu sinh và các cơ sở đào tạo đã rất nỗ lực vượt qua được nhiều khó khăn vì tác động ảnh hưởng của dịch bệnh.

PGS Trần Đức Cường chia sẻ: “Những luận án đã chọn được đề tài nghiên cứu tốt và đã có những thành quả nghiên cứu tốt. Có những đề tài trước đây chúng ta chưa có điều kiện nghiên cứu nhưng các tân tiến sĩ đã “dũng cảm” nghiên cứu để có những đóng góp cho một cái nhìn lịch sử khách quan và khoa học - như nghiên cứu về “Y tế dân sự ở miền Bắc Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975” có thể làm sáng rõ tính ưu việt của chế độ chúng ta xây dựng; nghiên cứu về “Giáo dục miền Nam Việt Nam dưới thời chính quyền Sài Gòn” cho chúng ta cái nhìn về một mảng lịch sử chúng ta còn chưa đầu tư nghiên cứu; hoặc nghiên cứu về “Hoạt động khai thác và bảo vệ chủ quyền quần đảo Hoàng Sa của chính quyền Việt Nam Cộng hòa (1954-1975) lại chứng minh về tính liên tục trong khai thác và bảo vệ chủ quyền quần đảo Hoàng Sa, chứng minh chủ quyền không thể phủ nhận của Việt Nam với quần đảo này, dù được quản lý và khai thác trong thời kỳ lịch sử nào, dưới bộ máy chính quyền nào…”.

Có thể bạn quan tâm

Hậu trường MV “Lá ngọc cành vàng” của ca nương Kiều Anh. (Ảnh: Antiantiart)

Nghị quyết số 26-NQ/TW: Đòn bẩy phát triển du lịch từ các ngành công nghiệp văn hóa

Từ bộ phim Hộ linh tráng sĩ, đến MV Come My Way hay MV Lá ngọc cành vàng, có thể thấy địa điểm được lựa chọn cho một MV, một bộ phim hay một lễ hội không đơn thuần là câu chuyện của bối cảnh. Đằng sau mỗi lựa chọn không gian là cách một sản phẩm văn hóa được kết nối với một vùng đất và những bản sắc riêng biệt.

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Mạch nguồn Kinh Bắc - Vươn cao thời đại”. (Ảnh: VH)

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Mạch nguồn Kinh Bắc - Vươn cao thời đại” chào mừng thành lập thành phố Bắc Ninh

Tối 19/9, tại Quảng trường 3/2, phường Bắc Giang diễn ra chương trình nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Mạch nguồn Kinh Bắc - Vươn cao thời đại”, chào mừng Lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Bắc Ninh và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất.

Các đại biểu nghe giới thiệu về cây xanh Hà Nội qua nhiều tư liệu ảnh quý.

Đánh thức trách nhiệm mỗi người về cây xanh Hà Nội

Những bức ảnh về cây xanh Hà Nội qua năm tháng, từ những cây cổ thụ gắn với các di tích lịch sử, những hàng cây đặc trưng cho các con phố hay sự mong manh của cây xanh trong đời sống... không chỉ cho mỗi người cảm nhận về vẻ đẹp, mà còn đánh thức trách nhiệm với cây xanh Hà Nội.

MC Tuấn Tú và Quán quân Thiên An. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Thiên An, Quán quân 5 tuổi của cuộc thi Tìm kiếm Gương mặt MC Nhí Truyền hình mùa 2

Mới 5 tuổi, chưa bước vào lớp 1 nhưng Thiên An đã gây ấn tượng bởi khả năng đọc chữ vanh vách, sự tự tin trên sân khấu và tư duy dẫn dắt tự nhiên. Với phần thi “Nắng nóng: Lời cảnh báo từ thiên nhiên”, cô bé xuất sắc giành ngôi Quán quân MC Nhí Tiếng Việt tại Tìm kiếm Gương mặt MC Nhí Truyền hình mùa 2.

Gốc đa của Báo Nhân Dân sẽ trở thành sân khấu của chuỗi hoạt động văn hóa nghệ thuật "Tán Đa". (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

Báo Nhân Dân ra mắt không gian nghệ thuật cộng đồng với chương trình âm nhạc “Tán Đa”

Ngày 19/9, Báo Nhân Dân phối hợp cùng BEAT Network tổ chức số đầu tiên của Show “Tán Đa” tại 71 Hàng Trống, Hà Nội. Chương trình mở đầu cho chuỗi hoạt động được định hướng trở thành một điểm hẹn văn hóa-sáng tạo, nơi âm nhạc, nghệ thuật và những chất liệu ký ức của Hà Nội được kể lại bằng ngôn ngữ gần gũi với thế hệ trẻ.

Sắp diễn ra Ngày hội ngôn ngữ châu Âu 2026 tại Hà Nội

Sắp diễn ra Ngày hội ngôn ngữ châu Âu 2026 tại Hà Nội

Ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là nhịp cầu văn hóa bền chặt kết nối các cộng đồng. Với thông điệp đầy cảm hứng “Ngôn ngữ kết nối”, Ngày hội Ngôn ngữ châu Âu 2026 sẽ chính thức khai mạc 26/9 tới đây tại Hà Nội, hứa hẹn một hành trình khám phá đa sắc màu ngay giữa lòng thủ đô.

Ảnh thiết kế có sử dụng AI.

Giữ hồn Việt trong Tết Trung thu thời hiện đại

Trung thu đang cận kề, Hà Nội những ngày này đã rộn ràng sắc màu mùa trăng tháng Tám. Trên phố Lương Văn Can, Hàng Mã..., dòng người tấp nập mua sắm, chụp ảnh giữa những gian hàng ngập tràn đồ chơi và bánh Trung thu.

Tác phẩm nhiếp ảnh ghi lại hình ảnh gia đình người Xơ Đăng chăm sóc sâm Ngọc Linh. (Ảnh KIM LIÊN)

Nhiếp ảnh kể chuyện núi rừng

Ở vùng núi cao tây nam Đà Nẵng, nơi sinh sống từ bao đời của đồng bào: Xơ Đăng, Ca Dong, Mơ Nông, Cơ Tu... nghệ thuật nhiếp ảnh đang được sử dụng như một phương thức kể chuyện về đất và người.

Trẻ em đọc sách tại Bệnh viện Nhi đồng 1, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Phương Huyền)

Mở rộng không gian tiếp cận sách

Bên cạnh đổi mới nội dung, chuyển đổi số, bảo vệ bản quyền, những mô hình đưa sách đến gần cộng đồng đang mở thêm không gian cho văn hóa đọc và đặt ra yêu cầu đổi mới thị trường xuất bản, phát hành Thành phố Hồ Chí Minh để xuất bản từng bước trở thành ngành công nghiệp văn hóa hiện đại.

Nghệ nhân Sầm Văn Đạo hướng dẫn các thành viên Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Cao Lan xã Phú Lương đánh trống sành.

Lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc

Nghệ nhân Sầm Văn Đạo ở thôn Mãn Hóa, xã Phú Lương (Tuyên Quang) đã dành gần 20 năm gìn giữ văn hóa Cao Lan. Từ những giá trị được tiếp nhận trong cộng đồng, anh lặng lẽ học hỏi, sưu tầm và tìm cách trao truyền để những nét văn hóa của dân tộc mình không bị lãng quên theo thời gian.

Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm và Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam Ngô Phương Lan trao giải nhất cho tác giả Hoàng Hà Lê. (Ảnh: VIỆT HÙNG/MCST)

Trao giải cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay”

Tối 17/9, tại Viện Phim Hà Nội đã diễn ra lễ trao giải cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay” do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam phối hợp cùng Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám tổ chức.