Trụ cột của lộ trình miễn viện phí toàn dân

Triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, Bộ Y tế đang xây dựng lộ trình nhằm hướng tới mục tiêu mở rộng dịch vụ y tế cơ bản và bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận khám chữa bệnh thiết yếu.

Bác sĩ khám cho bệnh nhân tại Khoa khám bệnh, Bệnh viện Thanh Nhàn, Hà Nội. (Ảnh: THẾ ĐẠI)
Bác sĩ khám cho bệnh nhân tại Khoa khám bệnh, Bệnh viện Thanh Nhàn, Hà Nội. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Chính sách đúng trọng tâm

Miễn viện phí là chủ trương lớn, bắt nguồn từ những thay đổi sâu sắc của mô hình bệnh tật, cơ cấu dân số và áp lực tài chính y tế. Hiện nay, chi tiền túi của hộ gia đình Việt Nam vẫn chiếm khoảng 40% tổng chi y tế, mức cao hơn đáng kể khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (dưới 30%).

Đây là nguyên nhân chính dễ dẫn đến tình trạng “nghèo hóa do bệnh tật”, khi mỗi năm có hàng trăm nghìn người phải chi trả một khoản rất lớn chi phí khám, chữa bệnh.

Thạc sĩ Trần Thị Trang, Vụ trưởng Bảo hiểm Y tế (Bộ Y tế) cho biết, trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, tỷ lệ người hơn 60 tuổi tăng nhanh và nhu cầu chăm sóc sức khỏe định kỳ, tầm soát sớm và điều trị kéo dài ngày càng cao, chính sách miễn viện phí, nếu được triển khai đúng trọng tâm, sẽ giúp giảm áp lực tài chính lên nhóm yếu thế (người cao tuổi, hộ nghèo, hộ cận nghèo, vùng dân tộc, vùng thu nhập thấp và người mắc bệnh mạn tính).

Trước mắt, chính sách miễn viện phí, phạm vi quyền lợi sẽ cố gắng tập trung bao phủ dịch vụ y tế ở cấp cơ bản. Sau đó thực hiện có lộ trình với các đối tượng được ưu tiên, dựa vào việc cân đối ngân sách.

Theo lộ trình, Quỹ Bảo hiểm y tế sẽ chi trả cho dịch vụ cơ bản, phần vượt người dân vẫn phải chi trả để khuyến khích khám, chữa bệnh tại tuyến dưới.

Theo lộ trình đang xây dựng, Bộ Y tế đưa ra ba giai đoạn, trong đó giai đoạn 1 (năm 2026-2027) tập trung vào các dịch vụ thiết yếu: Mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần/năm; đồng thời toàn bộ người dân sẽ có sổ sức khỏe điện tử; giai đoạn 2 (2028-2030) hướng tới mục tiêu giảm chi tiền túi xuống dưới 30%, mở rộng sàng lọc bệnh phổ biến và tăng tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế lên hơn 95%; giai đoạn 3 (sau năm 2030), hệ thống hướng đến miễn viện phí toàn dân trong gói dịch vụ cơ bản, mở rộng thêm khi nguồn lực cho phép, đồng thời vận hành một hệ thống thanh toán bảo hiểm y tế thông minh, đa tầng, hiện đại.

Tại hội thảo góp ý định hướng xây dựng đề án từng bước thực hiện miễn viện phí vừa được tổ chức, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, đề án sẽ từng bước thực hiện chính sách miễn viện phí, mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế, giảm chi tiêu tiền túi của người dân đi khám sức khỏe và sau năm 2030 sẽ miễn viện phí toàn dân trong gói dịch vụ cơ bản.

Hiện chi phí trực tiếp từ người dân cho y tế vẫn ở mức cao, cùng với đó, áp lực tài chính lên hộ gia đình càng lớn, cho nên rất cần có các giải pháp mạnh mẽ từ chính sách công. Vì vậy, chủ trương miễn viện phí là cấp thiết, vừa thể hiện bản chất tốt đẹp của hệ thống chính sách Việt Nam, vừa bảo đảm quyền được chăm sóc sức khỏe của nhân dân.

Khi giảm gánh nặng chi phí, người dân, nhất là người nghèo và nhóm dễ bị tổn thương sẽ được tiếp cận dịch vụ y tế công bằng hơn; tiến tới xóa bỏ rào cản tài chính để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, hạn chế tình trạng trì hoãn hoặc bỏ điều trị nhằm hướng tới một hệ thống y tế bền vững và không ai bị bỏ lại phía sau.

Cần bước đi chắc và bền vững

Nhiều chuyên gia cho rằng, dù mang tính nhân văn sâu sắc, miễn viện phí toàn dân là một chính sách quy mô lớn, đòi hỏi nguồn lực tài chính bền vững. Trụ cột chính để thực hiện lộ trình này vẫn là Quỹ Bảo hiểm y tế, chứ không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, hiện mức đóng bảo hiểm y tế ở nước ta còn rất thấp, trong khi nhu cầu khám chữa bệnh và mô hình bệnh tật đang làm chi tiêu tiền túi tăng nhanh. Ước tính mỗi năm Quỹ Bảo hiểm y tế chưa thanh toán khoảng 24.800 tỷ đồng, trong khi mức đóng bảo hiểm y tế còn thấp (4,5% mức lương cơ sở). Theo đề xuất tăng mức đóng bảo hiểm y tế sẽ điều chỉnh tăng, đến sau năm 2030, mức đóng 6%.

Tiến sĩ Nguyễn Khánh Phương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách y tế (Bộ Y tế) cho biết, miễn viện phí sẽ giúp thu hẹp khoảng cách về sức khỏe, thu nhập giữa các nhóm yếu thế và vùng miền. Mọi người dân đều có cơ hội khám chữa bệnh kịp thời, tăng khả năng phát hiện bệnh sớm, điều trị kịp thời, giảm biến chứng và tử vong.

Tuy nhiên, khi thực hiện miễn viện phí toàn dân, cần khu trú trong gói dịch vụ y tế cơ bản và có mức trần chi phí rõ ràng. Nguồn tài chính chủ yếu vẫn là Quỹ Bảo hiểm y tế nhưng phải huy động thêm ngân sách nhà nước và các nguồn lực xã hội hóa, kể cả bảo hiểm thương mại hoặc hợp tác công tư.

Cùng với vấn đề tài chính, chất lượng dịch vụ cũng là yếu tố quyết định thành công của chính sách. Miễn viện phí nếu không gắn với cải cách hệ thống như nâng cao chất lượng y tế cơ sở, tăng cường phân tuyến, chuyển đổi số, cải thiện phương thức thanh toán bảo hiểm sẽ không được như kỳ vọng...

Đáng chú ý, bài toán tài chính không chỉ nằm ở nguồn thu. Những thách thức về quản lý chi phí, kiểm soát lạm dụng dịch vụ, quá tải tuyến trên, hay chênh lệch chất lượng điều trị ở tuyến cơ sở hoặc giữa các vùng miền, đều có thể khiến Quỹ Bảo hiểm y tế đứng trước nguy cơ mất cân đối nếu triển khai miễn phí diện rộng, mà không có kiểm soát phù hợp.

Chính sách miễn viện phí theo Nghị quyết số 72-NQ/TW là bước tiến quan trọng trong việc mở rộng quyền tiếp cận dịch vụ y tế thiết yếu cho mọi người dân. Đây là chủ trương mang tính chiến lược, góp phần giảm nghèo bền vững, nâng cao chất lượng dân số và thúc đẩy công bằng y tế.

Để chính sách đi vào cuộc sống cần sự chuẩn bị kỹ: Tài chính bền vững, hệ thống y tế đủ năng lực đáp ứng, quản lý phân bổ nguồn lực minh bạch và sự tham gia của toàn xã hội. Khi các điều kiện này được đảm bảo, sẽ là nền tảng quan trọng để tiến tới mục tiêu bao phủ y tế toàn dân mà Nghị quyết số 72-NQ/TW đã đề ra.

Có thể bạn quan tâm

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần chia sẻ về ca bệnh. (Ảnh: BVCC)

Bị chê bai, cô lập kéo dài, người trẻ đối mặt nguy cơ rối loạn tâm thần

Một nữ sinh viên mắc chứng ăn vô độ tâm thần, thường xuyên tự gây nôn sau khi ăn, dẫn đến hạ kali máu. Một nữ sinh 15 tuổi khác bị bạn bè cô lập, chế giễu gần 2 năm, sau đó xuất hiện trầm cảm kèm triệu chứng loạn thần. Các trường hợp cho thấy những tổn thương tâm lý kéo dài ở người trẻ cần được nhận diện và can thiệp kịp thời.

Toàn cảnh Hội thảo khoa học (Ảnh: THƯ THƯ)

Nhóm bệnh nhân hen nặng đối mặt với nhiều nguy cơ gây ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống

Đối với những bệnh nhân hen nặng, mỗi ngày đều có thể là một hành trình đầy thách thức. Những triệu chứng dai dẳng, các đợt kịch phát khó lường và những ảnh hưởng kéo dài đến cuộc sống thường nhật không chỉ tạo gánh nặng cho người bệnh mà còn cho gia đình và hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Bệnh nhi nằm điều trị cúm A. (Ảnh: BVCC)

Mắc cúm A không sốt cao vẫn có thể suy hô hấp nặng

Một bệnh nhân mắc cúm A chỉ sốt nhẹ nhưng suy hô hấp tiến triển nhanh phải đặt nội khí quản cấp cứu. Các bác sĩ cảnh báo, mức độ nguy hiểm của cúm không phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt độ cơ thể, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền.

Theo Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi, từ ngày 10-12/10, các cơ sở y tế trong tỉnh tiếp nhận 158 bệnh nhân nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm do ăn bánh mì tại điểm bán bánh mì nằm trên đường Duy Tân, phường Cẩm Thành. (Ảnh: HIỂN CỪ)

Quảng Ngãi yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố

Ngay sau khi xảy ra vụ nghi ngộ độc thực phẩm do ăn bánh mì tại phường Cẩm Thành, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi đã phát đi công văn khẩn yêu cầu các sở, ban, ngành và địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm.

Bệnh nhân 39 tuổi, quốc tịch Lào bị liệt hoàn toàn 2 chân do khối u chèn ép được phẫu thuật thành công tại khoa Chấn thương chỉnh hình và Cột sống. (Ảnh: BVCC)

Nhiều bệnh nhân nước ngoài tìm đến Việt Nam điều trị bệnh hiểm nghèo

Trong gần 3 năm qua, Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận 3.871 lượt bệnh nhân quốc tế đến khám, điều trị. Không chỉ là những trường hợp cấp cứu trong thời gian lưu trú tại Việt Nam, nhiều ca bệnh phức tạp đã được các bác sĩ điều trị bằng kỹ thuật chuyên sâu, cho thấy năng lực của y tế Việt Nam trong chăm sóc người bệnh quốc tế.

Cán bộ y tế giám sát chỉ số véc-tơ truyền bệnh sốt xuất huyết tại cộng đồng trên địa bàn thành phố Hà Nội. (Ảnh: DUY TUÂN)

Ngành y tế Hà Nội tăng cường giám sát, chỉ đạo phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm

Trước tình hình diễn biến phức tạp của các bệnh truyền nhiễm, Sở Y tế Hà Nội đã chỉ đạo các trạm y tế phường, xã trên địa bàn Hà Nội chủ động tham mưu chính quyền địa phương triển khai thực hiện các chiến dịch vệ sinh môi trường diệt bọ gậy và phun hóa chất diệt muỗi để chủ động phòng, chống sốt xuất huyết kịp thời, hiệu quả.

Đồng chí Đồng Văn Thanh phát biểu ý kiến tại buổi khảo sát. (Ảnh: THANH TÂM)

Nâng cấp Bệnh viện Phụ sản Cần Thơ đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân

Ngày 10/10, Đoàn khảo sát Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố Cần Thơ do đồng chí Đồng Văn Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố, làm Trưởng đoàn, đã khảo sát thực tế việc thực hiện các nghị quyết về bảo hiểm y tế và dân số tại Bệnh viện Phụ sản Cần Thơ.