Tổ chức chính quyền 2 cấp: Cuộc cải tổ lớn, tạo không gian phát triển mới

Bước đi mang tầm chiến lược

Trả lời phỏng vấn báo chí, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình đã chia sẻ thông tin liên quan việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo Phó Thủ tướng, việc tổ chức lại chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp là một chủ trương lớn của Đảng, đã được Quốc hội thông qua và Chính phủ tích cực triển khai trong thời gian qua.

“Bộ máy cũ đã phát huy tác dụng tốt trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, đến nay đã bộc lộ những hạn chế như tổ chức chưa thực sự khoa học, còn cồng kềnh, còn tầng nấc trung gian, biên chế đông, gây khó khăn cho việc cải thiện chính sách tiền lương”, Phó Thủ tướng phân tích.

Chính vì lý do đó, Trung ương và Bộ Chính trị đã quyết định phải làm cuộc cách mạng về tổ chức. Theo đó, tổ chức chính quyền địa phương theo 2 cấp - bỏ cấp huyện, tổ chức cấp tỉnh và cấp xã với quy mô khác, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ nêu rõ.

Theo đó, việc sáp nhập đơn vị hành chính đã làm thay đổi cơ bản quy mô tổ chức chính quyền địa phương. Số lượng tỉnh, thành phố giảm từ 63 xuống còn 34; đơn vị hành chính cấp xã từ hơn 10.300 còn 3.321 xã.

Cùng với đó, Phó Thủ tướng cho hay, các văn bản pháp lý liên quan cũng đã được điều chỉnh đồng bộ, từ Hiến pháp, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, đến Luật Tổ chức Chính phủ. Theo đó, Chính phủ cũng ban hành một loạt các nghị định riêng, gồm 28 nghị định về phân cấp, phân quyền và khoảng 40 nghị định hướng dẫn đi kèm.

Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, việc tổ chức lại mô hình chính quyền địa phương hướng đến nhiều mục tiêu. Theo đó, mô hình chính quyền 2 cấp được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều lợi ích rõ rệt: Tổ chức bộ máy của chính quyền địa phương khoa học hơn, gọn nhẹ hơn, xóa được tầng nấc trung gian, làm cho chính quyền gần dân hơn, kiểm soát tốt hơn địa bàn rộng lớn và cũng tạo điều kiện sắp xếp lại đội ngũ cán bộ tinh gọn, hiệu lực.

Tạo lập không gian phát triển quy mô lớn

Phó Thủ tướng cũng khẳng định rằng, việc tổ chức lại chính quyền địa phương còn là bước đi chiến lược để thiết kế lại không gian phát triển kinh tế-xã hội.

“Chúng ta tạo ra một không gian kinh tế đủ lớn, có kết nối giữa các vùng kinh tế, các thế mạnh của các vùng miền để chuẩn bị cho kỷ nguyên vươn mình. Hầu hết các tỉnh sáp nhập đều có quy mô dân số khoảng từ 2 đến 3 triệu người cùng quy mô kinh tế lớn, có kết hợp cả miền núi, đồng bằng, miền biển…, và đặc biệt cũng có những không gian kinh tế vượt trội, có thể so sánh với các trung tâm khu vực”, ông Bình nêu.

Phó Thủ tướng lấy thí dụ: Thành phố Hồ Chí Minh sáp nhập với Bình Dương - trung tâm công nghiệp và Bà Rịa-Vũng Tàu - trung tâm du lịch, dịch vụ thì sẽ tạo ra một vùng kinh tế mạnh, tiềm lực.

“Đó là mục tiêu để chúng ta hướng đến, cùng với nhiều giải pháp khác để thúc đẩy kinh tế, tăng trưởng, tái cơ cấu nền kinh tế. Và việc sắp xếp bộ máy này cũng nằm trong nhóm các chủ trương lớn như hạ tầng kinh tế, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đường sắt tốc độ cao, năng lượng nguyên tử, trung tâm tài chính… để tạo không gian kinh tế, chuẩn bị cho tăng tốc phát triển”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Để sẵn sàng cho việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Phó Thủ tướng cho biết, Bộ Chính trị đã cử 19 đoàn công tác, do các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị và Ban Bí thư dẫn đầu, về làm việc tại các địa phương để chỉ đạo công tác chuẩn bị, từ lựa chọn trung tâm hành chính cấp tỉnh và xã, sắp xếp nhân sự, đến xây dựng văn kiện đại hội Đảng các cấp.

“Bộ Chính trị tuần nào cũng nghe báo cáo về công tác chuẩn bị và đã quyết định ngày 30/6 đồng loạt trên cả nước tổ chức công bố các quyết định Quốc hội đã thông qua có liên quan các tỉnh, xã nhân sự chủ chốt. Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng được Bộ Chính trị phân công đến các địa phương để tổ chức sự kiện có tính chất quốc gia này”, ông Bình thông tin.

Đối với các địa phương, Phó Thủ tướng đánh giá cao sự chủ động của các cấp ủy, chính quyền với tinh thần trách nhiệm cao. Các địa phương đã tổ chức lấy ý kiến của người dân với sự đồng thuận trong nhân dân rất cao về chủ trương này. Theo đó, hầu hết các địa phương có tỷ lệ đồng tình cao, đại đa số từ 98-99%, trong đó có 2 địa phương đạt 100%.

“Không khí hết sức phấn khởi. Tại nhiều địa phương, nhiều doanh nghiệp đề nghị được tổ chức bắn pháo hoa chào mừng, đánh dấu mốc lịch sử mở đầu cho giai đoạn phát triển mới của tỉnh”, Phó Thủ tướng chia sẻ.

Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình cũng cho hay, cộng đồng quốc tế cũng ghi nhận, đánh giá cao quyết định tổ chức lại chính quyền địa phương ở nước ta. Ông cho biết, qua tiếp xúc, nhiều nhà lãnh đạo quốc tế đánh giá đây là quyết định “mạnh mẽ, táo bạo, sáng suốt, khí phách” của Đảng và Nhà nước Việt Nam.

Hướng tới phục vụ người dân tốt hơn

Cùng với xu thế đó, Phó Thủ tướng thông tin, Chính phủ đã rà soát các hệ thống pháp luật. Hơn 1.000 nội dung trong 28 nghị định về phân cấp, phân quyền cũng đã được phân cấp. Theo đó, trong hơn 600 nhiệm vụ mà cấp huyện đang đảm nhiệm hiện nay, khoảng hơn 90 được giao về cho cấp tỉnh, còn lại hơn 500 nhiệm vụ giao về cấp xã.

Để việc vận hành mô hình mới phát huy hiệu quả, kết nối hạ tầng vùng và liên vùng là một trong những yếu tố quan trọng. Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ cũng đã chỉ đạo các địa phương rà soát các công trình trọng điểm, đặc biệt là những công trình kết nối. Ông dẫn chứng việc triển khai tuyến cao tốc từ Quy Nhơn (Bình Định) đến Pleiku (Gia Lai) sẽ giúp rút ngắn khoảng cách, thúc đẩy liên kết Tây Nguyên với duyên hải miền Trung và tạo cái điều kiện cho phát triển vùng.

Tương tự như vậy, nhiều tuyến đường khác cũng sẽ được khởi công trong tương lai, Phó Thủ tướng cho biết, đồng thời thông tin thêm, Chính phủ cũng đang chỉ đạo và dự kiến trong ngày 19/8 tới, khoảng 80 công trình sẽ được đồng loạt khởi công.

“Chúng ta sáp nhập tỉnh để tạo ra không gian kinh tế mới nhưng không tạo ra sự kết nối thì cũng không thực hiện được mục tiêu. Bởi vậy, kết nối hạ tầng là rất quan trọng”, ông khẳng định.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh, vận hành chính quyền 2 cấp là nhằm phục vụ người dân tốt hơn. Trong đó, một nội dung được đặc biệt nhấn mạnh là đẩy mạnh số hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính công.

Theo đó, ông dẫn chứng, trong mô hình chính quyền 2 cấp, xã nào cũng sẽ có trung tâm hành chính công, bảo đảm người dân có thể thực hiện mọi thủ tục hành chính một cách thuận tiện, khi phần lớn các dịch vụ hành chính công đã được đưa lên mạng, được số hóa và được thực hiện trên nền tảng số.

Phó Thủ tướng thông tin, Chính phủ đã giao VNPT và Viettel phối hợp triển khai các “trợ lý ảo” hỗ trợ cung ứng dịch vụ công trên nền tảng số. Thử nghiệm tại Thành phố Hồ Chí Minh trong 3 tháng vừa qua cho thấy kết quả tốt, với trung bình mỗi ngày có khoảng 10.000 lượt truy cập và con số dự kiến sẽ tăng nhanh khi hệ thống hoàn thiện.

Hiện tại, nền tảng trợ lý ảo đã có thể trả lời và hướng dẫn người dân thực hiện các trình tự, thủ tục của 1.800 loại dịch vụ công, từ đăng ký khai sinh, khai tử, đăng ký kết hôn, xin hộ chiếu đến xin giấy phép xây dựng…

“Cùng với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia thì đây cũng là một việc để hỗ trợ, phục vụ người dân tốt hơn. Cùng với đó, cũng giúp hoạt động của chính quyền công khai, minh bạch để người dân giám sát và hạn chế được ‘nhũng nhiễu’, tiêu cực, cũng sẽ không còn cảnh ‘hẹn tới hẹn lui’. Tất cả đều thể hiện trên hệ thống điện tử”, Phó Thủ tướng cho hay.

Ông khẳng định, với việc chuẩn tương đối đồng bộ về hạ tầng kinh tế, các chủ trương lớn, nhân lực, hành chính, phân cấp, phân quyền…, trong thời gian tới, khi mô hình chính quyền 2 cấp đi vào hoạt động sẽ giúp tạo đà cho kinh tế nước ta phát triển, đồng thời phục vụ người dân tốt hơn.