Kêu gọi ngừng bắn
Hội nghị ICGLR được tổ chức tại Thủ đô Luanda (Angola), với sự tham dự của lãnh đạo các quốc gia khu vực như Tổng thống CHDC Congo, Thủ tướng Rwanda, Tổng thống CH Trung Phi. Các nước Burundi, Uganda, Kenya, Nam Sudan, CH Congo, Tanzania, Zambia và Sudan cũng có đại diện cho nguyên thủ quốc gia tham dự hội nghị.
Tại hội nghị, các quốc gia thành viên ICGLR nhấn mạnh sự cần thiết phải cải thiện sự phối hợp và thực hiện cơ chế giám sát, đánh giá lệnh ngừng bắn và rút khỏi các khu vực lãnh thổ bị chiếm đóng của lực lượng vũ trang Phong trào 23/3 (M23). Hội nghị ra thông cáo kêu gọi các bên tuân thủ những thỏa thuận đạt được trong tiến trình Luanda và Nairobi, đồng thời lên án M23 và các nhóm vũ trang khác tăng cường hoạt động quân sự ở các khu vực bị chiếm đóng. Thông cáo cũng nhấn mạnh việc giải giáp lập tức và hồi hương vô điều kiện đối với các tay súng.
Theo số liệu thống kê của LHQ, những vụ tấn công của các nhóm vũ trang trong hai tháng qua ở CHDC Congo đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 530 dân thường và khiến hơn một triệu người phải đi sơ tán. Ngày 1/6 vừa qua, chín dân thường thiệt mạng trong một cuộc tấn công của các tay súng Lực lượng Dân chủ đồng minh (ADF) có liên hệ với tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) ở Bắc Kivu.
Hội nghị cũng lên án cuộc xung đột ở Sudan, kêu gọi kích hoạt lại tiến trình hòa bình ở Sudan để tìm giải pháp lâu dài và hoan nghênh những nỗ lực của AU, Cơ quan liên chính phủ về phát triển và các tổ chức tiểu khu vực châu Phi khác trong nỗ lực bảo đảm hoạt động nhân đạo ở Sudan, trong bối cảnh giao tranh giữa Quân đội Sudan và Lực lượng hỗ trợ nhanh (RSF) vẫn tiếp diễn.
Giao tranh bùng phát ở Sudan từ ngày 15/4/2023 khiến nhiều khu vực ở trung tâm Thủ đô Khartoum và các địa điểm khác bị tàn phá, làm 1.800 người thiệt mạng, gần 1,4 triệu người phải rời bỏ nhà cửa tới nơi khác trong nước và 400.000 người phải chạy trốn sang các quốc gia láng giềng. Cao ủy LHQ về người tị nạn (UNHCR) dự báo sẽ có thêm khoảng 200.000 người buộc phải di tản sang nước láng giềng Chad trong ba tháng tới. Chương trình Lương thực thế giới (WFP) ước tính xung đột ở Sudan đã gây thiệt hại hơn 60 triệu USD.
Vai trò của AU
Tại Hội nghị ICGLR, Chủ tịch Ủy ban AU Moussa Faki Mahamat kêu gọi đoàn kết, phối hợp tích cực các nỗ lực khu vực và lục địa để giải quyết hiệu quả các cuộc khủng hoảng ở CHDC Congo và Sudan. Chủ tịch Ủy ban AU nhấn mạnh giải pháp lâu dài duy nhất cho các cuộc khủng hoảng ở châu Phi là hòa bình, đối thoại và thỏa hiệp mang tính xây dựng. Ông Moussa Faki Mahamat thông báo, Ủy ban AU đang chuẩn bị tổ chức một hội nghị cấp cao để thảo luận các biện pháp phối hợp của Cộng đồng kinh tế các quốc gia Trung Phi, Cộng đồng phát triển miền nam châu Phi, ICGLR và Cộng đồng Đông Phi (EAC) cho nỗ lực chấm dứt xung đột trong khu vực.
Mô tả tình hình an ninh trong khu vực là thảm khốc, với những hậu quả nhân đạo nghiêm trọng, ông Moussa Faki Mahamat nhấn mạnh, những thách thức an ninh đang cản trở sự phát triển, sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang như Phong trào M23, mối đe dọa khủng bố của nhóm ADF. Ông đánh giá cao việc triển khai Lực lượng khu vực EAC ở miền đông CHDC Congo và các quốc gia đóng góp quân đội vào thúc đẩy hòa bình và an ninh khu vực.
Về cuộc khủng hoảng ở Sudan, Chủ tịch Ủy ban AU Moussa Faki Mahamat nhấn mạnh, trách nhiệm chính để tìm ra giải pháp mà không cần dùng đến biện pháp quân sự phải đến từ chính người dân Sudan. Ông cho biết, AU đang nỗ lực thuyết phục các bên tham gia đối thoại chính trị toàn diện, khẳng định đây là cách duy nhất để Sudan chấm dứt nội chiến và toàn bộ khu vực thoát khỏi hỗn loạn.
