Thiệt hại nặng nề do thời tiết
Mấy ngày qua, chị Trần Thị Thanh Thủy (ngụ khóm Đông Huề, phường Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp) đứng ngồi không yên khi gần 10.000 giỏ cúc mâm xôi đồng loạt trổ sớm. Có thâm niên hơn chín năm trong nghề, vợ chồng chị Thủy cũng đôi ba lần gặp tình cảnh cúc mâm xôi nở bông sớm, hoặc nở muộn. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên gia đình chị bị thiệt hại nặng nề.
Do không có đất canh tác, chị Thủy thuê 5.500 m2 đất trồng 10.000 giỏ cúc mâm xôi. Đây là loài hoa cần sự chăm sóc cẩn thận, từ lúc trồng đến khi thu hoạch khoảng bảy tháng. Mỗi ngày, hai vợ chồng chị đi tưới vườn, chăm hoa từ 6 giờ đến 12 giờ trưa. Cách đây vài ngày, những chậu hoa dù được chăm sóc rất kỹ, “canh ngày” để nở đúng dịp Tết thì nay lại nở bung. Chị Thủy ước tính, nếu hoa không nở sớm, bán đúng giá Tết 180.000 đồng (hàng trung)/ cặp, hàng to 200.000 đồng/cặp thì chị thu được khoảng 700 triệu đồng (chưa trừ chi phí). Tuy nhiên, do hoa nở sớm trước Tết gần 1 tháng, cho nên đầu ra gặp nhiều khó khăn. Chị Thủy và một số nhà vườn đã được chính quyền hỗ trợ bán online qua các trang mạng xã hội.
“Những ngày qua nhờ mọi người giúp đỡ, tôi bán được mỗi giỏ hoa từ 30.000-65.000 đồng. Còn gần 2.000 chậu hoa bung nở, xuống màu thì đành bỏ, lấy đất để tận dụng trồng hoa khác. Vụ Tết năm nay, gia đình tôi thua lỗ khoảng 200 triệu đồng. Tôi rất lo lắng vì món nợ ngân hàng và không có vốn để đầu tư trồng vụ mới. Tôi cùng nhiều bà con mong muốn ngành chức năng, ngân hàng xem xét hỗ trợ vốn vay lãi suất thấp để vượt qua khó khăn này...”, chị Thủy chia sẻ.
Chỉ còn hơn nửa tháng nữa là đến Tết Nguyên đán, nhưng nhiều hộ trồng cúc mâm xôi tại các xã Hưng Khánh Trung, Phước Mỹ Trung, Chợ Lách, Vĩnh Thành (tỉnh Vĩnh Long) đang lo lắng thua lỗ khi hoa nở sớm. Những ngày này, đi dọc tuyến đường Quốc lộ 57, các tuyến đường nông thôn, đâu đâu cũng thấy một mầu vàng rực của cúc mâm xôi. Bà Dương Thị Diễm, ngụ xã Phước Mỹ Trung trồng 4.000 giỏ cúc mâm xôi thì hơn một nửa bị trổ sớm, phải bỏ. Bà bộc bạch: “Gia đình tôi vay mượn hơn 200 triệu đồng để trồng cúc mâm xôi bán Tết. Cách đây hơn một tháng, thương lái đến đặt cọc với giá 85.000 đồng/giỏ.Nhưng sau đó, thời tiết bất lợi, mưa trái mùa, lạnh đột ngột khiến cúc trổ sớm cho nên thương lái không mua. Gia đình đã bán hạ giá nhưng chỉ mới thu về hơn 40 triệu đồng, coi như năm nay mất Tết”.
Hỗ trợ, kết nối các kênh tiêu thụ
Vụ hoa Tết Nguyên đán 2026, toàn phường Sa Đéc xuống giống khoảng 1.644.100 giỏ hoa kiểng các loại, diện tích khoảng 106,81 ha. So năm 2025, diện tích sản xuất hoa kiểng cơ bản ổn định, tập trung chủ yếu vào các loại hoa truyền thống, có thị trường tiêu thụ ổn định và giá trị kinh tế cao, nhất là nhóm cúc mâm xôi, cúc các loại, vạn thọ và cát tường. Cơ cấu diện tích hoa Tết 2026 tiếp tục dịch chuyển theo hướng ưu tiên các loại hoa dễ tiêu thụ, phục vụ thị trường Tết và lễ hội; giảm diện tích một số loại hoa khó bán, hiệu quả kinh tế thấp.
Cúc mâm xôi được trồng trên diện tích khoảng 25,21 ha, tiếp tục là một trong những loại hoa chủ lực phục vụ Tết Nguyên đán và các hoạt động lễ hội trên địa bàn phường Sa Đéc. Tuy nhiên, do ảnh hưởng thời tiết, tỷ lệ hoa nở sớm cao, tác động đến việc tiêu thụ và kế hoạch bán hoa Tết của nhà vườn. Theo kết quả khảo sát thực tế, đến ngày 25/1, tổng số cúc mâm xôi được xuống giống phục vụ Tết và các hoạt động lễ hội trên địa bàn phường khoảng 293.000 giỏ. Hoa cúc mâm xôi bắt đầu nở sớm từ giữa tháng 1, tập trung tại các khóm Tân Lập, Khánh Nghĩa, Đông Khánh, Khánh Hòa và Đông Huề.
Theo Phòng Kinh tế-Hạ tầng và Đô thị phường Sa Đéc, đến ngày 27/1 còn khoảng 13 hộ dân có cúc mâm xôi nở sớm với số lượng khoảng 11.750 giỏ, thời gian hoa dự kiến tàn từ 5-25 ngày tới. Giá bán dao động từ 100.000-160.000 đồng/ cặp, phần lớn hoa vẫn có thể trưng bày đến Tết. Qua khảo sát, cúc mâm xôi truyền thống tại địa phương nở sớm hơn 42,82% số lượng hoa còn tại đồng. Nguyên nhân chủ yếu là do ban ngày nắng nóng, đêm lại lạnh, sương nhiều, cùng với đó là ảnh hưởng 3 đợt mưa muộn vừa qua khiến cúc nở sớm hơn...
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Chợ Lách Trần Hữu Nghị cho biết, toàn xã sản xuất ước tính khoảng 1,2 triệu sản phẩm cúc mâm xôi, tập trung tại các ấp An Hòa, Hòa An, An Quy và Tân An. Đến thời điểm báo cáo tỷ lệ hoa cúc nở sớm chiếm khoảng 30% sản lượng, thông thường hằng năm tầm dưới 10%. Chính quyền địa phương đang tiếp tục phối hợp với ngành nông nghiệp hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm giảm thiệt hại.
Trong số lượng hoa nở sớm vào các tuần trước đây, người dân xã Chợ Lách đã tiêu thụ được khoảng 70% vào dịp tết Dương lịch và bán online. Hiện, địa phương đang tập trung hỗ trợ tiêu thụ cho người dân thông qua nhiều kênh; phối hợp với các đơn vị hỗ trợ bán sản phẩm hoa cúc mâm xôi nở sớm. Về lâu dài, địa phương đang phối hợp với Đại học Cần Thơ nghiên cứu thử nghiệm giải pháp làm chậm quá trình ra hoa.
Những ngày qua, các ngành, đoàn thể phường Sa Đéc đã hỗ trợ tiêu thụ hơn 56.100 giỏ hoa cúc mâm xôi nở sớm thông qua kênh trực tuyến, tổ hợp tác, hợp tác xã, doanh nghiệp và các địa phương lân cận. Đến ngày 26/1 còn khoảng 11.750 giỏ cúc mâm xôi nở sớm chưa tiêu thụ. Phường đang tiếp tục kết nối các kênh tiêu thụ, hỗ trợ trưng bày hoa tại các công trình công cộng, tăng cường quảng bá trên nền tảng số. Về lâu dài, phường đẩy mạnh liên kết sản xuất-tiêu thụ, đa dạng hóa thị trường và phương thức bán hàng nhằm ổn định đầu ra cho hoa-kiểng Sa Đéc.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, mỗi dịp Tết Nguyên đán, toàn tỉnh cung ứng ra thị trường từ 10-12 triệu sản phẩm hoa, cây cảnh các loại, trong đó có nhiều loại truyền thống như cúc mâm xôi, cúc Hà Lan, mai vàng, vạn thọ… Tuy nhiên, trước những tác động ngày khắc nghiệt của biến đổi khí hậu, sản xuất hoa Tết đang đứng trước nhiều thách thức. Thực tế này đòi hỏi việc đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao khả năng thích ứng, nhằm bảo đảm sinh kế bền vững cho người trồng hoa và ổn định nguồn cung cho thị trường Tết.
