Thủ đô Hà Nội là đô thị lớn trên thế giới. Do tốc độ phát triển kinh tế-xã hội và đô thị hóa, gia tăng dân số cao, Hà Nội luôn phải đối mặt ô nhiễm không khí từ các phương tiện giao thông; sản xuất các khu, cụm công nghiệp, làng nghề, nông nghiệp; công trình xây dựng và từ các tỉnh, thành phố lân cận...
Để giảm ô nhiễm không khí, Hà Nội đã triển khai nhiều biện pháp như xây dựng hệ thống quan trắc không khí tự động, phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng, triển khai lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải Euro 4,5 đối với phương tiện giao thông; chuyển đổi một số tuyến xe buýt sang chạy điện; xóa bỏ bếp than tổ ong; đưa vào hoạt động các nhà máy đốt rác thải phát điện; trồng cây xanh…
Theo kết quả đánh giá từ Bộ chỉ số bảo vệ môi trường quốc gia vừa công bố, Hà Nội đứng ở vị trí 25 cả nước, tăng 21 so với kỳ đánh giá trước, ghi nhận sự quyết tâm của thành phố trong việc triển khai các giải pháp cải thiện chất lượng môi trường. Tuy nhiên, ô nhiễm không khí, nhất là chỉ số PM2.5 vẫn cao, vượt quá quy chuẩn cho phép từ 1-2 lần trong nhiều ngày. Số ngày có chất lượng không khí tốt chỉ chiếm 15%, trung bình 50%, kém và xấu 34%.
Theo các chuyên gia môi trường, Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp nhưng kết quả chưa cao. Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam cho rằng, thành phố chưa kiểm soát được nguồn thải, thiếu dữ liệu sẵn có để xây dựng các chính sách, kế hoạch hành động mang tính phối hợp và tích hợp; thiếu thông tin định lượng để xây dựng các phương án giảm cụ thể.
Số lượng cán bộ chuyên sâu về quản lý môi trường không khí quá ít và nguồn kinh phí dành cho giảm ô nhiễm không khí hạn chế. Việc giải quyết ô nhiễm không khí dường như chỉ tập trung ở cấp thành phố; trách nhiệm giảm ô nhiễm không khí thường chỉ thuộc cơ quan chuyên môn mà thiếu vắng trách nhiệm cấp huyện, xã và các ngành, dẫn đến thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan.
Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng đề xuất, Hà Nội cần triển khai các giải pháp cấp bách như hỗ trợ tài chính để đẩy nhanh lộ trình giao thông xanh, phấn đấu đến năm 2030 chuyển đổi toàn bộ xe buýt sang xe buýt điện; thắt chặt hơn một số quy chuẩn phát thải công nghiệp đối với các cơ sở ở Thủ đô và vùng Thủ đô; lắp đặt camera kiểm soát công trường xây dựng...; đồng thời, với các cơ sở gây ô nhiễm cần tăng cường biện pháp cưỡng chế, có thể thí điểm bổ sung hình phạt theo ngày để tăng tính răn đe. Thành phố cần quyết tâm thay đổi tư duy quản lý chất lượng không khí, đưa việc làm này trở thành một ưu tiên hàng đầu trong chính sách phát triển kinh tế-xã hội, đưa chỉ tiêu chất lượng không khí vào kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của thành phố, coi đó là công cụ chính để quản lý chất lượng không khí.
Mới đây, phát biểu tại hội thảo Thực trạng và giải pháp xử lý các vấn đề cấp bách trong công tác bảo vệ môi trường Thủ đô Hà Nội, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh, ý kiến tại hội thảo là những luận cứ khoa học, cơ sở thực tiễn quan trọng giúp thành phố tiếp tục hoàn thiện chính sách, cơ chế và kế hoạch triển khai các giải pháp thiết thực trong công tác quản lý, bảo vệ môi trường của Thủ đô thời gian tới.
Thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp thu đầy đủ ý kiến các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp; đồng thời đề xuất những giải pháp cấp bách, cụ thể về xử lý ô nhiễm môi trường, trước mắt tập trung xử lý ô nhiễm không khí và làm sạch các dòng sông nội đô, xây dựng Thủ đô ngày càng xanh, sạch, đẹp.
