Thay đổi nhận thức, thích ứng biến đổi khí hậu

Trận bão số 1 vừa qua không lớn nhưng để lại hậu quả không hề nhỏ. Chỉ trong vòng chưa đầy một ngày, nhiều địa phương miền trung bị ảnh hưởng nặng nề: hàng trăm héc-ta lúa và hoa màu ngập úng, hư hại; hàng chục héc-ta hồ nuôi thủy sản bị vỡ bờ, xả lũ khẩn cấp; hạ tầng nông thôn như đường sá, điện, viễn thông gián đoạn.

Lực lượng vũ trang hỗ trợ người dân xã Gio Hải, huyện Gio Linh thu hoạch lúa bị ngập úng.
Lực lượng vũ trang hỗ trợ người dân xã Gio Hải, huyện Gio Linh thu hoạch lúa bị ngập úng.

Nghiêm trọng hơn, một số nơi còn phải huy động hàng trăm cán bộ, chiến sĩ để bảo vệ các đập thủy lợi bị đe dọa vỡ.

Những thiệt hại nặng nề ấy chủ yếu đến từ sự chủ quan, bắt nguồn từ chính kinh nghiệm - thứ từng là điểm mạnh của người miền trung trong ứng phó thiên tai, nay trở thành lối mòn cản trở thích ứng. Trong kinh nghiệm dân gian, tháng năm âm lịch là “mùa yên ổn”: bão chưa vào, nắng vừa tới, mùa vụ đã qua. Từ nông dân đến chính quyền địa phương đều mang trong mình quan niệm rằng đây là thời điểm không đáng lo nên khi bão xuất hiện, họ hoặc ngạc nhiên, hoặc xem nhẹ. Không ít người dân vẫn mải mê làm đồng giữa trời giông, không che chắn chuồng trại, không đưa thuyền bè vào nơi trú ẩn. Một số nơi, phương án phòng chống thiên tai chỉ vừa ban hành thì mưa lớn đã trút xuống.

Không thể phủ nhận có sự bị động, lúng túng nhất định trong công tác chỉ đạo, điều hành ở một số địa phương, từ cảnh báo đến triển khai biện pháp hộ đê, sơ tán dân, bảo vệ sản xuất. Tình trạng này dù không phổ biến nhưng cũng đủ để lại hậu quả. Và nếu không nhìn nhận thẳng thắn, không điều chỉnh kịp thời thì những cơn bão tiếp theo dù nhỏ hay lớn cũng có thể để lại những tổn thất lớn.

Từ một cơn bão đến sớm như bão số 1 vừa qua, cần nhìn rộng ra: chúng ta đang sống trong kỷ nguyên khí hậu bất thường. Khác với trước đây, thời tiết ngày nay vận hành trong trạng thái bất định: nắng nóng đến tận cuối năm, rét đậm giữa mùa hè,... và giờ là bão đến ngay khi chưa ai kịp nghĩ đến.

Không có “mùa an toàn” nào nữa. Những quy luật từng được coi là “chuẩn” như bão đến tháng bảy, mưa lớn tháng tám, lũ vào tháng mười giờ chỉ còn là tham chiếu quá khứ. Nếu tư duy phòng chống thiên tai vẫn đặt trên nền của lịch cũ, nếu chỉ đạo ứng phó còn phụ thuộc vào cảm tính và thói quen hành chính thì chắc chắn chúng ta sẽ thua ngay cả trong những tình huống tưởng chừng dễ kiểm soát nhất.

Vì thế, thích ứng với biến đổi khí hậu không chỉ là thích nghi với thời tiết mà là thay đổi cả trong tư duy, hành động và hệ thống. Nông nghiệp cũng cần chuyển hướng sang mô hình thông minh, thích ứng với khí hậu, sử dụng giống cây trồng ngắn ngày, chịu hạn, chịu mặn, chịu ngập, canh tác theo dự báo khí tượng, giảm phụ thuộc vào lịch mùa vụ truyền thống.

Một vấn đề rất quan trọng nữa là thích ứng khí hậu phải là cuộc cải cách nhận thức toàn xã hội. Không chỉ người dân mà cán bộ quản lý, lãnh đạo các cấp cũng cần thay đổi tư duy, từ hành động thụ động sang chủ động. Cần xác lập một văn hóa sống chung với thiên tai, không phải bằng cam chịu mà bằng bản lĩnh, tri thức và sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

Cơn bão số 1 không chỉ là một cảnh báo mà nó phơi bày rõ những lỗ hổng trong tư duy và hành động ứng phó hiện nay. Nếu mỗi người dân vẫn coi bão là chuyện của trời, “hên xui”, nếu mỗi chính quyền vẫn đợi có “công điện khẩn” mới bắt đầu chỉ đạo thì chúng ta sẽ còn phải trả giá. Nhưng nếu biết chuẩn bị đúng cách, chủ động thích ứng, mùa nào cũng có thể là mùa an toàn.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Từ giữa tháng 8 đến giữa tháng 9, mưa lớn diện rộng sẽ tập trung ở Bắc Bộ và từ Thanh Hóa - Quảng Trị

[Video] Từ giữa tháng 8 đến giữa tháng 9, mưa lớn diện rộng sẽ tập trung ở Bắc Bộ và từ Thanh Hóa - Quảng Trị

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ ngày 12/8 đến 10/9, mưa lớn diện rộng tập trung chủ yếu tại Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Quảng Trị. Khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có nhiều ngày mưa rào và dông, riêng Cao nguyên Trung Bộ có ngày mưa vừa đến mưa to, tập trung vào chiều và đêm.

Ông Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu. (Ảnh: LÊ VÂN)

Hoàn thiện EPR, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam

Ngày 11/8, tại Hà Nội, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), thông qua Chương trình Đối tác Hành động quốc gia về nhựa tại Việt Nam (NPAP) và Mạng lưới kinh tế tuần hoàn Việt Nam (CE Hub), tổ chức Hội thảo “Định hướng hoàn thiện hệ thống trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) tại Việt Nam”.

Khai thác mủ cao-su ở Điện Biên. (Ảnh: nhandan.vn)

Mở cơ hội thị trường tín chỉ carbon cho ngành cao-su

Chiều 11/8, Hiệp hội Cao-su Việt Nam (VRA), Forest Trends và Mạng lưới Cao-su thiên nhiên bền vững tổ chức hội thảo trực tuyến “Cơ hội thị trường tín chỉ carbon đối với ngành cao-su Việt Nam”, nhằm cập nhật chính sách, cơ chế thị trường và nhận diện những cơ hội, vướng mắc từ thực tiễn doanh nghiệp.

Dự báo khu vực Hà Nội ngày có nắng nóng và nắng nóng gay gắt. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Cảnh báo nắng nóng ở khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ

Ngày 10/8, khu vực Bắc Bộ (trừ Lai Châu, Điện Biên), Thanh Hóa đến thành phố Đà Nẵng và phía đông Quảng Ngãi đến Gia Lai có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C, có nơi hơn 38 độ C.

Một góc hồ chứa nước Sông Biêu, xã Phước Hà, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa: Nguồn nước hồ chứa nước Sông Biêu đổi màu, người dân lo lắng cho mùa màng, vật nuôi

Dòng nước có màu xám đục theo địa hình chảy về hồ chứa nước Sông Biêu đang khiến người dân xã Phước Hà, tỉnh Khánh Hòa lo lắng. Nhiều hộ dân cho biết, tình trạng này xuất hiện trong thời gian dài, trong khi cây trồng có dấu hiệu kém phát triển, vật nuôi phát sinh những biểu hiện bất thường. 

Tuổi trẻ hai đơn vị cùng tham gia các hoạt động tăng gia sản xuất, bảo vệ môi trường.

Tuổi trẻ quân đội, sinh viên chung sức xây dựng môi trường xanh

Ngày 9/8, Đoàn cơ sở Trung đoàn 282, Sư đoàn 375, Quân chủng Phòng không-không quân phối hợp Liên chi đoàn Khoa Sinh-Nông nghiệp-Môi trường, Trường đại học Sư phạm-Đại học Đà Nẵng tổ chức chương trình tình nguyện “Đồng hành sắc áo quân nhân”, góp phần tăng cường giao lưu, đoàn kết giữa cán bộ, đoàn viên, sinh viên hai đơn vị.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 9/8/2026: Áp thấp nhiệt đới suy yếu, Bắc Bộ đón nắng trở lại

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 9/8/2026: Áp thấp nhiệt đới suy yếu, Bắc Bộ đón nắng trở lại

Áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông dự báo suy yếu thành vùng áp thấp và không ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta. Trong khi Bắc Bộ chuyển sang trạng thái tạnh ráo, có nắng, nhiều khu vực miền Trung tiếp tục nắng nóng, còn Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì mưa dông về chiều tối.