Thay đổi nhận thức, thích ứng biến đổi khí hậu

Trận bão số 1 vừa qua không lớn nhưng để lại hậu quả không hề nhỏ. Chỉ trong vòng chưa đầy một ngày, nhiều địa phương miền trung bị ảnh hưởng nặng nề: hàng trăm héc-ta lúa và hoa màu ngập úng, hư hại; hàng chục héc-ta hồ nuôi thủy sản bị vỡ bờ, xả lũ khẩn cấp; hạ tầng nông thôn như đường sá, điện, viễn thông gián đoạn.

Lực lượng vũ trang hỗ trợ người dân xã Gio Hải, huyện Gio Linh thu hoạch lúa bị ngập úng.
Lực lượng vũ trang hỗ trợ người dân xã Gio Hải, huyện Gio Linh thu hoạch lúa bị ngập úng.

Nghiêm trọng hơn, một số nơi còn phải huy động hàng trăm cán bộ, chiến sĩ để bảo vệ các đập thủy lợi bị đe dọa vỡ.

Những thiệt hại nặng nề ấy chủ yếu đến từ sự chủ quan, bắt nguồn từ chính kinh nghiệm - thứ từng là điểm mạnh của người miền trung trong ứng phó thiên tai, nay trở thành lối mòn cản trở thích ứng. Trong kinh nghiệm dân gian, tháng năm âm lịch là “mùa yên ổn”: bão chưa vào, nắng vừa tới, mùa vụ đã qua. Từ nông dân đến chính quyền địa phương đều mang trong mình quan niệm rằng đây là thời điểm không đáng lo nên khi bão xuất hiện, họ hoặc ngạc nhiên, hoặc xem nhẹ. Không ít người dân vẫn mải mê làm đồng giữa trời giông, không che chắn chuồng trại, không đưa thuyền bè vào nơi trú ẩn. Một số nơi, phương án phòng chống thiên tai chỉ vừa ban hành thì mưa lớn đã trút xuống.

Không thể phủ nhận có sự bị động, lúng túng nhất định trong công tác chỉ đạo, điều hành ở một số địa phương, từ cảnh báo đến triển khai biện pháp hộ đê, sơ tán dân, bảo vệ sản xuất. Tình trạng này dù không phổ biến nhưng cũng đủ để lại hậu quả. Và nếu không nhìn nhận thẳng thắn, không điều chỉnh kịp thời thì những cơn bão tiếp theo dù nhỏ hay lớn cũng có thể để lại những tổn thất lớn.

Từ một cơn bão đến sớm như bão số 1 vừa qua, cần nhìn rộng ra: chúng ta đang sống trong kỷ nguyên khí hậu bất thường. Khác với trước đây, thời tiết ngày nay vận hành trong trạng thái bất định: nắng nóng đến tận cuối năm, rét đậm giữa mùa hè,... và giờ là bão đến ngay khi chưa ai kịp nghĩ đến.

Không có “mùa an toàn” nào nữa. Những quy luật từng được coi là “chuẩn” như bão đến tháng bảy, mưa lớn tháng tám, lũ vào tháng mười giờ chỉ còn là tham chiếu quá khứ. Nếu tư duy phòng chống thiên tai vẫn đặt trên nền của lịch cũ, nếu chỉ đạo ứng phó còn phụ thuộc vào cảm tính và thói quen hành chính thì chắc chắn chúng ta sẽ thua ngay cả trong những tình huống tưởng chừng dễ kiểm soát nhất.

Vì thế, thích ứng với biến đổi khí hậu không chỉ là thích nghi với thời tiết mà là thay đổi cả trong tư duy, hành động và hệ thống. Nông nghiệp cũng cần chuyển hướng sang mô hình thông minh, thích ứng với khí hậu, sử dụng giống cây trồng ngắn ngày, chịu hạn, chịu mặn, chịu ngập, canh tác theo dự báo khí tượng, giảm phụ thuộc vào lịch mùa vụ truyền thống.

Một vấn đề rất quan trọng nữa là thích ứng khí hậu phải là cuộc cải cách nhận thức toàn xã hội. Không chỉ người dân mà cán bộ quản lý, lãnh đạo các cấp cũng cần thay đổi tư duy, từ hành động thụ động sang chủ động. Cần xác lập một văn hóa sống chung với thiên tai, không phải bằng cam chịu mà bằng bản lĩnh, tri thức và sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

Cơn bão số 1 không chỉ là một cảnh báo mà nó phơi bày rõ những lỗ hổng trong tư duy và hành động ứng phó hiện nay. Nếu mỗi người dân vẫn coi bão là chuyện của trời, “hên xui”, nếu mỗi chính quyền vẫn đợi có “công điện khẩn” mới bắt đầu chỉ đạo thì chúng ta sẽ còn phải trả giá. Nhưng nếu biết chuẩn bị đúng cách, chủ động thích ứng, mùa nào cũng có thể là mùa an toàn.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

Trong đêm nay và ngày mai, khối không khí lạnh đang suy yếu dần, Bắc Bộ và miền Trung duy trì trạng thái khô ráo vào ban ngày, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời; trong khi Nam Bộ vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

Trong ngày nghỉ lễ 30/4 hôm nay, thời tiết trên cả nước thuận lợi cho các hoạt động vui chơi, du lịch và di chuyển. Bắc Bộ duy trì trạng thái mát mẻ, ít mưa nhờ ảnh hưởng của không khí lạnh; miền Trung trời đẹp, biển êm; trong khi Nam Bộ tiếp tục nắng nóng ban ngày nhưng cần lưu ý khả năng xuất hiện mưa dông về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

Không khí lạnh tiếp tục tăng cường xuống nước ta trong đêm nay 29/04, giúp Bắc Bộ duy trì trạng thái khô ráo, trời mát và ít mưa. Trong khi đó, mưa ở miền Trung có xu hướng giảm dần, nắng trở lại từ ngày mai; riêng Nam Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng ban ngày nhưng cần đề phòng mưa dông về chiều tối.

Du khách lên đảo Cô Tô được hướng dẫn sử dụng túi đựng thân thiện với môi trường thay cho túi nilon và túi nhựa. (Ảnh: QUANG THỌ)

Giải pháp giảm rác thải nhựa trong du lịch

Tình trạng xả rác thải nhựa trong du lịch đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với nhiều địa phương. Nếu không sớm khắc phục, áp lực bảo vệ môi trường tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điểm đến và tính bền vững của ngành du lịch.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Từ những vùng đất từng bị xem là chai cứng, khó canh tác, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ sinh học đang từng bước tạo nên sự thay đổi rõ rệt. Không chỉ giúp giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao giá trị nông sản, những vườn chanh leo, dâu tây, cà chua… còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh, bền vững.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Khu vực Nam Bộ nắng nóng gay gắt tới hết tháng 4

Ngày 27/4, ở khu vực Nam Bộ có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35-37 độ C. Cơ quan khí tượng dự báo, ngày 28-29/4 tới, khu vực Nam Bộ tiếp tục duy trì nắng nóng gay gắt và tình hình nắng nóng tại đây có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 30/4.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa to đến rất to, trời chuyển mát

Dự báo, do ảnh hưởng không khí lạnh, từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to, trời chuyển mát. Tàu thuyền trên biển khu vực phía bắc vịnh Bắc Bộ và vùng biển phía bắc khu vực bắc Biển Đông đề phòng gió mạnh cấp 5-6, giật cấp 7, biển động, sóng biển cao 1,5-2,5m.