Dữ liệu từ hội thảo cho thấy, mỗi năm Việt Nam có khoảng 250.000 ca phẫu thuật thẩm mỹ. Trong số đó, từ 25.000-35.000 trường hợp xảy ra biến chứng như nhiễm trùng, hoại tử, mù mắt do filler, thậm chí tử vong.
Điều này cho thấy, đây không phải tỷ lệ của rủi ro nghề nghiệp thông thường mà là dấu hiệu của một thị trường đang phát triển vượt khỏi tầm kiểm soát.
Thị trường thẩm mỹ đang phát triển không ngừng từ bệnh viện chuyên khoa đến phòng khám, từ spa đến các cơ sở "núp bóng" chăm sóc sắc đẹp nhưng lén lút thực hiện thủ thuật xâm lấn.
Bác sĩ Chuyên khoa II Đào Văn Sinh, Trưởng Đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại phía nam nhìn nhận: “Nhiều trường hợp tai biến xảy ra tại các cơ sở không được cấp phép hoặc do người thực hiện không có chuyên môn y khoa. Hậu quả vừa gây tổn thương sức khỏe vừa ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý, kinh tế của người dân, thậm chí còn để lại di chứng suốt đời”.
Phía sau những con số biến chứng là những người đến cơ sở thẩm mỹ với kỳ vọng trở nên đẹp hơn nhưng rời đi với những tổn thương khó phục hồi hoặc tính mạng bị đe dọa.
Điều đáng nói, như nhà báo Lý Thành Tâm, Trưởng Cơ quan đại diện Báo Tiền Phong tại Thành phố Hồ Chí Minh nhận định: “Nhiều biến chứng này hoàn toàn có thể phòng tránh nếu được thực hiện đúng quy trình, đúng chuyên môn và tại cơ sở đủ điều kiện”.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hội tạo hình thẩm mỹ Thành phố Hồ Chí Minh chỉ ra căn nguyên của vấn đề: “Giấy phép hành nghề hiện nay được cấp với nội dung quá chung chung, không xác định rõ phạm vi chuyên môn cụ thể. Một bác sĩ được cấp phép có thể hoạt động ở nhiều lĩnh vực mà không cần đào tạo chuyên sâu”.
Theo ông, đây là lỗ hổng cho phép bác sĩ hành nghề vượt quá năng lực thực tế mà không vi phạm bất kỳ quy định nào về mặt hình thức.
Hệ quả được nhìn thấy rõ qua số liệu có đến hơn 42% biến chứng xảy ra ở vùng mũi, vùng mặt là 20% và vùng ngực 18%. Ngoài ra, tình trạng livestream dạy kỹ thuật y tế trên mạng xã hội vẫn còn phổ biến đã biến kiến thức y khoa thành nội dung giải trí và ranh giới giữa đào tạo thực chất và học lỏm trở nên mờ nhạt.
Bổ sung góc nhìn pháp lý, luật sư Vi Thị Phường, Đoàn Luật sư thành phố Đồng Nai chỉ rõ, hiện nay còn tồn tại sự nhầm lẫn giữa spa, phòng khám chuyên khoa thẩm mỹ và bệnh viện thẩm mỹ trong nhiều hoạt động thực tế ở không ít cơ sở.
“Ba loại hình này khác nhau hoàn toàn về điều kiện hoạt động, phạm vi chuyên môn và trách nhiệm pháp lý nhưng ranh giới đó đang bị mờ đi một cách có chủ đích bởi những cơ sở muốn mở rộng dịch vụ mà không muốn đáp ứng điều kiện tương ứng”, luật sư Phường nhấn mạnh.
Thực tế cho thấy, khi lợi nhuận từ vi phạm lớn hơn nhiều so với mức phạt, cơ sở vi phạm sẽ chọn nộp phạt như một chi phí kinh doanh rồi tiếp tục hoạt động; do đó, đề cập đến chế tài xử lý hiện nay. Phó Giáo sư Nguyễn Thanh Vân kiến nghị: "Cần biện pháp mạnh hơn như rút giấy phép vĩnh viễn để có tác dụng răn đe thật sự”.
Hiện, Bộ Y tế đã xác định rõ nhiều giải pháp quản lý từ hoàn thiện hành lang pháp lý đến tăng cường thanh tra xử lý nghiêm vi phạm. Tuy nhiên, nhiều ý kiến đề xuất cần thay đổi bản chất chế tài từ phạt tiền sang đình chỉ và thu hồi giấy phép vĩnh viễn để không tái phạm.
Ngoài ra, phải làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở y tế, không thể để tiếp diễn tình trạng, nhân viên vi phạm bị xử lý, cơ sở vật chất thì tồn tại, giám đốc không chịu trách nhiệm pháp lý và chỉ qua thời gian ngắn sau đó lại tái hoạt động với danh nghĩa pháp nhân khác.
Bên cạnh đó, cũng nhìn nhận thẳng rằng để thị trường thẩm mỹ bất hợp pháp tồn tại cũng có vai trò của người mua, nhất là khi họ đang bị dẫn dắt mạnh bởi quảng cáo tràn lan, thiếu kiểm soát trên nhiều nền tảng mạng xã hội.
Không ít người vẫn đưa ra những quyết định liên quan sức khỏe và tính mạng dựa trên những nội dung quảng cáo chưa được xác thực mà phổ biến là thông tin sai thường đến trước thông tin đúng.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Phan Minh Hoàng, Phó Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam, Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ Thành phố Hồ Chí Minh, hiện nay, Bộ Y tế và Sở Y tế thành phố rất quan tâm đến công tác đào tạo liên tục.
"Trong vòng 5 năm, bác sĩ phải hoàn thành chương trình đào tạo liên tục để cập nhật kiến thức mới và nâng cao chất lượng điều trị. Do đó, người dân cần tìm hiểu thật kỹ trước khi điều trị, hãy lựa chọn bác sĩ có chuyên môn cao, được đào tạo bài bản”, ông chia sẻ.
Từ thực tiễn đó, xây dựng một thị trường thẩm mỹ an toàn cần trách nhiệm của toàn xã hội, trước tiên là từ các cơ sở hành nghề phải tôn trọng pháp luật, hiểu đúng quy định và thực hành đúng chuẩn y khoa, không thể đánh đổi uy tín, đạo đức nghề nghiệp để chạy theo lợi nhuận ngắn hạn.
Quan trọng hơn, các bác sĩ cần đặt lợi ích và sự an toàn của người bệnh lên hàng đầu, kiên quyết nói không với những can thiệp không cần thiết hoặc không bảo đảm điều kiện an toàn, góp phần xây dựng một môi trường thẩm mỹ minh bạch, an toàn, phát triển bền vững, lấy chuẩn mực y khoa làm đầu.
