Dự thảo xác định phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao, là yếu tố quyết định để thực hiện mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đẩy mạnh thu hút, trọng dụng nhân tài bằng các cơ chế, chính sách đột phá để phát hiện, bồi dưỡng, sử dụng nhân tài trong cả hệ thống chính trị và các lĩnh vực đời sống xã hội. Cải thiện chính sách tiền lương và môi trường làm việc để giữ chân đội ngũ nhân lực tinh anh
Đổi mới căn bản giáo dục và đào tạo, xây dựng chiến lược dài hạn cho lực lượng lao động trẻ, giúp họ làm chủ công nghệ và có khát vọng cống hiến. Phát triển nguồn nhân lực không tách rời việc hoàn thiện thể chế. Dự thảo xác định cần hoàn thiện đồng bộ thể chế để tạo môi trường thuận lợi nhất cho nguồn nhân lực phát huy tối đa năng lực.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Thị Tươi, Trưởng Khoa Quản lý nguồn nhân lực, Trường đại học Lao động-Xã hội: Để phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới, cần coi phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những đột phá chiến lược. Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nguồn nhân lực không chỉ là yếu tố sản xuất mà phải trở thành “linh hồn” của mọi sự thay đổi và là động lực chính để vượt qua “bẫy thu nhập trung bình”. Bên cạnh đó, việc đào tạo nhân lực phải thoát khỏi tư duy địa phương để hướng tới tiêu chuẩn “công dân toàn cầu”
Nhân lực Việt Nam cần được trang bị không chỉ chuyên môn giỏi mà còn phải có kỹ năng số, ngoại ngữ và khả năng thích ứng cao trong môi trường làm việc đa văn hóa; có khát vọng cống hiến và tư duy sáng tạo, đổi mới, làm chủ công nghệ thay vì chỉ sử dụng công nghệ. Đặc biệt, cần quan tâm xây dựng đội ngũ nhân lực tinh anh trong các lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn và chuyển đổi xanh. Để thực hiện được những mục tiêu này cần có cơ chế đột phá trong tuyển dụng, đãi ngộ và tôn vinh nhân tài để thu hút người tài vào hệ thống chính trị và các tập đoàn kinh tế lớn. Đồng thời, tạo môi trường làm việc tốt nhất để giữ chân và phát huy tối đa năng lực của trí thức trong và ngoài nước
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Thị Tươi cũng kỳ vọng, trong nhiệm kỳ tới, ngành giáo dục, đào tạo nước ta khắc phục triệt để tình trạng “lệch pha” giữa đào tạo của nhà trường và nhu cầu của doanh nghiệp. Thí dụ, mô hình hợp tác ba bên giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp đã cho thấy hiệu quả trong thực tiễn, cần được nhân rộng. Trong đào tạo cần chú trọng vào kiểm định chất lượng theo các tiêu chuẩn quốc tế để bằng cấp của Việt Nam được nhiều nước công nhận hơn.
Thời gian qua, nhiều hội thảo về phát triển nguồn nhân lực ở Việt Nam cũng chỉ ra xu thế toàn cầu hóa là tất yếu thời đại. Xu thế này mang lại nhiều cơ hội cho các quốc gia, tạo thuận lợi cho các tổ chức, doanh nghiệp phát triển. Toàn cầu hóa tạo điều kiện để mỗi công dân trở thành công dân toàn cầu; đi liền với đó là sự bùng nổ và phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin, khoa học, kỹ thuật đã tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo tiêu chuẩn quốc tế. Trong bối cảnh đó, nhiều nhà trường đã chủ động đẩy mạnh hợp tác với các tổ chức trong đào tạo, nghiên cứu khoa học, triển khai mô hình đào tạo tiên tiến, hiệu quả với mục đích để đội ngũ sinh viên, học sinh sau khi tốt nghiệp có chất lượng, tự tin tham gia thị trường lao động trong nước cũng như các nước trên thế giới, trở thành những “công dân toàn cầu”.
Tuy nhiên, “công dân toàn cầu” ở các nước đang phát triển cũng đứng trước những nguy cơ nhất định như: Mất bản sắc văn hóa, chảy máu chất xám… Để tránh được những nguy cơ này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Thị Tươi cho rằng, nguồn nhân lực Việt Nam cần được xây dựng theo định hướng “hòa nhập nhưng không hòa tan”, gắn kết chặt chẽ giữa kỹ năng quốc tế với bản sắc và lòng tự tôn dân tộc. Thị trường lao động Việt Nam vẫn đang trong quá trình chuyển đổi. Phát triển “công dân toàn cầu” sẽ là một trong những giá trị căn bản giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.
