Tỉnh Sơn La đang tập trung nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó thiên tai, nhất là bảo đảm an toàn hệ thống hồ đập, hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản của nhân dân.
Nhìn lại năm 2025, những thiệt hại do thiên tai gây ra vẫn là bài học lớn đối với công tác phòng, chống thiên tai của Sơn La. Tại địa phương đã ghi nhận 18 trong tổng số 22 loại hình thiên tai xảy ra trên địa bàn. Mưa lớn kéo dài đã gây ra nhiều đợt lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại các huyện vùng cao, làm 24 người thương vong, hơn 4.200 ngôi nhà bị ảnh hưởng, hàng nghìn héc-ta cây trồng bị thiệt hại. Nhiều tuyến giao thông bị chia cắt, nhiều điểm sạt lở mới xuất hiện sau mưa lũ, đe dọa trực tiếp đến đời sống và sản xuất của người dân...
Thực hiện các chủ trương của Trung ương về tăng cường phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai, Sơn La đã chỉ đạo các cấp, ngành đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ và nhân dân với mục tiêu xây dựng tính chủ động trong cộng đồng, giúp người dân nâng cao kỹ năng tự bảo vệ mình trước các tình huống thiên tai nguy hiểm.
Ông Vũ Tiến Đĩnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết: Cùng với tuyên truyền, tỉnh đã kiện toàn cơ chế chỉ huy, điều hành ứng phó thiên tai theo từng cấp độ rủi ro. Theo phương án ứng phó thiên tai năm 2026, trách nhiệm của từng cấp, ngành được quy định rõ ràng nhằm bảo đảm xử lý kịp thời các tình huống phát sinh. Khi thiên tai ở cấp độ thấp, chính quyền cơ sở trực tiếp tổ chức ứng phó và huy động lực lượng tại chỗ. Khi mức độ rủi ro gia tăng, cơ chế chỉ huy được nâng lên cấp tỉnh với chế độ trực ban 24/24 giờ để theo dõi diễn biến thời tiết và chỉ đạo xử lý kịp thời. Trong trường hợp xảy ra thiên tai nghiêm trọng, người đứng đầu Ủy ban nhân dân tỉnh sẽ trực tiếp chỉ huy, huy động tối đa các nguồn lực phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn.
Phương châm “4 tại chỗ” tiếp tục được xác định là giải pháp nòng cốt trong công tác phòng, chống thiên tai. Các cơ sở được yêu cầu rà soát những khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất; chuẩn bị đầy đủ lực lượng xung kích, phương tiện, vật tư dự phòng và nhu yếu phẩm thiết yếu phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn. Một điểm đáng chú ý trong công tác chuẩn bị năm nay là việc rà soát, lập danh sách các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai, người khuyết tật để xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp khi phải sơ tán khẩn cấp. Bên cạnh việc di dời người dân đến nơi an toàn, các cơ sở cũng chú trọng bảo đảm an ninh trật tự, bảo vệ tài sản cho người dân tại khu vực sơ tán.
Công tác dự báo, cảnh báo sớm được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu thiệt hại do thiên tai. Hiện, Sơn La có 169 trạm quan trắc khí tượng thủy văn, trong đó nhiều trạm được tự động hóa, cho phép thu thập dữ liệu liên tục phục vụ công tác dự báo. Nếu công tác dự báo, cảnh báo sớm là “tai mắt” trong phòng, chống thiên tai thì bảo đảm an toàn hệ thống hồ đập được xem là “lá chắn” quan trọng nhằm giảm thiểu nguy cơ thiệt hại trong mùa mưa lũ.
Ông Lê Sỹ Tuyến, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Tài nguyên nước (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Tỉnh có 111 hồ chứa nước, 132 đập dâng và 2.405 công trình thủy lợi các loại. Trong đó, có 86 hồ chứa có quy mô lớn với chiều cao đập hơn 5m hoặc dung tích từ 50.000m³ trở lên. Đây là những công trình giữ vai trò quan trọng trong cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, đồng thời tham gia điều tiết nguồn nước, giảm áp lực cho khu vực hạ du trong mùa mưa lũ.
Nhằm bảo đảm an toàn công trình trước mùa mưa lũ, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh cùng các đơn vị quản lý đã tổ chức kiểm tra, đánh giá hiện trạng các hồ chứa, đập dâng trên địa bàn. Hệ thống máy móc, thiết bị vận hành, cửa van, cống lấy nước, tràn xả lũ được bảo dưỡng, sửa chữa và vận hành thử để sẵn sàng hoạt động trong mọi tình huống. Kết quả rà soát của cơ quan chuyên môn cho thấy phần lớn các hồ chứa trên địa bàn tỉnh hiện đang bảo đảm điều kiện vận hành an toàn.
Ông Phan Huy Bình, Trưởng chi nhánh Công ty TNHH một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Sơn La tại Yên Châu cho biết: Trước mùa mưa lũ, chi nhánh đã kiểm tra, rà soát toàn bộ hệ thống hạng mục, công trình tại hồ Chiềng Khoi; tiến hành bảo dưỡng, bảo trì tất cả hệ thống máy móc, máy đóng mở, cống, tràn bảo đảm vận hành an toàn. Đơn vị đang theo dõi diễn biến tình hình thời tiết, lượng mưa, lũ về hồ trong thời gian tới để có phương án điều tiết bảo đảm tuyệt đối an toàn...
