Sinh vật biển sử dụng rác thải làm nơi trú ẩn ngày càng nhiều

Một nghiên cứu cho thấy, rác thải của con người đã phổ biến trong đại dương đến mức bạch tuộc dễ dàng tìm kiếm chỗ trú ẩn ở trong đó hơn là trong vỏ sò hay san hô.

Bạch tuộc trong lọ thủy tinh. Tiến sĩ Steven Trainoff /Getty Images.
Bạch tuộc trong lọ thủy tinh. Tiến sĩ Steven Trainoff /Getty Images.

24 loài động vật thân mềm đang lấy rác biển làm nhà

Nghiên cứu do các nhà sinh vật biển từ Đại học Liên bang Rio Grande, Brazil dẫn đầu, được công bố trên tạp chí Marine Pollution Bulletin. Các nhà khoa học đã đánh giá có hệ thống về các bức ảnh và video dưới nước từ khắp nơi trên thế giới, và xác định được 24 loài động vật thân mềm đang làm nhà của chúng dưới lớp rác biển.

Trong nhiều năm, các thợ lặn và các nhà khoa học đã quan sát thấy những con bạch tuộc đẻ trứng trên rác thải nhựa hoặc các dụng cụ đánh cá bị bỏ rơi. Loài sinh vật vốn được xem là thông minh này thậm chí còn bị bắt gặp sử dụng chai thủy tinh, bình gốm, ống kim loại, lon rỉ sét hoặc cốc nhựa để làm mái che trên đầu.

Những cách mà bạch tuộc sinh sản và trú ngụ ngày nay đều do sự vô ý của chúng ta. Như các nhà khoa học đã lưu ý trong nghiên cứu, ở những khu vực du lịch, con người đã thu thập quá nhiều vỏ sò, vì thế loài động vật thân mềm buộc phải thích nghi hoặc bị diệt vong.

Rác thải của con người là một giải pháp thay thế hữu ích cho các hình thức bảo vệ tự nhiên, nhưng các nhà nghiên cứu lo lắng điều gì sẽ xảy ra nếu những sinh vật thông minh này trở nên quá phụ thuộc vào rác thải để trú ẩn.

Sinh vật biển sử dụng rác thải làm nơi trú ẩn ngày càng nhiều -0
Bạch tuộc chết bên trong chai nhựa. Ảnh: Andriy Nekrasov/Getty Images.

Các tác giả cảnh báo, việc bạch tuộc trú ẩn dưới rác thải cũng có thể gây ra một số hậu quả bất lợi và gián tiếp. Chẳng hạn, một số loại rác có thể khiến bạch tuộc tiếp xúc với hóa chất độc hại hoặc kim loại nặng. 

Một trong những bức ảnh được thu thập trong bài đánh giá thực tế cho thấy một con bạch tuộc đang bám vào một cục pin đã xuống cấp nặng, được coi là "loại mảnh vụn rất ô nhiễm". Sự vướng víu cũng là một mối lo ngại, cũng như tác hại về thể chất từ ​​các cạnh sắc.

Rác biển làm thay đổi hành vi trú ẩn của bạch tuộc

Các tác giả lưu ý, một số loài mới được mô tả, như bạch tuộc lùn ở Brazil (Paroctopus cthulu), chỉ từng được quan sát thấy trú ẩn trong ổ đẻ. Không có tài liệu chính thức nào về việc loài này sử dụng các vật dụng tự nhiên như vỏ sò để làm nơi trú ẩn, có thể là do sự khan hiếm của vật liệu đó trong môi trường sống của nó.

Vậy mà giờ đây, loài bạch tuộc lùn ở Brazil lại chủ yếu sống trong những lon bia thường xuyên bị các tàu du lịch ném xuống biển. Ngay cả khi những người thợ lặn ở vùng này đến dọn rác thải biển, họ thường không nhận ra những chiếc vỏ hộp mà họ đang thu gom đang ẩn giấu những con bạch tuộc bên trong. Vì vậy, không có gì lạ khi tìm thấy những con bạch tuộc lùn loanh quanh trên những chiếc thuyền lặn sau những nỗ lực như vậy.

Nhìn chung, các tác giả của bài đánh giá, hiện tại đã có thể thu thập 261 hình ảnh và video dưới nước về những con bạch tuộc tương tác với rác thải dưới biển. Hầu hết các bức ảnh và video được thu thập trên mạng xã hội và được tác giả cho phép, nhưng một số hình ảnh và video cũng do các nhà khoa học và cơ quan nghiên cứu biển đóng góp.

Sinh vật biển sử dụng rác thải làm nơi trú ẩn ngày càng nhiều -0
Các hình ảnh về bạch tuộc tương tác với rác biển. Ảnh: a, b: John Paul Meillon; c: Serge Abourjeily; d: Claudio Sampaio; e: Caio Salles; fg: Edmar Bastos; h: Marco Panico; i: Federico Betti. 

Trên thực tế, nhờ cảnh quay từ các phương tiện được điều khiển từ xa, các nhà nghiên cứu đã phát hiện thấy ngay cả những con bạch tuộc biển sâu ở Địa Trung Hải cũng đang tận dụng rác chìm, đây là lần đầu tiên các nhà nghiên cứu ghi lại được điều này.

Các tác giả nhận thấy hồ sơ về sự tương tác giữa bạch tuộc với rác thải biển đã tăng lên trong vài năm qua, hầu hết các hồ sơ được ghi nhận từ năm 2018 đến năm 2021. Điều đó có thể là do các bức ảnh dưới nước dễ chụp hơn trước đây, nhưng nó cũng có thể là dấu hiệu cho thấy vấn đề rác thải biển ngày càng nghiêm trọng.

Bạch tuộc thích trú ẩn trong chai thủy tinh hơn nhựa

Các tác giả viết: "Bất chấp những mô tả này, rất ít nghiên cứu tập trung vào sự tương tác giữa loài động vật thân mềm và thảm thực vật biển, và thông tin khoa học về chủ đề này hầu như không được cập nhật trong những thập kỷ qua" .

Nghiên cứu sâu hơn là cần thiết, nhưng đánh giá ban đầu này đã tiết lộ một số kết quả quan trọng.

Các tác giả phán đoán, nhựa là vật liệu bạch tuộc được sử dụng phổ biến nhất, trong khi trên thực tế, có hơn 40% tương tác của bạch tuộc là với chai thủy tinh và rác thủy tinh chủ yếu được bạch tuộc sử dụng để làm nơi trú ẩn.Trong khi đó, khoảng 24% các tương tác của bạch tuộc là với nhựa và các sinh vật có xu hướng ngồi lên trên hoặc chui vào những vật liệu này, thay vì để ẩn nấp.

Thủy tinh khó vỡ hơn nhiều nhưng cũng dễ chìm hơn, điều này có thể khiến nó hấp dẫn hơn đối với các sinh vật dưới đáy biển. Thêm vào đó, các nút thắt cổ chai bằng thủy tinh khiến những kẻ săn mồi khó tiếp cận vào bên trong hơn rất nhiều.

Các tác giả lưu ý, "kết cấu của thủy tinh có thể giống với kết cấu bên trong của vỏ sò hơn là nhựa điều này góp phần vào việc bạch thuộc sử dụng nó làm nơi trú ẩn".

Sinh vật biển sử dụng rác thải làm nơi trú ẩn ngày càng nhiều -0
 Bạch tuộc dừa trong chai thủy tinh. Ảnh WhitcombeRD/Getty Images.

Trong bài đánh giá, loài được ghi nhận phổ biến nhất có tương tác với rác thải đại dương dường như là bạch tuộc dừa (Amphioctopus marginatus). Loài này thường che đầu và thân bằng vỏ sò hoặc vỏ dừa, trong khi vẫn thò chân ra len lỏi dọc theo đáy biển để kiếm ăn.

Đây được gọi là "đi bộ bằng cà kheo", và trong bài đánh giá, đã có 9 lời kể về những con bạch tuộc sử dụng rác thải của con người để làm việc đó.

Vỏ sò đã trở nên quá khan hiếm còn rác thải của con người quá phổ biến, có 5 hình ảnh thực tế cho thấy những con bạch tuộc đang cạnh tranh với nhau để có được một nơi trú ẩn nhân tạo.

Hãy thử quan sát xem chúng ta đã để cho loài sinh vật biển này làm gì.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

Hôm nay, đới gió Đông Nam ẩm gây tình trạng mưa phùn, nồm ẩm và sương mù dày đặc cho khu vực Bắc Bộ vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung thời tiết cải thiện rõ rệt với nắng hửng về chiều, còn tại Nam Bộ và Cao nguyên Trung Bộ, nắng nóng cục bộ bắt đầu xuất hiện trên diện rộng khi mùa khô bước vào giai đoạn cao điểm.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

Hôm nay, không khí ẩm từ biển gây hiện tượng sương mù và mưa nhỏ cho miền Bắc vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì trạng thái nhiều mây, mưa rào do tác động của gió Đông Bắc và địa hình. Khu vực phía Nam thời tiết ổn định hơn với nắng gián đoạn, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

Các tỉnh Bắc Bộ đón đới gió ẩm gây hiện tượng sương mù dày và mưa nhỏ rải rác; trong khi đó, không khí lạnh kết hợp địa hình tiếp tục gây mưa dông tại miền Trung. Khu vực Nam Bộ và Cao Nguyên duy trì trạng thái nắng ráo ổn định nhưng cần lưu ý các diễn biến gió mạnh trên biển.

(Ảnh: THẾ ĐẠI)

Cập nhật dự báo thời tiết các khu vực trên cả nước dịp bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Dự báo thời tiết phục vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, từ ngày 13-16/3/2026, nhiều khu vực trên cả nước phổ biến ít mưa, trời rét về đêm và sáng ở miền bắc; Nam Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng. Trên biển có gió đông bắc mạnh, biển động.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

Hôm nay, thời tiết nước ta có sự phân hóa rõ rệt do tác động của không khí lạnh tăng cường yếu. Trong khi miền Bắc và miền Trung đón mưa rào rải rác, thì khu vực Nam Bộ tiếp tục nắng mạnh, đặc biệt là tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long vẫn diễn biến phức tạp.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử. (Ảnh minh họa: Báo Nhân Dân)

Chủ động ứng phó thiên tai trong thời gian diễn ra bầu cử

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia vừa có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

Khối không khí lạnh suy yếu khiến nền nhiệt miền Bắc tăng nhẹ, tuy nhiên khu vực Tây Bắc Bộ cần đề phòng mưa rào và dông vào chiều tối do hội tụ gió. Tại miền Trung, mưa có xu hướng quay trở lại tập trung từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi. Trong khi đó, miền Đông Nam Bộ bắt đầu xuất hiện nắng nóng cục bộ.

Tăng cường kiểm soát khí thải động cơ phương tiện giao thông là một trong những biện pháp hiệu quả hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050. (Ảnh KHÁNH AN)

Đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh

Trong lộ trình trung hòa carbon, hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050 cũng như hạn chế nguồn ô nhiễm không khí tại đô thị, bên cạnh giải pháp tổng thể, việc kiểm soát khí thải động cơ của phương tiện tham gia giao thông là một trong những biện pháp hiệu quả.