Sinh vật biển sử dụng rác thải làm nơi trú ẩn ngày càng nhiều

Một nghiên cứu cho thấy, rác thải của con người đã phổ biến trong đại dương đến mức bạch tuộc dễ dàng tìm kiếm chỗ trú ẩn ở trong đó hơn là trong vỏ sò hay san hô.

Bạch tuộc trong lọ thủy tinh. Tiến sĩ Steven Trainoff /Getty Images.
Bạch tuộc trong lọ thủy tinh. Tiến sĩ Steven Trainoff /Getty Images.

24 loài động vật thân mềm đang lấy rác biển làm nhà

Nghiên cứu do các nhà sinh vật biển từ Đại học Liên bang Rio Grande, Brazil dẫn đầu, được công bố trên tạp chí Marine Pollution Bulletin. Các nhà khoa học đã đánh giá có hệ thống về các bức ảnh và video dưới nước từ khắp nơi trên thế giới, và xác định được 24 loài động vật thân mềm đang làm nhà của chúng dưới lớp rác biển.

Trong nhiều năm, các thợ lặn và các nhà khoa học đã quan sát thấy những con bạch tuộc đẻ trứng trên rác thải nhựa hoặc các dụng cụ đánh cá bị bỏ rơi. Loài sinh vật vốn được xem là thông minh này thậm chí còn bị bắt gặp sử dụng chai thủy tinh, bình gốm, ống kim loại, lon rỉ sét hoặc cốc nhựa để làm mái che trên đầu.

Những cách mà bạch tuộc sinh sản và trú ngụ ngày nay đều do sự vô ý của chúng ta. Như các nhà khoa học đã lưu ý trong nghiên cứu, ở những khu vực du lịch, con người đã thu thập quá nhiều vỏ sò, vì thế loài động vật thân mềm buộc phải thích nghi hoặc bị diệt vong.

Rác thải của con người là một giải pháp thay thế hữu ích cho các hình thức bảo vệ tự nhiên, nhưng các nhà nghiên cứu lo lắng điều gì sẽ xảy ra nếu những sinh vật thông minh này trở nên quá phụ thuộc vào rác thải để trú ẩn.

Sinh vật biển sử dụng rác thải làm nơi trú ẩn ngày càng nhiều -0
Bạch tuộc chết bên trong chai nhựa. Ảnh: Andriy Nekrasov/Getty Images.

Các tác giả cảnh báo, việc bạch tuộc trú ẩn dưới rác thải cũng có thể gây ra một số hậu quả bất lợi và gián tiếp. Chẳng hạn, một số loại rác có thể khiến bạch tuộc tiếp xúc với hóa chất độc hại hoặc kim loại nặng. 

Một trong những bức ảnh được thu thập trong bài đánh giá thực tế cho thấy một con bạch tuộc đang bám vào một cục pin đã xuống cấp nặng, được coi là "loại mảnh vụn rất ô nhiễm". Sự vướng víu cũng là một mối lo ngại, cũng như tác hại về thể chất từ ​​các cạnh sắc.

Rác biển làm thay đổi hành vi trú ẩn của bạch tuộc

Các tác giả lưu ý, một số loài mới được mô tả, như bạch tuộc lùn ở Brazil (Paroctopus cthulu), chỉ từng được quan sát thấy trú ẩn trong ổ đẻ. Không có tài liệu chính thức nào về việc loài này sử dụng các vật dụng tự nhiên như vỏ sò để làm nơi trú ẩn, có thể là do sự khan hiếm của vật liệu đó trong môi trường sống của nó.

Vậy mà giờ đây, loài bạch tuộc lùn ở Brazil lại chủ yếu sống trong những lon bia thường xuyên bị các tàu du lịch ném xuống biển. Ngay cả khi những người thợ lặn ở vùng này đến dọn rác thải biển, họ thường không nhận ra những chiếc vỏ hộp mà họ đang thu gom đang ẩn giấu những con bạch tuộc bên trong. Vì vậy, không có gì lạ khi tìm thấy những con bạch tuộc lùn loanh quanh trên những chiếc thuyền lặn sau những nỗ lực như vậy.

Nhìn chung, các tác giả của bài đánh giá, hiện tại đã có thể thu thập 261 hình ảnh và video dưới nước về những con bạch tuộc tương tác với rác thải dưới biển. Hầu hết các bức ảnh và video được thu thập trên mạng xã hội và được tác giả cho phép, nhưng một số hình ảnh và video cũng do các nhà khoa học và cơ quan nghiên cứu biển đóng góp.

Sinh vật biển sử dụng rác thải làm nơi trú ẩn ngày càng nhiều -0
Các hình ảnh về bạch tuộc tương tác với rác biển. Ảnh: a, b: John Paul Meillon; c: Serge Abourjeily; d: Claudio Sampaio; e: Caio Salles; fg: Edmar Bastos; h: Marco Panico; i: Federico Betti. 

Trên thực tế, nhờ cảnh quay từ các phương tiện được điều khiển từ xa, các nhà nghiên cứu đã phát hiện thấy ngay cả những con bạch tuộc biển sâu ở Địa Trung Hải cũng đang tận dụng rác chìm, đây là lần đầu tiên các nhà nghiên cứu ghi lại được điều này.

Các tác giả nhận thấy hồ sơ về sự tương tác giữa bạch tuộc với rác thải biển đã tăng lên trong vài năm qua, hầu hết các hồ sơ được ghi nhận từ năm 2018 đến năm 2021. Điều đó có thể là do các bức ảnh dưới nước dễ chụp hơn trước đây, nhưng nó cũng có thể là dấu hiệu cho thấy vấn đề rác thải biển ngày càng nghiêm trọng.

Bạch tuộc thích trú ẩn trong chai thủy tinh hơn nhựa

Các tác giả viết: "Bất chấp những mô tả này, rất ít nghiên cứu tập trung vào sự tương tác giữa loài động vật thân mềm và thảm thực vật biển, và thông tin khoa học về chủ đề này hầu như không được cập nhật trong những thập kỷ qua" .

Nghiên cứu sâu hơn là cần thiết, nhưng đánh giá ban đầu này đã tiết lộ một số kết quả quan trọng.

Các tác giả phán đoán, nhựa là vật liệu bạch tuộc được sử dụng phổ biến nhất, trong khi trên thực tế, có hơn 40% tương tác của bạch tuộc là với chai thủy tinh và rác thủy tinh chủ yếu được bạch tuộc sử dụng để làm nơi trú ẩn.Trong khi đó, khoảng 24% các tương tác của bạch tuộc là với nhựa và các sinh vật có xu hướng ngồi lên trên hoặc chui vào những vật liệu này, thay vì để ẩn nấp.

Thủy tinh khó vỡ hơn nhiều nhưng cũng dễ chìm hơn, điều này có thể khiến nó hấp dẫn hơn đối với các sinh vật dưới đáy biển. Thêm vào đó, các nút thắt cổ chai bằng thủy tinh khiến những kẻ săn mồi khó tiếp cận vào bên trong hơn rất nhiều.

Các tác giả lưu ý, "kết cấu của thủy tinh có thể giống với kết cấu bên trong của vỏ sò hơn là nhựa điều này góp phần vào việc bạch thuộc sử dụng nó làm nơi trú ẩn".

Sinh vật biển sử dụng rác thải làm nơi trú ẩn ngày càng nhiều -0
 Bạch tuộc dừa trong chai thủy tinh. Ảnh WhitcombeRD/Getty Images.

Trong bài đánh giá, loài được ghi nhận phổ biến nhất có tương tác với rác thải đại dương dường như là bạch tuộc dừa (Amphioctopus marginatus). Loài này thường che đầu và thân bằng vỏ sò hoặc vỏ dừa, trong khi vẫn thò chân ra len lỏi dọc theo đáy biển để kiếm ăn.

Đây được gọi là "đi bộ bằng cà kheo", và trong bài đánh giá, đã có 9 lời kể về những con bạch tuộc sử dụng rác thải của con người để làm việc đó.

Vỏ sò đã trở nên quá khan hiếm còn rác thải của con người quá phổ biến, có 5 hình ảnh thực tế cho thấy những con bạch tuộc đang cạnh tranh với nhau để có được một nơi trú ẩn nhân tạo.

Hãy thử quan sát xem chúng ta đã để cho loài sinh vật biển này làm gì.

Có thể bạn quan tâm

Cuộc họp cấp bộ trưởng trước thềm COP31 tại Fiji (Ảnh TÂN HOA XÃ)

Đẩy nhanh hành động về khí hậu

Các nhà lãnh đạo khu vực Thái Bình Dương kêu gọi các nước giàu nhanh chóng viện trợ tài chính nhằm giúp các nước này “sinh tồn” trước khủng hoảng khí hậu.

Tường Hoàng thành Huế được chống đỡ bằng khung thép.

Thích ứng với thiên tai trong bảo tồn di sản

Sau trận lũ tháng 11/2025, đoạn tường Hoàng thành Huế dài khoảng 15m bị đổ sập nay đã được khôi phục. Dọc tuyến thành dài gần 3km này hiện vẫn còn hàng chục mét phải chống đỡ bằng khung thép, cho thấy những tác động ngày càng rõ của mưa lũ, nắng nóng, bão và sạt lở đối với hệ thống di tích hàng trăm năm tuổi của Huế.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 9/10/2026: Trung Bộ mưa lớn kéo dài, Bắc Bộ chiều tối có mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 9/10/2026: Trung Bộ mưa lớn kéo dài, Bắc Bộ chiều tối có mưa dông

Mưa lớn tiếp tục là diễn biến đáng chú ý tại Trung Bộ, đặc biệt ở khu vực từ Quảng Trị đến Huế. Trong khi đó, mưa dông tại Thanh Hóa đến Hà Tĩnh có xu hướng mở rộng; Bắc Bộ ngày có nắng đan xen, riêng khu vực Đông Bắc Bộ mưa dông gia tăng về chiều tối; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối tiếp tục có mưa.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 9/10/2026: Trung Bộ tiếp tục mưa lớn, cảnh báo nguy cơ lũ quét và sạt lở đất

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 9/10/2026: Trung Bộ tiếp tục mưa lớn, cảnh báo nguy cơ lũ quét và sạt lở đất

Mưa lớn tiếp tục là diễn biến đáng chú ý tại Trung Bộ trong đêm nay và ngày mai. Từ Quảng Trị đến Huế có mưa to đến rất to, trong khi mưa dông tại Thanh Hóa đến Hà Tĩnh có xu hướng gia tăng, đặc biệt từ đêm mai. Bắc Bộ nhiều mây, có mưa rải rác; Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có mưa dông vào chiều tối.

Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: Tiến Đạt)

Nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo trong lĩnh vực khí tượng-thủy văn

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp như hiện nay, thiên tai cực đoan gia tăng cả về tần suất và cường độ, yêu cầu đối với công tác khí tượng-thủy văn ngày càng cao. Điều này đòi hỏi hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

[Video] Huế mưa lớn kéo dài, có nơi lượng mưa vượt 700mm

[Video] Huế mưa lớn kéo dài, có nơi lượng mưa vượt 700mm

Ngày 8/10, Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Huế cho biết, từ 19 giờ ngày 5/10 đến 7 giờ ngày 8/10, tổng lượng mưa đo được tại các trạm trên địa bàn phổ biến từ 200 đến 400mm , nhiều khu vực ghi nhận mức mưa đặc biệt lớn.

Dự báo viên Nguyễn Thị Hương Lý, Phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, Cục Khí tượng Thủy văn, thông tin về tình hình mưa lớn diện rộng đang diễn ra tại khu vực Trung Bộ.

[Video] Mưa lớn tiếp diễn ở Trung Bộ, có nơi trên 500mm

Theo Dự báo viên Nguyễn Thị Hương Lý, Phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, Cục Khí tượng Thủy văn, mưa lớn đang tiếp diễn tại Trung Bộ, trong đó từ thành phố Huế đến thành phố Đà Nẵng và phía đông tỉnh Quảng Ngãi là những khu vực mưa lớn trọng điểm.

Đại tá Nguyễn Thế Vinh, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự thành phố kiểm tra vật chất cứu hộ cứu nạn tại xã Duy Nghĩa. (Ảnh: QUANG CƯỜNG)

Ứng phó mưa bão: Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Đà Nẵng yêu cầu bố trí lực lượng, phương tiện ứng trực tại các khu vực xung yếu

Ngày 7/10, đoàn công tác Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Đà Nẵng do đồng chí Đại tá Nguyễn Thế Vinh, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự thành phố làm trưởng đoàn, kiểm tra công tác phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn tại phường Hội An Đông và xã Duy Nghĩa.

Xí nghiệp Thi công cơ giới ứng trực trên đường Nguyễn Xiển. (Ảnh: Đơn vị cung cấp)

“Thoát nước xanh” giúp chống ngập đô thị

Ngập lụt đô thị đang trở thành vấn đề nghiêm trọng tại các đô thị lớn ở Việt Nam. Theo các chuyên gia, cần giải quyết từ khâu quy hoạch, quản lý nước đến phát triển các giải pháp thoát nước xanh, qua đó giảm tải cho hệ thống cống ngầm và tăng khả năng chống chịu của đô thị.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 7/10/2026: Trung Bộ mưa rất lớn, Bắc Bộ nắng ráo

[Video] Dự báo thời tiết ngày 7/10/2026: Trung Bộ mưa rất lớn, Bắc Bộ nắng ráo

Hôm nay, thời tiết Bắc Bộ khá thuận lợi với trạng thái tạnh ráo, có nắng và nền nhiệt tăng nhẹ. Trong khi đó, Trung Bộ tiếp tục có diễn biến đáng chú ý khi mưa rất to tập trung từ Quảng Trị đến Đà Nẵng và phía đông Quảng Ngãi, trọng tâm từ Huế đến Đà Nẵng. Nam Bộ ngày nắng gián đoạn, chiều tối và đêm có mưa dông.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 7/10/2026: Trung Bộ mưa rất lớn, trọng tâm từ Huế đến Đà Nẵng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 7/10/2026: Trung Bộ mưa rất lớn, trọng tâm từ Huế đến Đà Nẵng

Mưa lớn là diễn biến đáng chú ý nhất tại Trung Bộ trong đêm nay và ngày mai. Từ Quảng Trị đến Đà Nẵng và phía Đông Quảng Ngãi có mưa rất to, trong đó trọng tâm từ Huế đến Đà Nẵng có nơi trên 300mm. Mưa lớn tiếp tục kéo dài sang ngày mai, tiềm ẩn nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất.