Hội thảo là diễn đàn khoa học đầu tiên của Thành phố Hồ Chí Minh trong quá trình triển khai lập Quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh theo Nghị quyết số 260/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới.
Định vị Thành phố Hồ Chí Minh trong mạng lưới thành phố toàn cầu
Phát biểu chào mừng và định hướng hội thảo, đồng chí Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Sau khi hợp nhất Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay trở thành “siêu đô thị”, trung tâm kinh tế, tâm điểm thu hút đầu tư và là động lực tăng trưởng lớn nhất Việt Nam, cũng như khu vực Đông Nam Á, tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước (đang đóng góp hơn 23% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách Nhà nước và 20,7% kim ngạch xuất nhập khẩu).
Đồng chí cho rằng, việc xây dựng quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng, nhằm định hình mô hình phát triển tích hợp, đồng bộ về không gian, hạ tầng, kinh tế-xã hội; tối ưu hóa nguồn lực phát triển; nâng cao chất lượng sống của người dân; tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời khẳng định vị thế của Thành phố Hồ Chí Minh trong vùng Đông Nam Bộ, cả nước và khu vực.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận chung quanh các định hướng lớn nhằm xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn cho quy hoạch với tầm nhìn dài hạn 100 năm; trong đó, bao gồm 4 nhóm vấn đề trọng tâm gồm:
Thứ nhất, khung chiến lược phát triển kinh tế-xã hội, xác định vị thế chiến lược của Thành phố Hồ Chí Minh trong chuỗi giá trị toàn cầu, với năm trụ cột kinh tế đột phá gồm: công nghiệp công nghệ cao; logistics gắn với cảng biển, hàng không và khu mậu dịch tự do; trung tâm tài chính quốc tế; du lịch và công nghiệp văn hóa; giáo dục, y tế và khoa học-công nghệ.
Thứ hai, định hướng cấu trúc không gian đô thị theo mô hình siêu đô thị đa cực, tích hợp và bền vững; tái cấu trúc không gian phát triển sau hợp nhất; phát huy lợi thế từng khu vực, gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử và sinh thái đặc trưng.
Thứ ba, phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, hiện đại; tăng cường kết nối giao thông vùng, kết nối cảng biển, hàng không; đồng thời, định hướng phát triển các hệ thống năng lượng, cấp thoát nước và hạ tầng số trên nền tảng khoa học và công nghệ tiên tiến.
Thứ tư, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu; bảo tồn các hệ sinh thái quan trọng; thúc đẩy phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo và nâng cao năng lực chống chịu của đô thị trước các thách thức trong tương lai.
Hướng tới mô hình vùng đại đô thị cạnh tranh toàn cầu
Tiến sĩ Trần Du Lịch, nguyên Phó Trưởng đoàn chuyên trách, Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay không còn là một đô thị đơn lẻ, mà đang tiến gần mô hình vùng đại đô thị (Megacity region), giống như Thượng Hải, Tokyo; Seoul, vùng đô thị New York…; do đó, quy hoạch đến năm 2050, tầm nhìn 100 năm, cần chuyển từ tư duy quy hoạch mở rộng đô thị thành tư duy xây dựng một trung tâm kinh tế-đổi mới sáng tạo, có sức cạnh tranh toàn cầu; chuyển tư duy từ quy hoạch đất sang quy hoạch hệ sinh thái kinh tế.
“Nếu quy hoạch trước đây thường phải trả lời câu hỏi đất này làm gì, thì tư duy quy hoạch mới phải trả lời câu hỏi ngành kinh tế nào sẽ tạo ra giá trị gia tăng cao nhất? Con người sẽ sống và làm việc như thế nào? Hệ thống hạ tầng nào giúp tăng năng suất mang tính đột phá và những nhân tố nào bảo đảm phát triển bền vững, bao trùm, thích ứng với biến đổi khí hậu?”, Tiến sĩ Trần Du Lịch nhấn mạnh.
"Về tầm nhìn 100 năm, ông Trần Du Lịch cũng cho rằng, cần làm rõ mục tiêu và chỉ tiêu cho từng thời kỳ: 2035; 2045, 2075. Quy hoạch hiện đại không chỉ phải trả lời câu hỏi thành phố sẽ xây thêm những gì mà còn phải trả lời câu hỏi quan trọng hơn là trong 25, 50, 100 năm tới thành phố sẽ giữ vai trò gì trong mạng lưới các thành phố toàn cầu của châu Á và thế giới", ông Lịch chia sẻ.
Bên cạnh đó, ông cũng cho rằng, cần xây dựng mục tiêu và chỉ tiêu cụ thể cho các nội dung như: chuyển từ kinh tế thâm dụng lao động sang thâm dụng công nghệ; chuyển từ đô thị công nghiệp sang đô thị dịch vụ trí thức và tài chính; lấy dữ liệu và tài sản số làm nguồn lực sản xuất mới; chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng theo chiều sâu; phát triển kinh tế biển và logistics quốc tế; nâng cấp chất lượng thể chế; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Ông cũng bày tỏ sự kỳ vọng thành phố sẽ có một bản quy hoạch phát triển 25 năm với tầm nhìn 100 năm thể hiện được khát vọng phát triển của thành phố trong kỷ nguyên mới, cụ thể hóa được những định hướng và mục tiêu phát triển thành phố theo Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị, tạo động lực để thành phố có vị trí xứng đáng trong mạng lưới các thành phố toàn cầu của châu Á và thế giới vào năm 2050.
Nâng tầm vị thế thành phố từ chiến lược siêu đô thị biển
Tiến sĩ, kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Xây dựng, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới đã đưa ra mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể là những con số có ý nghĩa rất lớn đối với quá trình phát triển của thành phố. Để thực hiện được các mục tiêu đó, công tác quy hoạch là vấn đề quan trọng hàng đầu và quy hoạch phải trúng, đúng, khoa học, phù hợp với nhu cầu phát triển và quá trình hội nhập quốc tế.
Ông cho rằng, quốc tế nhìn thấy vai trò, vị trí của Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ đối với Việt Nam mà còn đối với khu vực Đông Nam Á và thế giới; vì vậy, không thể tách rời việc nghiên cứu quy hoạch thành phố với quy hoạch vùng. Đồng thời, ông cho rằng, muốn thành phố phát triển, cần nhìn nhận đây là một thành phố biển, một siêu đô thị biển.
“Khi nói đến vùng, cần tính toán đầy đủ quan hệ giữa Thành phố Hồ Chí Minh với Đồng bằng sông Cửu Long, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, đặc biệt là với Biển Đông, Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương, cùng các tuyến kết nối qua những cửa khẩu quốc tế quan trọng. Phải tính đến mối quan hệ của thành phố với toàn cầu”, Tiến sĩ Trần Ngọc Chính nhấn mạnh.
Cũng theo ông Chính, hiện nay, thành phố sở hữu khu vực cảng nước sâu lớn nhất Việt Nam và hệ thống cảng biển của thành phố cũng là hệ thống cảng lớn nhất cả nước.
Bên cạnh đó, thành phố còn là trung tâm khai thác dầu khí lớn nhất cả nước từ năm 1979 đến nay, có tác động sâu rộng đến nền kinh tế quốc gia.
Bờ biển của thành phố hiện nay đẹp, trong đó khu vực Vũng Tàu là một trong những đô thị nghỉ dưỡng biển tốt nhất Việt Nam, có Côn Đảo và Cần Giờ với dự án đô thị biển đặc biệt.
“Tôi muốn nhấn mạnh rằng, Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là trung tâm kinh tế, tài chính mà cần làm rõ hơn vị thế và vai trò của một đô thị biển, thậm chí là siêu đô thị biển của khu vực Biển Đông, không chỉ đối với Việt Nam mà còn với cả Đông Nam Á. Vai trò khai thác mặt tiền Biển Đông là một lợi thế đặc biệt quan trọng của thành phố. Vì vậy, cần làm rõ hơn vị thế này trong quy hoạch phát triển của thành phố”, Tiến sĩ Chính nhấn mạnh.
