Quản lý, khai thác hiệu quả tài nguyên nước

Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức liên quan các nguồn nước mặt, nước ngầm và hầu hết các lưu vực sông đều đứng trước nguy cơ suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm. Hơn nữa, trước tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng, sự phát triển kinh tế-xã hội, quá trình đô thị hóa và dân số tăng nhanh dẫn đến thiếu nước xảy ra thường xuyên, đe dọa an ninh nguồn nước của quốc gia.

Hồ chứa nước Plei Thơ Ga (huyện Chư Pưh, tỉnh Gia Lai) được khai thác, sử dụng hiệu quả trong việc cung cấp nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân. (Ảnh NGUYỄN DIỆP)
Hồ chứa nước Plei Thơ Ga (huyện Chư Pưh, tỉnh Gia Lai) được khai thác, sử dụng hiệu quả trong việc cung cấp nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân. (Ảnh NGUYỄN DIỆP)

Việt Nam có 2.372 con sông có chiều dài hơn 10km. Tổng lượng dòng chảy năm của Việt Nam khoảng từ 830 đến 840 tỷ mét khối/năm, trong đó 63%, tức khoảng từ 520 đến 525 tỷ mét khối, chảy từ các nước láng giềng nằm ở thượng nguồn các lưu vực sông chảy vào nước ta. Lượng nước sinh ra từ lãnh thổ Việt Nam chiếm 37% tổng lượng dòng chảy năm của đất nước, khoảng từ 310 đến 315 tỷ mét khối. Điều này có nghĩa, các hoạt động sử dụng, phát triển tài nguyên nước trên các sông xuyên quốc gia, sông quốc tế sẽ tác động trực tiếp đến nguồn nước của Việt Nam. Việc phụ thuộc nặng nề vào nguồn nước từ bên ngoài được xem là một thách thức lớn cần vượt qua để phát triển và quản lý tài nguyên nước của Việt Nam. Với số dân hơn 96 triệu người, Việt Nam có tổng lượng nước bình quân đầu người theo năm đạt khoảng 9.500m3/người, thấp hơn chuẩn 10 nghìn m3/người/năm của quốc gia có nguồn nước ở mức trung bình theo quan điểm của Hiệp hội Nước quốc tế. Nếu tính theo lượng nước nội sinh, Việt Nam mới đạt khoảng 4.000 m3/người/năm. Như vậy, có thể thấy nguồn nước của Việt Nam không dồi dào.

Là nước chịu ảnh hưởng nặng nhất của bất cứ thay đổi dòng chảy nào trên sông Mê Kông, Việt Nam còn đồng thời chịu tác động kép của tình trạng môi sinh toàn cầu. Tình trạng nóng lên của Trái đất và nước biển dâng khiến toàn bộ vùng hạ lưu sông Mê Kông ở Việt Nam sẽ có những biến động thay đổi tuyệt đối về môi sinh trong khoảng một thập niên tới. Tình trạng chung là thiếu nước trên lưu vực sông, tình trạng xâm nhập mặn và hạn hán sẽ ngày càng gia tăng và đó là xu thế không thể đảo ngược. Trong khi đó, dù tổng lượng mưa trung bình của Việt Nam tương đối cao, nhưng phân bố không đồng đều theo không gian và thời gian. Do lượng mưa năm phân bố không đều theo mùa, dẫn đến có sự phân hóa giữa lượng dòng chảy mùa mưa và mùa khô…

Theo các chuyên gia lĩnh vực tài nguyên nước và môi trường, chất lượng nước mặt ở Việt Nam đã và đang suy thoái nghiêm trọng, nhất là chất lượng nước của các sông, ngòi, kênh rạch; ở các vùng đô thị và vùng công nghiệp bị suy thoái tới mức gần như biến chất và nguy hiểm đối với con người và thủy sinh. Thí dụ: Chất lượng nước sông Hồng qua đoạn Phú Thọ, Vĩnh Phúc có các chỉ tiêu hóa sinh (COD, BOD5 và TSS) vượt mức quy chuẩn. Môi trường mặt nước sông Đáy, sông Nhuệ đang chịu tác động mạnh của nước thải sinh hoạt và các hoạt động công nghiệp, nông nghiệp, thủy sản gây ra… Trong khi đó, công tác quản lý tài nguyên nước ở nước ta còn nhiều bất cập như: Chưa thật sự theo phương pháp quản lý tổng hợp và bền vững theo lưu vực sông, vẫn theo địa giới hành chính; chưa có quy hoạch phát triển tài nguyên nước toàn diện trên các hệ thống sông, lưu vực sông, mà thường là quy hoạch từng ngành riêng. Trong khai thác, sử dụng tài nguyên nước chưa xem xét đến yêu cầu sử dụng nước của các ngành trong toàn lưu vực sông, mà chỉ chú ý đến từng ngành, địa phương riêng. Khi thiết kế, xây dựng và vận hành các hồ chứa, nhu cầu nước duy trì môi trường hạ lưu công trình chưa được xem xét đầy đủ, đã tạo nên "đoạn sông chết" ở phía hạ lưu đập. Mặt khác, việc phân bổ, chia sẻ nguồn nước giữa các lưu vực sông và giữa các địa phương trong lưu vực cũng chưa được xem xét một cách hợp lý, thường chỉ chú trọng đến lợi ích của một nhóm ngành dùng nước (thường là phát điện) và cục bộ địa phương. Tình trạng khai thác, sử dụng nước, nhất là tài nguyên nước dưới đất quá mức, đã và đang gây nên hiện tượng cạn kiệt nguồn nước ngầm, sụt lún đất ngày càng gia tăng tại các địa phương…

Để bảo đảm an ninh nguồn nước, Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà cho rằng: Cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và tăng cường kiểm tra thực thi các chính sách, pháp luật trong quản lý và bảo vệ tài nguyên nước; thúc đẩy sử dụng nước một cách thông minh, tiết kiệm; tích cực khôi phục những dòng sông bị suy thoái, ô nhiễm; làm tăng trở lại nguồn nước ngầm bị suy giảm… Các chuyên gia cũng đề nghị Bộ Tài nguyên và Môi trường đẩy mạnh công tác điều tra cơ bản, quan trắc, giám sát, nhằm cung cấp số liệu khí tượng, thủy văn đầy đủ và chính xác để dự báo và cảnh báo về nguồn nước tốt hơn. Xây dựng và nâng cấp hệ thống quan trắc, giám sát tự động, trực tuyến, gồm cả quan trắc nền, quan trắc biến động và giám sát khai thác, sử dụng, vận hành các hồ chứa và hoạt động xả thải vào nguồn nước, tiến tới quản lý thông minh tài nguyên nước. Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của xã hội về an ninh nước, trách nhiệm bảo vệ và sử dụng nguồn nước tiết kiệm, hiệu quả; tăng cường hợp tác khu vực và quốc tế, nhất là tranh thủ sự ủng hộ, giúp đỡ của quốc tế để bảo vệ an ninh nước quốc gia; đồng thời học tập kinh nghiệm của các nước trong khu vực và trên thế giới trong quản lý và khai thác tài nguyên nước.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

Hôm nay, đới gió Đông Nam ẩm gây tình trạng mưa phùn, nồm ẩm và sương mù dày đặc cho khu vực Bắc Bộ vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung thời tiết cải thiện rõ rệt với nắng hửng về chiều, còn tại Nam Bộ và Cao nguyên Trung Bộ, nắng nóng cục bộ bắt đầu xuất hiện trên diện rộng khi mùa khô bước vào giai đoạn cao điểm.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

Hôm nay, không khí ẩm từ biển gây hiện tượng sương mù và mưa nhỏ cho miền Bắc vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì trạng thái nhiều mây, mưa rào do tác động của gió Đông Bắc và địa hình. Khu vực phía Nam thời tiết ổn định hơn với nắng gián đoạn, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

Các tỉnh Bắc Bộ đón đới gió ẩm gây hiện tượng sương mù dày và mưa nhỏ rải rác; trong khi đó, không khí lạnh kết hợp địa hình tiếp tục gây mưa dông tại miền Trung. Khu vực Nam Bộ và Cao Nguyên duy trì trạng thái nắng ráo ổn định nhưng cần lưu ý các diễn biến gió mạnh trên biển.

(Ảnh: THẾ ĐẠI)

Cập nhật dự báo thời tiết các khu vực trên cả nước dịp bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Dự báo thời tiết phục vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, từ ngày 13-16/3/2026, nhiều khu vực trên cả nước phổ biến ít mưa, trời rét về đêm và sáng ở miền bắc; Nam Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng. Trên biển có gió đông bắc mạnh, biển động.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

Hôm nay, thời tiết nước ta có sự phân hóa rõ rệt do tác động của không khí lạnh tăng cường yếu. Trong khi miền Bắc và miền Trung đón mưa rào rải rác, thì khu vực Nam Bộ tiếp tục nắng mạnh, đặc biệt là tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long vẫn diễn biến phức tạp.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử. (Ảnh minh họa: Báo Nhân Dân)

Chủ động ứng phó thiên tai trong thời gian diễn ra bầu cử

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia vừa có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

Khối không khí lạnh suy yếu khiến nền nhiệt miền Bắc tăng nhẹ, tuy nhiên khu vực Tây Bắc Bộ cần đề phòng mưa rào và dông vào chiều tối do hội tụ gió. Tại miền Trung, mưa có xu hướng quay trở lại tập trung từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi. Trong khi đó, miền Đông Nam Bộ bắt đầu xuất hiện nắng nóng cục bộ.

Tăng cường kiểm soát khí thải động cơ phương tiện giao thông là một trong những biện pháp hiệu quả hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050. (Ảnh KHÁNH AN)

Đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh

Trong lộ trình trung hòa carbon, hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050 cũng như hạn chế nguồn ô nhiễm không khí tại đô thị, bên cạnh giải pháp tổng thể, việc kiểm soát khí thải động cơ của phương tiện tham gia giao thông là một trong những biện pháp hiệu quả.