Những năm qua, dưới sự hỗ trợ của Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam, hàng nghìn hợp tác xã (HTX) và tổ hợp tác do phụ nữ tham gia quản lý đã ra đời trên mọi miền quê.
Chị em lan tỏa tinh thần khởi nghiệp
Năm 2017, từ một tổ hợp tác trồng sầu riêng nhỏ ở ấp Hàm Luông, xã Tân Phú, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre cũ (nay là xã Tân Phú, tỉnh Vĩnh Long), các chị em đã mạnh dạn chuyển hướng sang sản xuất hữu cơ, áp dụng quy trình VietGAP và thành lập HTX nông nghiệp Tân Phú. B hwng an đầu chỉ có 51 thành viên, đến nay HTX đã phát triển lên hơn 300 hộ, quản lý 800 ha sầu riêng, trong đó 200 ha đạt chuẩn VietGAP, 6 mã vùng trồng được cấp phép xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc.
Bà Nguyễn Thị Thinh, Giám đốc HTX chia sẻ: “Muốn bán được giá cao, nông dân phải làm khác. Chúng tôi chủ động xử lý trái vụ, liên kết với doanh nghiệp từ sản xuất đến tiêu thụ. Khi người nông dân biết làm chủ quy trình, sản phẩm mới có giá trị thật”. Không dừng lại ở trồng trọt, các thành viên HTX còn phát triển du lịch sinh thái, hình thành “Hội quán Tân Phú” để phụ nữ cùng nhau học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, kinh doanh. Từ những gia đình nghèo quanh năm gắn bó với mảnh vườn sầu riêng, nay nhiều chị em đã trở thành tỷ phú, góp phần phát triển nông nghiệp xanh và bền vững.
HTX Tân Phú là một trong hàng nghìn HTX do nữ giới làm chủ được thành lập dưới sự dẫn dắt của các cấp Hội LHPN Việt Nam. Sau 2 năm thực hiện Đề án “Hỗ trợ HTX do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030”, các cấp Hội đã hỗ trợ thành lập 666 HTX và hơn 6.000 tổ hợp tác do phụ nữ quản lý, vượt xa so với mục tiêu ban đầu. Cả nước hiện có hơn 1.666 HTX, gần 10 nghìn tổ hợp tác hoạt động hiệu quả, thu hút hàng nghìn phụ nữ, trong đó có hơn 1.400 phụ nữ dân tộc thiểu số tham gia. Tuy vậy, tỷ lệ phụ nữ giữ vị trí quản lý HTX mới đạt khoảng 25-30%, quy mô còn nhỏ, khó tiếp cận vốn tín dụng xanh. Ngoài ra, các HTX do nữ giới làm chủ cũng còn gặp nhiều hạn chế về kỹ năng quản trị, marketing, chuyển đổi số và kết nối thị trường...
Để nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế tập thể, những năm qua, Hội LHPN Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp. Bên cạnh hỗ trợ vốn, đào tạo kỹ năng quản trị, các cấp Hội còn giúp chị em làm chủ công nghệ, tiếp cận thương mại điện tử qua Facebook, Zalo, TikTok, website hay sàn thương mại điện tử, giúp doanh số của nhiều HTX tăng trung bình 30%.
Chị Hoàng Thị Tân, Giám đốc HTX Tâm Trà Thái (Thái Nguyên) cho biết: “Sau khi tham gia Đề án Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, sản phẩm trà Shan tuyết của chúng tôi đã được quảng bá rộng rãi, doanh thu tăng từ 100 triệu đồng năm 2023 lên 3,6 tỷ đồng năm 2024, tạo việc làm ổn định cho hàng chục lao động nữ”.
Cần đào tạo chuyên sâu cho các “nữ chủ nhân”
Kinh tế tập thể phát triển đúng hướng không chỉ giúp phụ nữ thoát nghèo mà còn khơi dậy tinh thần đổi mới trong sản xuất, góp phần xây dựng nông thôn mới bền vững. Theo ông Nguyễn Tiến Định, Trưởng phòng Kinh tế hợp tác và Trang trại (Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), phụ nữ khi tham gia quản trị HTX thường tạo được sự gắn kết cộng đồng, hướng tới phát triển xanh và bền vững. Không chỉ chú trọng vào việc làm ra sản phẩm, phụ nữ còn quan tâm đến yếu tố văn hóa, gắn thương hiệu nông sản với bản sắc vùng miền.
Thực tế, nhiều mô hình do nữ giới làm chủ đã khẳng định hiệu quả rõ nét, như HTX Quyết Tiến (Hà Giang, nay là Tuyên Quang) tạo việc làm cho hơn 100 lao động nữ trong chế biến chè Shan tuyết; HTX Dệt thổ cẩm Lùng Tám góp phần hồi sinh nghề lanh truyền thống, đưa sản phẩm của người H’Mông vươn ra thị trường quốc tế.
Ông Nguyễn Tiến Định đề xuất, cần xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về quản trị, thương mại điện tử, ngoại ngữ và marketing số; đồng thời mở rộng quỹ tín dụng ưu đãi dành cho HTX nữ, thúc đẩy liên kết giữa HTX - doanh nghiệp - chính quyền và các cấp Hội LHPN, hướng tới mục tiêu phát triển xanh và bền vững.
Đồng quan điểm, bà Phạm Hương Giang, Trưởng ban Công tác phụ nữ, Trung ương Hội LHPN Việt Nam cho rằng: Nhiều HTX do phụ nữ quản lý hiện không chỉ chú trọng tăng doanh thu mà còn thực hiện trách nhiệm xã hội, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Hội đang xây dựng bộ tiêu chí “Mỗi HTX do phụ nữ tham gia quản lý, điều hành là một tổ chức kinh tế tập thể, văn hóa, trách nhiệm cộng đồng”, nằm trong khuôn khổ Đề án Hỗ trợ HTX do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030. “Thông qua bộ tiêu chí này, các cấp Hội mong muốn thúc đẩy, lan tỏa tinh thần phụ nữ tham gia phát triển kinh tế tập thể, vì cộng đồng và vì sự phát triển bền vững”, bà Hương Giang nhấn mạnh.
Sáng 7/10, Trung ương Hội LHPN Việt Nam tổ chức hội thảo tham vấn xây dựng tiêu chí “Mỗi hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý, điều hành là một tổ chức kinh tế tập thể - văn hóa - trách nhiệm cộng đồng”. Hoạt động nhằm cụ thể hóa Đề án “Hỗ trợ hợp tác xã do phụ nữ tham gia quản lý, tạo việc làm cho lao động nữ đến năm 2030”, góp phần nâng cao hiệu quả mô hình kinh tế tập thể do phụ nữ tham gia quản lý và thúc đẩy phát triển bền vững.
