NSND Doãn Hoàng Giang: Nếu không "thử" đến bao giờ mới thành công?

NSND Doãn Hoàng Giang - Chủ tịch
HĐNT Liên hoan sân khấu thử
nghiệm quốc tế lần II.
NSND Doãn Hoàng Giang - Chủ tịch HĐNT Liên hoan sân khấu thử nghiệm quốc tế lần II.

* Nếu so với kỳ liên hoan trước thì liên hoan lần này dường như được "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" hơn. Vì với những cuộc trình làng khá rầm rộ, có vẻ như đây đang là thời của sân khấu thử nghiệm…

- Theo tôi nói như thế là hơi quá. Với sân khấu thử nghiệm, dù rất yêu thích, song quan điểm của tôi khá "chặt". Thử nghiệm, đó phải là con đường chưa ai đi, phải khác lạ so với tất cả những lối mòn. Một sân khấu nặng về hình thể chưa chắc đã là thử nghiệm. Một sân khấu với nhiều thủ pháp gây choáng ngợp cũng chưa chắc đã là thử nghiệm. Nghĩ mà xem. Sân khấu mình vẫn hoạt động trên cơ sở của những khán phòng ấy, của phông màn ấy... Ngay đến cái dễ thay đổi nhất là chất liệu sân khấu thì vẫn cứ gỗ để đóng bục, vải để làm phông. Chưa có cái gì đáng gọi là tìm tòi cả.

* Không ít đạo diễn, nghệ sĩ sân khấu tâm sự rằng, họ muốn cải tiến, muốn phá tung tất cả lên lắm. Nhưng cái khó bó cái khôn…

- Có nhiều nghệ sĩ quốc tế sang biểu diễn tại Việt Nam, họ nói với tôi: "Nếu mà Giang ra nước ngoài thì Giang muốn làm gì với sân khấu cũng được". Sân khấu mình đúng là chưa hỗ trợ cho đạo diễn những phương tiện kỹ thuật đủ để thử nghiệm. Còn các đạo diễn, bị kỹ thuật nghèo nàn khống chế, không dám nghĩ đến những điều khác lạ. Tôi phải nói thật điều này, "thời của sân khấu thử nghiệm" chắc cũng phải 5-10 năm nữa. Chừng ấy thời gian cũng là để cho nghệ sĩ, rồi khán giả tập làm quen và ngấm những thử nghiệm. Nếu không, cái mới chẳng dám ra đời đâu. Tôi quan niệm, cái mới khi vừa ra đời nó mang dáng hình của sự điên rồ. Nhìn lâu may ra mới quen mắt.

Sân khấu thử nghiệm đòi hỏi sự khác lạ
so với tất cả những lối mòn.

* Có phải vì những lý do ấy mà cho đến giờ, một "thương hiệu" như Doãn Hoàng Giang vẫn chưa chịu xông pha vào một cuộc thử nghiệm nào?

- Đúng vậy. Nhưng, tôi lại muốn đặt câu hỏi thế này: Nhà hát nào dám cùng với tôi lao vào cuộc thử nghiệm ấy? Nhà hát nào dám mạnh tay bỏ ra một khoản tiền không nhỏ để đầu tư vào sân khấu thử nghiệm, để thay đổi tất cả mà không chắc sẽ thành công ngay? Thử nghiệm đâu chỉ cần có gan là đủ. Nó là liều lĩnh + tốn kém +...

* Nói như ông thì phải chăng, trong hoàn cảnh hiện tại, tổ chức Liên hoan sân khấu thử nghiệm quốc tế là hơi vội vã?

- Là cần thiết chứ. Mình phải tập làm quen. Sân khấu thử nghiệm đang bước những bước chập chững như bóng đá tiến lên chuyên nghiệp vậy. Bóng đá mình đã chuyên nghiệp đâu, nhưng vẫn phải làm quen dần. Năm đầu vụng dại. Năm thứ hai cũng vụng dại. Đến mùa giải thứ tư, bóng đá Việt Nam vẫn chưa ra màu sắc chuyên nghiệp. Nhưng không thử thì đến bao giờ mới thành công? Tại liên hoan, có thể, bạn sẽ bắt gặp tình huống thế này. Đạo diễn, nghệ sĩ mình xem vở của Trung Quốc thì xuýt xoa. Nhưng một ông mắt xanh, tóc vàng sẽ nhún vai: "Cái này bên chúng tôi làm mãi rồi!". Thế đấy. Người đi trước và người đi sau, dù cách biệt nhau bằng vị trí cao, thấp nào trên biểu đồ, vẫn luôn có những cái để học hỏi ở nhau. Đấy cũng chính là một trong những ý nghĩa của cuộc liên hoan này.

* Theo ông, có nên tổ chức Liên hoan sân khấu thử nghiệm trong phạm vi toàn quốc trước đã, rồi mới đến "quốc tế" sau?

- Nên. Đó sẽ giống như một cuộc sát hạch trước để chọn lựa những đại diện tiêu biểu tham dự Liên hoan sân khấu thử nghiệm quốc tế. Chắc chắn các đoàn trong nước sẽ hào hứng tham dự.

Có thể bạn quan tâm

Thiết kế Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026. (Ảnh: Ban tổ chức DIFF 2026)

Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 sẽ có nhiều điểm mới về công nghệ trình diễn

Theo Ban tổ chức Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026), với chủ đề “Da Nang-United Horizons-Những chân trời kết nối”, lần đầu tiên sân khấu DIFF có hệ vòm nâng hạ khổng lồ cùng tổ hợp ánh sáng-LED-laser đa tầng được đưa vào vận hành, hứa hẹn tạo nên những đại cảnh bùng nổ bên sông Hàn.

Quang cảnh khai mạc Lễ hội chùa Long Đọi Sơn năm 2026.

Ninh Bình: Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể quốc gia - Lễ hội chùa Long Đọi Sơn

Chùa Long Đọi Sơn tọa lạc trên núi Đọi linh thiêng, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Ngôi chùa được xây dựng trên đỉnh núi Đọi, trong khuôn viên 2ha vườn rừng. Hằng năm, Lễ hội chùa Long Đọi Sơn được tổ chức từ ngày 18-21/3 âm lịch, với các nghi lễ truyền thống và nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao.

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.