Những lá chắn phòng, chống thiên tai

Theo thống kê, mỗi năm, thiên tai gây ra thiệt hại khoảng 1% GDP của cả nước. Hậu quả của thiên tai đe dọa tính mạng, tài sản của người dân và làm mất lòng tin của nhà đầu tư nước ngoài. Với quy mô ngày càng lớn của nền kinh tế, nếu không làm tốt công tác phòng chống thiên tai, thiệt hại sẽ ngày càng lớn hơn.

Đập ngăn mặn, trữ ngọt trên sông Lèn phục vụ sản xuất, đời sống nhân dân phía đông bắc tỉnh Thanh Hóa.
Đập ngăn mặn, trữ ngọt trên sông Lèn phục vụ sản xuất, đời sống nhân dân phía đông bắc tỉnh Thanh Hóa.

Không để bị động, bất ngờ

Trưởng phòng Quản lý đê điều (Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Trần Công Tuyên cho biết: Nước ta có tổng chiều dài 9.739km đê ở 29 địa phương, bao gồm 6.065km đê sông, 2.504km đê biển, đê cửa sông và 1.170km đê bao, đê bối.

Trong đó, 2.827km đê từ cấp III đến cấp đặc biệt có nhiệm vụ bảo vệ người dân và sản xuất nông nghiệp cũng như nhiều khu vực trung tâm kinh tế, chính trị quan trọng của đất nước trước lũ, bão; tập trung chủ yếu ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.

Ngoài ra, còn khoảng 7.315 đập, hồ chứa nước thủy lợi với tổng dung tích trữ khoảng 15 tỷ mét khối, nhiệm vụ chính là cắt lũ cho vùng hạ du. Tuy nhiên, những công trình đê điều, hồ chứa đều được xây dựng từ lâu, khả năng chống chịu với diễn biến ngày càng cực đoan của thiên tai đã bộc lộ nhiều hạn chế.

screenshot-2026-05-25-014841.jpg
Các sự kiện diễn biến thiên tai đáng chú ý giai đoạn 2017-2025.

Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nói: “Bên cạnh sự đồng lòng, quyết tâm vượt qua khó khăn của toàn hệ thống chính trị và nhân dân để đạt kết quả quan trọng là giảm thiểu thiệt hại, công tác phòng, chống thiên tai đang được tiếp cận bằng những quan điểm mới, có chiến lược dài hạn và kế hoạch bài bản. Với nhận thức như vậy, cơ chế, chính sách, khoa học-công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo cũng được đầu tư mạnh mẽ, là yếu tố then chốt để nâng cao tính chủ động, không để bị động, bất ngờ trước thiên tai”.

Trong cái nắng chang chang của những ngày đầu hè, trên công trường xây dựng cống xả qua đê Trạm bơm tiêu Cẩm Bào, xã Xuân Cẩm, tỉnh Bắc Ninh, không khí thi công đang rất khẩn trương để bảo đảm tiến độ trước mùa mưa, bão 2026.

Anh Ngô Văn Kiên, cán bộ kỹ thuật Ban Quản lý dự án Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Nam Sông Thương cho biết: “Năm 2025, sau những đợt mưa lớn, trên địa bàn xã xảy ra ngập úng trên diện rộng, các tuyến đê xuất hiện nhiều mạch đùn, mạch sủi. Để bảo vệ an toàn cho người dân vùng hạ du và các khu công nghiệp đang được xây dựng, tháng 11/2025 tỉnh Bắc Ninh đã khởi công xây dựng khẩn cấp công trình này. Đến nay, trạm bơm đã hoàn thành khối lượng lớn tiến độ, phấn đấu bảo đảm tiêu thoát lũ trong mùa mưa bão năm nay”.

Đưa chúng tôi đi kiểm tra tuyến kè dọc đê tả, hữu sông Chu, Trưởng phòng Quản lý đê điều (Chi cục Thủy lợi, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa) Đỗ Minh Chính cho biết: “Những năm trước, dọc đê tả, hữu sông Chu luôn chịu tác động mạnh của dòng chủ lưu hướng thẳng vào bờ, gây sạt lở nghiêm trọng. Để bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của Nhà nước và nhân dân, tỉnh đã đầu tư khắc phục hậu quả hư hỏng, sạt lở kè Phú Văn, phường Đông Tiến. Tuyến kè Phú Văn, do ảnh hưởng của các đợt mưa lớn cuối năm 2024 và đầu năm 2025, tình trạng sạt lở, hư hỏng càng diễn biến phức tạp, nguy cơ uy hiếp đến an toàn của tuyến đê, tính mạng, tài sản của hơn 1 triệu người và hơn 100.000ha đất sản xuất cùng nhiều cơ sở kinh tế, chính trị, văn hóa quan trọng”.

Còn Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Phạm Đức Luận cho rằng, ngay từ bây giờ, cần rà soát, bố trí sắp xếp, di dời người dân vùng có nguy cơ cao; điều chỉnh cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng thuận thiên, hiệu quả, bền vững, an toàn hơn trước thiên tai.

Hệ thống đê điều, hồ chứa, công trình phòng chống thiên tai, nhất là các công trình xung yếu, bị hư hỏng cần được đẩy mạnh tu bổ, nâng cấp, cải tạo...

Mặt khác, ngành nông nghiệp và môi trường cần rà soát, điều chỉnh quy trình vận hành hồ chứa, liên hồ chứa theo hướng ưu tiên dành dung tích để giảm lũ cho hạ du. Nguồn lực cho khắc phục hậu quả thiên tai cần được tăng cường theo hướng xây dựng lại bền vững hơn.

Cần chiến lược đầu tư dài hạn

Trưởng phòng Quản lý đê điều, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Trần Công Tuyên cho biết, chỉ tính trên phạm vi 14 tỉnh, thành phố có đê từ cấp III đến cấp đặc biệt, tổng số vụ vi phạm pháp luật về đê điều từ năm 2020 đến nay là 1.867 vụ, xử lý được 935 vụ, tồn đọng 932 vụ; bãi sông ở một số nơi bị lấn chiếm, làm giảm không gian thoát lũ, chứa lũ.

Trong bốn tháng đầu năm 2026, tổng số vụ vi phạm là 91 vụ, xử lý được 25 vụ, tồn đọng 66 vụ. Chính phủ, bộ và các địa phương luôn quan tâm bố trí nguồn lực cho công tác đầu tư tu bổ, nâng cấp, duy tu bảo dưỡng đê điều.

Theo đó, kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 đã được triển khai thực hiện với bảy dự án độc lập và 37 dự án thành phần, tổng mức đầu tư hơn 6.681 tỷ đồng; giai đoạn 2021-2025 đã bố trí 2.160 tỷ đồng để thực hiện duy tu bảo dưỡng, sửa chữa hư hỏng nhằm tăng tuổi thọ, chống xuống cấp hệ thống đê điều.

Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang chuẩn bị đầu tư dự án ADB 10 với tổng kinh phí hơn 5.260 tỷ đồng và xây dựng đề xuất kế hoạch trung hạn giai đoạn 2026-2030 kinh phí dự kiến khoảng 19.400 tỷ đồng để tu bổ, nâng cấp hệ thống đê điều và phòng chống sạt lở bờ sông, bờ biển.

Ngoài ra, theo Trưởng phòng An toàn hồ đập và hồ chứa nước, Cục Thủy lợi Phan Tiến An, mục tiêu ứng dụng công nghệ hỗ trợ quản lý, vận hành đập, hồ chứa thủy lợi là bảo đảm tuyệt đối an toàn đập trong mọi tình huống, cắt giảm lũ hiệu quả cho hạ du để giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản, đồng thời tích nước tối đa để phục vụ sản xuất nông nghiệp, cấp nước sinh hoạt và các ngành kinh tế khác.

screenshot-2026-05-25-014927.jpg
Thống kê các vụ vi phạm pháp luật về đê điều từ năm 2020 đến nay.

Do vậy, yêu cầu đặt ra là phải chuyển đổi từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý thông minh dựa trên nền tảng số, xây dựng hệ thống hỗ trợ ra quyết định vận hành hồ chứa thủy lợi đáp ứng tính kịp thời-chính xác-linh hoạt-chủ động. Để đê điều, hồ chứa thủy lợi trở thành những “lá chắn” trước thiên tai, công tác dự báo cũng cần được hoàn thiện, chính xác và bài bản.

Theo Cục Trưởng Khí tượng-Thủy văn Nguyễn Thượng Hiền, phải hiện đại hóa toàn diện ngành khí tượng-thủy văn, trong đó phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt.

Trước mắt, ngành cần tập trung đào tạo nguồn nhân lực; về lâu dài, cần nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo thiên tai, trong đó đẩy mạnh việc mở rộng mạng lưới quan trắc khí tượng thủy văn quốc gia, trong đó tập trung tăng cường mạng radar thời tiết; phát triển, hoàn thiện hệ thống mô hình và công nghệ dự báo tích hợp đồng thời mô hình vật lý-thống kê-trí tuệ nhân tạo, bảo đảm yêu cầu dự báo, cảnh báo sớm, kịp thời, chính xác diễn biến thiên tai, nhất là các loại hình thiên tai thường xuyên diễn ra, gây thiệt hại lớn.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Thời tiết ngày 25/5: Bắc Bộ và Trung Bộ tiếp tục hứng đợt nắng nóng đỉnh điểm, có nơi trên 40 độ C

Dự báo, ngày  25/5, Bắc Bộ và Trung Bộ tiếp tục hứng chịu đợt nắng nóng đỉnh điểm, đặc biệt gay gắt với nhiệt độ nhiều nơi trên 39 độ C, thậm chí, khu vực từ Thanh Hóa đến thành phố Huế, có nơi trên 40 độ C do ảnh hưởng mạnh từ vùng áp thấp nóng phía tây kết hợp hiệu ứng gió Phơn khô nóng.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 25/5/2026: Nắng nóng diện rộng gia tăng cường độ tại Bắc Bộ và Trung Bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 25/5/2026: Nắng nóng diện rộng gia tăng cường độ tại Bắc Bộ và Trung Bộ

Vùng áp thấp nóng phía Tây tiếp tục mở rộng khiến nắng nóng gia tăng trên diện rộng tại Bắc Bộ và Trung Bộ. Nhiều nơi xuất hiện trạng thái oi bức kéo dài, không khí khô nóng rõ rệt. Trong khi đó, khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì hình thái ngày nắng, chiều tối xuất hiện mưa dông rải rác.

Một trận mưa lớn kèm lốc gây đổ cây xanh năm 2025 ở phường Trấn Biên, thành phố Đồng Nai.

Đồng Nai tăng cường phòng, chống thiên tai trong mùa mưa

Trước việc trên địa bàn chuyển sang mùa mưa, xuất hiện những đợt mưa to kèm sét, dông, lốc, gây ảnh hưởng đến tài sản và hoa màu của người dân, ngày 24/5, Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai cho biết, đơn vị đã yêu cầu các đơn vị, địa phương tăng cường triển khai thực hiện các biện pháp chủ động phòng, chống thiên tai.

Một cá thể voi sinh sống ở khu vực rừng thuộc Khu Bảo tồn Thiên nhiên-Văn hóa Đồng Nai.

Đồng Nai tăng cường bảo vệ đàn voi rừng

Trước việc voi rừng thường xuyên xuất hiện ở khu dân cư, ngày 23/5, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai Nguyễn Tuấn Anh đã ký văn bản, yêu cầu các sở, ngành, địa phương liên quan tăng cường công tác chỉ đạo bảo tồn đàn voi rừng trên địa bàn và có biện pháp hạn chế thấp nhất xung đột giữa voi và người dân.

Các đơn vị tổ chức thả 5 cá thể động vật hoang dã về môi trường tự nhiên tại khu vực rừng thuộc Vườn quốc gia Chư Yang Sin.

Thả 5 cá thể động vật hoang dã về môi trường tự nhiên ở Đắk Lắk

Ngày 22/5, Trung tâm Bảo tồn voi, cứu hộ động vật và quản lý bảo vệ rừng Đắk Lắk phối hợp Vườn quốc gia Chư Yang Sin, lực lượng kiểm lâm khu vực Krông Bông, Lắk, Buôn Ma Thuột và Công an phường Buôn Ma Thuột tổ chức thả 5 cá thể động vật hoang dã về môi trường tự nhiên tại khu vực rừng thuộc Vườn quốc gia Chư Yang Sin.

Chương trình quần thể rùa nguy cấp của Việt Nam và môi trường sống được bảo vệ, phát triển bền vững, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học của Việt Nam.

Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học

Việt Nam được đánh giá là một quốc gia có mức độ đa dạng sinh học cao của thế giới với nhiều khu vực bảo tồn có tầm quan trọng quốc tế, nhiều cảnh quan thiên nhiên độc đáo, nổi tiếng, các hệ sinh thái rừng, biển, đất ngập nước... phong phú cùng nhiều loài sinh vật nguy cấp, quý, hiếm, nguồn gien giá trị.