Đây chính là cơ hội để Cần Thơ quy hoạch phát triển vùng sản xuất lúa thơm đặc sản, chất lượng cao, nâng cao giá trị kim ngạch xuất khẩu gạo, tăng thu nhập cho người trồng lúa.
Những năm qua, bằng nguồn lực của Nhà nước và huy động trong nhân dân, thành phố Cần Thơ đã đầu tư xây dựng hoàn chỉnh hệ thống thủy lợi nội đồng, chủ động tưới tiêu, ngăn mặn, giữ ngọt, góp phần chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa. Diện tích gieo trồng, năng suất và sản lượng lúa hằng năm đều tăng. Đạt được kết quả này, ngành nông nghiệp thành phố rất quan tâm đến chất lượng giống lúa và hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích. Cán bộ, kỹ sư nông nghiệp địa phương phối hợp Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long, Đại học Cần Thơ khảo nghiệm, chọn lọc giống lúa thơm đặc sản có năng suất cao, chất lượng gạo tốt, phù hợp điều kiện thổ nhưỡng, sinh thái của từng vùng để đưa vào sản xuất.
Đến nay đã có 21 giống lúa thơm đặc sản dòng ST. Đáng chú ý là ST25 đạt chất lượng tiêu chuẩn xuất khẩu - hạt gạo thơm dài, cơm mềm dẻo, thơm mùi hương dứa, hương cốm - trở thành giống lúa thơm tiêu biểu của Cần Thơ, Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Gạo thơm ST 25 từng đoạt giải tại cuộc thi “Gạo ngon nhất thế giới” năm 2019 ở Philippines. Năm 2025, gạo ST25 tiếp tục được vinh danh tại Hội nghị Thương mại Lúa gạo toàn cầu ở Campuchia.
Nhu cầu gạo thơm trong nước và thế giới ngày càng tăng, khả năng thâm nhập thị trường quốc tế của gạo Việt Nam ngày càng rộng mở. Nhờ đó, diện tích trồng lúa thơm đặc sản ở Cần Thơ tăng nhanh những năm gần đây, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho nông dân.
Diện tích gieo trồng lúa cả năm (3 vụ) của thành phố Cần Thơ đạt hơn 710.000 ha, trong đó diện tích trồng lúa thơm đặc sản chất lượng cao khoảng 40%. Năm 2025, nông dân xuống giống 717.420 ha, đạt 103,17% số kế hoạch, năng suất bình quân đạt hơn 6,4 tấn/ha/vụ, tổng sản lượng đạt 4,5 triệu tấn/năm. Trong đó, nông dân tập trung sản xuất các giống lúa thơm đặc sản, chất lượng cao (giống Đài Thơm 8, ST, RVT) chiếm khoảng 40%. Riêng vụ đông xuân 2025-2026, nông dân gieo trồng 312.600 ha, đạt 107% số kế hoạch, năng suất 7,2 tấn/ha. Các giống lúa thơm đặc sản, chất lượng cao như ST25, Đài Thơm 8 và các giống OM được người dân sản xuất nhiều để phục vụ nhu cầu xuất khẩu.
Ông Trần Nhanh, ngụ ấp Trà Ong, xã Liêu Tú cho biết: “Vụ lúa đông xuân vừa qua, gia đình tôi trồng 5 ha lúa thơm ST25, năng suất đạt hơn 7 tấn/ha, lúa tươi được thương lái mua tại ruộng với giá từ 7.800-8.000 đồng/kg, trong khi lúa thường chỉ ở mức 5.400-6.500 đồng/kg. Với giá này, sau khi trừ chi phí sản xuất (vật tư, phân bón, giống, nhân công) khoảng 12-15 triệu đồng/ha, lợi nhuận từ 35-45 triệu đồng/ha, cao hơn so với mức 15-20 triệu đồng/ha của các giống lúa thường”.
Anh Sơn Chiên ở ấp Vĩnh Phong, xã Vĩnh Quới chia sẻ: “Gia đình tôi trồng 2 ha lúa thơm đặc sản ST25 năm nay trúng lớn. Năm nay lúa trúng “bể bồ” lại bán được giá cao cho nên năm tới không cần vận động, chúng tôi vẫn chọn giống lúa thơm ST để trồng”. Anh Sơn Chiên cho biết thêm: “Hiện nay, thị trường loại gạo thơm đặc sản ST24, ST25 có giá bán từ 27.000-29.000 đồng/kg, cao gấp đôi gạo thường”.
Hiện nay, trên nhiều cánh đồng tại Cần Thơ, sau khi kết thúc vụ lúa đông xuân nông dân đã xuống giống vụ hè thu năm 2026. Tính đến cuối tháng 6, người dân xuống giống được 272.066 ha, đạt 100% số kế hoạch. Giống lúa thơm đặc sản, chất lượng cao chiếm 70-80% cơ cấu giống toàn vụ.
Phát triển vùng lúa thơm đặc sản, chất lượng cao khẳng định hướng đi đúng trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Hướng đi này nâng cao thu nhập cho nông dân, tăng năng lực cạnh tranh của hạt gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế; đồng thời giúp tiết kiệm chi phí vật tư, phân bón, thuốc trừ sâu, giảm ô nhiễm môi trường, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ Ngô Thái Chân cho hay: “Những năm qua, ngành nông nghiệp đã tập trung hướng dẫn nông dân sản xuất lúa thơm đặc sản, chất lượng cao theo hướng GAP. Các vụ sản xuất lúa thơm đặc sản, chất lượng cao hiện chiếm khoảng 40% số diện tích gieo trồng; thành phố phấn đấu nâng tỷ lệ này lên 80% trong những năm tới. Phần lớn, người trồng lúa ít gặp khó khăn trong việc tiêu thụ, ngay cả trong những thời điểm nông dân các tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long gặp nhiều khó khăn về đầu ra cho hạt lúa”.
Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gạo cũng xây dựng vùng lúa nguyên liệu, liên kết với nông dân sản xuất lúa gạo thơm đặc sản, chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu. Như Công ty cổ phần Gentraco xây dựng vùng lúa nguyên liệu trên địa bàn Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh và Mỹ Tú với sản phẩm chủ yếu là các giống lúa thơm đặc sản. Ngoài ra, công ty còn hợp tác với Hợp tác xã Lúa-Tôm Hòa Lời ở xã Ngọc Tố, sản xuất lúa đạt tiêu chuẩn GlobalGAP. Đáng chú ý, thương hiệu gạo thơm “Ngọc Đồng” đã được xuất khẩu sang các thị trường khó tính như châu Âu, châu Mỹ và châu Úc.
Tuy nhiên, sản xuất lúa thơm đặc sản, chất lượng cao ở Cần Thơ vẫn còn nhiều khó khăn và chưa thật sự bền vững. Nguyên nhân do diễn biến phức tạp của thời tiết, tình hình sâu bệnh trên lúa; việc thâm canh sản xuất, cơ cấu giống và chất lượng lúa giống cũng còn hạn chế. Vì vậy, ngành nông nghiệp địa phương cần sắp xếp thời vụ hợp lý để phòng tránh sâu bệnh, những tác động xấu của thời tiết; bố trí cơ cấu giống phù hợp, đa dạng hóa giống lúa để tăng năng suất và chất lượng; duy trì phát triển giống lúa thơm đặc sản, chất lượng cao chiếm phần lớn tổng diện tích canh tác.
Địa phương cần có cơ chế, chính sách hỗ trợ các hợp tác xã vốn vay xây dựng vùng nguyên liệu lúa thơm đặc sản theo hướng VietGAP, hữu cơ và đầu tư công nghệ. Đẩy mạnh xúc tiến thương mại như tham gia hội chợ triển lãm, quảng bá thương hiệu sản phẩm gạo thơm đặc sản, chất lượng cao; mời các doanh nghiệp ký hợp đồng tiêu thụ để đưa thương hiệu gạo thơm Cần Thơ phát triển rộng rãi trên thị trường.
