Để đạt được mục tiêu đề ra, Cần Thơ tập trung toàn lực, thực hiện nhiều giải pháp toàn diện từ điều chuyển vốn, tháo gỡ điểm nghẽn mặt bằng đến rút ngắn 50% thời gian thủ tục để tăng tốc trong những tháng cuối năm.
Vốn đầu tư công giải ngân thấp
Theo Sở Tài chính thành phố Cần Thơ, tổng nguồn vốn ngân sách nhà nước năm 2026 Thủ tướng Chính phủ giao cho thành phố lên tới hơn 19.600 tỷ đồng (bao gồm 12.325 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương và 7.290 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương). Tính đến giữa tháng 7, địa phương đã giao chi tiết hơn 19.266 tỷ đồng cho các dự án, công trình. Tuy nhiên, con số giải ngân thực tế ghi nhận đến ngày 16/7 đạt rất thấp, chỉ hơn 4.223 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ hơn 21% kế hoạch được giao.
Sự chênh lệch giữa kịch bản giải ngân và thực tế triển khai là vô cùng lớn. Theo Kế hoạch của Ủy ban nhân dân thành phố, mục tiêu đặt ra cho hết quý II là phải hoàn thành 50% khối lượng giải ngân và đạt 75% khi kết thúc quý III. Thế nhưng, tỷ lệ giải ngân hiện tại cho thấy, thành phố đang bị chậm khá sâu so với tiến độ cam kết. Để đạt được mục tiêu 75% vào cuối tháng 9, tổng số vốn cần phải giải ngân thêm lên tới khoảng 10.489 tỷ đồng, nghĩa là mỗi tháng thành phố phải “tiêu” hơn 3.000 tỷ đồng. Không chỉ vốn kế hoạch năm 2026 rơi vào tình trạng chậm chạp, mà ngay cả nguồn vốn các năm trước kéo dài sang năm 2026 cũng chưa thể bứt phá. Trong tổng số hơn 3.660 tỷ đồng vốn kéo dài, các chủ đầu tư mới chỉ giải ngân được hơn 606 tỷ đồng, đạt hơn 16%.
Ngoại trừ điểm sáng duy nhất là khoản cấp vốn ủy thác cho Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội thành phố đạt 100% (500/500 tỷ đồng), khối các sở, ngành cấp thành phố và chính quyền cấp cơ sở đều đang chật vật với công tác giải ngân. Ở cấp thành phố có 22 chủ đầu tư, giải ngân trung bình chỉ đạt hơn 17%. Trong đó, có tới 13 chủ đầu tư rơi vào nhóm “đèn đỏ” với kết quả dưới mức bình quân của thành phố. Đáng chú ý, ở nhóm 68 dự án trọng điểm có tổng mức đầu tư từ 100 tỷ đồng trở lên (chiếm hơn 65% tổng vốn của Cần Thơ), tỷ lệ giải ngân cũng chỉ đạt hơn 16%, một con số đáng báo động đối với các công trình mang tính động lực phát triển của thành phố và toàn vùng.
Giám đốc Sở Tài chính thành phố Lê Thanh Tâm cho biết: Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công chậm do nút thắt kinh niên “mang tên” bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng. Trong đó, việc xác minh nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường, bố trí tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng tại nhiều dự án lớn vẫn kéo dài dai dẳng. Khi không có mặt bằng sạch, nhà thầu dù có năng lực và nguồn lực tài chính đến đâu cũng phải chịu cảnh “đắp chiếu” máy móc, khiến cho khối lượng nghiệm thu không thể phát sinh để làm thủ tục thanh toán.
Nguồn cung cát san lấp và đá xây dựng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang trong tình trạng khan hiếm nghiêm trọng. Giá vật tư, nhân công và ca máy thi công tăng vọt, vượt xa so với dự toán và đơn giá định mức ban đầu. Thực trạng nêu trên đã đẩy nhiều nhà thầu vào thế “càng làm càng lỗ”, dẫn đến tâm lý thi công cầm chừng để chờ điều chỉnh đơn giá hoặc nghe ngóng tình hình, trực tiếp kéo lùi tiến độ chung; công tác phối hợp giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện chưa đồng bộ; năng lực, trình độ một bộ phận cán bộ ở cơ sở còn hạn chế.
Tập trung cho các dự án trọng điểm
Trước nguy cơ không hoàn thành kế hoạch năm và chịu áp lực lớn từ cơ chế đánh giá chỉ số hiệu quả hoạt động hằng tháng của Chính phủ, thành phố Cần Thơ tập trung triển khai một loạt giải pháp mang tính đột phá nhằm tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công. Sở Tài chính thành phố đã tổng hợp và tham mưu phương án điều chỉnh giảm hơn 1.900 tỷ đồng từ các dự án chậm tiến độ để tái bố trí cho các công trình có khả năng hấp thụ vốn ngay. Đáng chú ý, thành phố dự kiến bổ sung khoảng 1.138 tỷ đồng ngay trong tháng 8 cho tám chương trình, dự án trọng điểm. Riêng nguồn vốn Trung ương chậm giải ngân lên tới 1.350 tỷ đồng tại ba dự án giao thông lớn, Cần Thơ khẩn trương hoàn thiện thủ tục phê duyệt chủ trương đầu tư các dự án khởi công mới giai đoạn 2026-2030, điều chuyển nội bộ số vốn này sang khâu giải phóng mặt bằng của các dự án mới gồm đường vành đai phía tây và đường Nguyễn Văn Cừ. Bên cạnh đó, thành phố thực hiện cải cách mạnh mẽ toàn bộ quy trình đầu tư công, từ lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương, lựa chọn nhà thầu, giải phóng mặt bằng cho đến nghiệm thu thanh toán, phấn đấu rút ngắn từ 30 đến 50% thời gian so với quy định thông thường.
Là chủ đầu tư nhiều dự án trọng điểm, Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông nông nghiệp thành phố Cần Thơ Lê Minh Cường kiến nghị: Cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng chậm tiến độ, giải ngân không đạt kế hoạch vốn do thiếu cát san lấp mặt bằng. Hiện tại, công trình vẫn còn thiếu khoảng 6 triệu mét khối cát san lấp cho nên nguồn vốn bố trí năm 2026 của dự án thành phần 3, 4 không thể giải ngân, còn hơn 1.000 tỷ đồng. Ngoài việc điều chuyển nguồn vốn này sang các công trình khác, lãnh đạo thành phố cần tập trung chỉ đạo quyết liệt khai thác mỏ cát trên địa bàn và phương án sử dụng cát thương mại để bảo đảm tiến độ công trình trọng điểm này.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên khẳng định: Vấn đề giải ngân đầu tư công chậm là do khâu tổ chức thực hiện. Vì vậy, thành phố thành lập bảy tổ công tác do lãnh đạo thành phố làm tổ trưởng để kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện trực tiếp tại hiện trường và phát động chiến dịch cao điểm 90 ngày cho công tác này. Lãnh đạo thành phố và các sở, ngành sẽ trực tiếp xuống hiện trường để trao đổi, thống nhất và ra quyết định xử lý vướng mắc ngay tại chỗ.
Thành phố yêu cầu các chủ đầu tư, nhà thầu lập cam kết giải ngân chi tiết theo từng tháng và kiên quyết xử lý nhà thầu vi phạm hợp đồng về tiến độ. Sở Nông nghiệp và Môi trường tập trung phối hợp hoàn thành việc xác định thời hạn bàn giao mặt bằng cho 68 dự án trọng điểm ngay trong tháng 8. Thành phố nghiêm túc kiểm điểm trách nhiệm tổ chức, cá nhân có hành vi trì trệ, chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan; kịp thời khen thưởng các đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ giải ngân, quyết tâm đưa dòng vốn đầu tư công trở thành động lực thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển.
