Nhân rộng mô hình sản xuất nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu

Bắc Trung Bộ là nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng và thiệt hại bởi thiên tai, trong đó, nhiều nhất là bão, lũ lụt và ngập úng. Thời gian qua, các tỉnh trong khu vực thực hiện nhiều mô hình, cách thức sản xuất nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu để bảo đảm đời sống người dân, góp phần tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội.
Mô hình trồng rừng bằng cây bản địa ở Quảng Bình mang lại hiệu quả và giảm thiểu thiệt hại do gió bão.
Mô hình trồng rừng bằng cây bản địa ở Quảng Bình mang lại hiệu quả và giảm thiểu thiệt hại do gió bão.

Theo Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), trong những năm gần đây, biến đổi khí hậu gây ra các loại hình thiên tai mang tính cực đoan nhiều hơn, ảnh hưởng lớn tới đời sống của con người và sự phát triển kinh tế-xã hội, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp. Chưa tính đến hậu quả do bão số 3 gây ra, chỉ riêng trong những tháng đầu năm 2024, thiên tai làm hơn 80.630 ha diện tích lúa, hoa màu, cây trồng thiệt hại, hơn 59.200 con gia súc, gia cầm bị chết, cuốn trôi, gần 2.280 ha diện tích nuôi trồng thủy sản thiệt hại.

Những năm gần đây, do ảnh hưởng, tác động của biến đổi khí hậu cho nên tình hình thiên tai diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường có chiều hướng tăng lên. Thực tế đó đòi hỏi khu vực Bắc Trung Bộ phải có các giải pháp kỹ thuật phù hợp trong sản xuất nông nghiệp, nhằm giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do thiên tai.

Trong đó, các tỉnh Bắc Trung Bộ là nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng và thiệt hại nặng nhất. Khu vực này nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa chuyển tiếp giữa miền bắc và miền nam nước ta, do đó có cả khí hậu nhiệt đới điển hình của miền nam và mùa đông tương đối lạnh của miền bắc.

Do vị trí đặc biệt về địa lý và yếu tố địa hình cho nên hằng năm, Bắc Trung Bộ thường chịu ảnh hưởng của các loại thiên tai như: bão, áp thấp nhiệt đới, mưa lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc xoáy, hạn hán, nắng nóng, xâm nhập mặn, rét hại...

Những năm gần đây, do ảnh hưởng, tác động của biến đổi khí hậu cho nên tình hình thiên tai diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường có chiều hướng tăng lên. Thực tế đó đòi hỏi khu vực Bắc Trung Bộ phải có các giải pháp kỹ thuật phù hợp trong sản xuất nông nghiệp, nhằm giảm thiểu thấp nhất thiệt hại do thiên tai.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Quảng Bình Trần Ðình Hiệp cho biết, thực tiễn cho thấy, đầu vụ đông xuân các loại cây mới gieo trồng, nhất là lúa thường bị chết do rét đậm, rét hại và ngập úng; cuối vụ hè thu thường bị mất mùa do mưa bão, lũ lụt sớm. Do vậy, sở cùng với chính quyền các địa phương đã điều chỉnh lại cơ cấu giống cây trồng, chọn giống ngắn ngày đưa vào canh tác. Vụ đông xuân chuyển từ sử dụng các giống lúa dài ngày sang sử dụng các giống trung và ngắn ngày chất lượng cao như: P6, PC6, HT1, QC03; vụ hè thu dùng các giống ngắn và cực ngắn ngày như: PC6, HT1, Bắc thơm 7, P6 đột biến để rút ngắn thời gian sinh trưởng. Ðịa phương đã điều chỉnh lịch thời vụ bằng cách vụ đông xuân xuống giống muộn để tránh thiệt hại do rét và ngập úng đầu vụ, còn hè thu thì gặt sớm (trước ngày 5 tháng 9 hằng năm) để tránh thiệt hại do bão và lũ lụt cuối vụ.

Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị Trần Cẩn cho biết, tỉnh có hơn 2.000 ha đất lúa thiếu nước, không sản xuất được. Những năm qua, Trung tâm đã xây dựng và chuyển giao nhiều mô hình như: Trồng ngô sinh khối bằng các giống ngô biến đổi gien NK7328 có thời gian sinh trưởng ngắn, phù hợp để trồng trên đất lúa thiếu nước trong vụ hè thu. Lợi nhuận hơn 20 triệu đồng/ha, so với trồng lúa thì ngô sinh khối cho thu nhập cao hơn nhiều lần trên cùng chân đất. Mô hình trồng lạc phủ bạt nilon, thích ứng với biến đổi khí hậu được triển khai hiệu quả tại các vùng trồng lạc của tỉnh Quảng Trị. Kết quả là năng suất thu hoạch đạt 1,2 tạ/sào, cao hơn so với cách làm truyền thống 0,2 tạ/sào. Trừ chi phí, hộ dân thu lãi hơn 1,5 triệu đồng/sào (tương đương lãi 30 triệu đồng/ha). Ðặc biệt, mô hình thật sự thích ứng với biến đổi khí hậu do đã phủ bạt cho nên làm tăng khả năng chống hạn, giữ ẩm, hạn chế cỏ dại, sâu bệnh gây hại và giảm lượng nước tưới, tăng hiệu quả kinh tế.

Mô hình chuyển hóa từ trồng rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn được Trung tâm Khuyến nông triển khai từ nhiều năm nay ở Quảng Trị.

Với chu kỳ kinh doanh 10 năm, rừng keo lai gỗ xẻ cho trữ lượng gỗ 180 m3/ha, thu được 191,5 triệu/ha/chu kỳ kinh doanh rừng 10 năm từ 60% sản phẩm gỗ xẻ và 40% gỗ băm dăm. Như vậy, lợi nhuận thu được 175,2 triệu đồng/ha, mỗi năm thu được 17,52 triệu đồng/ha, hiệu quả kinh tế cao gấp hơn 2 lần so với trồng keo lai gỗ nhỏ với hai chu kỳ kinh doanh 5 năm.

Rừng keo lai gỗ lớn cũng có khả năng hấp thụ nhiều carbon, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, chống biến đổi khí hậu. Vì vậy, đến nay, mô hình này được nhân rộng hàng nghìn ha rừng trồng ở địa phương. Còn tại tỉnh Nghệ An, giai đoạn 2021-2023, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã xây dựng thành công và đạt hiệu quả 123 dạng mô hình; trong đó có 40 dạng mô hình thích ứng biến đổi khí hậu, tạo sinh kế cho người dân địa phương.

Tại diễn đàn "Giải pháp sinh kế thích ứng và giảm thiểu rủi ro thiên tai tại cộng đồng" mới được tổ chức tại Quảng Bình, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia Lê Quốc Thanh nhấn mạnh, cùng với nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng, các tỉnh Bắc Trung Bộ cần chú trọng hơn nữa các giải pháp phòng chống thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu đối với sản xuất nông nghiệp. Việc xây dựng và nhân rộng các mô hình sinh kế phải phù hợp với nhu cầu của người sản xuất theo đặc điểm kinh tế-xã hội của từng vùng và phát triển theo hướng hàng hóa liên kết tiêu thụ sản phẩm và áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm sản xuất các sản phẩm theo VietGAP, hữu cơ, tuần hoàn nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Các địa phương cần đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, chuyển hướng từ sản xuất theo cách truyền thống sang hướng thích ứng biến đổi khí hậu, hình thành các mô hình nông nghiệp thông minh để giảm rủi ro và bền vững với môi trường.

Có thể bạn quan tâm

Lãnh đạo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam kiểm tra công tác ứng phó bão số 1 tại Hải Phòng.

Bảo đảm an toàn hàng hải, chủ động ứng phó với bão số 1

Từ chiều tối 4/7, bão số 1 (Maysak) đã bắt đầu tác động trực tiếp đến khu vực ven biển Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên và vùng biển vịnh Bắc Bộ. Theo dự báo, mưa sẽ tăng nhanh trong đêm, nhiều nơi có thể hứng lượng mưa lên tới vài trăm mm, đề phòng nguy cơ xảy ra dông, lốc, gió giật mạnh.

Lực lượng chức năng phường Móng Cái 2, chủ động tuyên truyền ngư dân về nơi tránh trú bão an toàn. (Ảnh: Baoquangninh.vn)

Bão số 1 đổ bộ Quảng Ninh, cảnh báo nguy cơ rất cao lũ quét, sạt lở đất trong đêm

Tối 4/7, bão số 1 đã đổ bộ vào khu vực bờ biển Móng Cái (Quảng Ninh) với cường độ cấp 8-9, giật cấp 11. Cơ quan Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia  cảnh báo mưa rất to trên diện rộng ở khu vực Đông Bắc trong đêm nay (4/7) và sáng 5/7, nguy cơ rất cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các địa phương miền núi.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 5/7/2026: Bão số 1 áp sát Bắc Vịnh Bắc Bộ, Bắc Bộ mưa rất to, nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 5/7/2026: Bão số 1 áp sát Bắc Vịnh Bắc Bộ, Bắc Bộ mưa rất to, nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất

Bão số 1 đang ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực Bắc Vịnh Bắc Bộ, gây gió mạnh, sóng lớn và biển động. Trên đất liền, Bắc Bộ tiếp tục có mưa lớn, nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất. Trong khi đó, Trung Bộ vẫn có nắng nóng, Nam Bộ tiếp diễn mưa dông do gió mùa Tây Nam.

Nhân viên Công ty Điện lực Quảng Ninh triển khai kiểm tra, gia cố các vị trí xung yếu, đồng thời phát quang hành lang an toàn lưới điện nhằm chủ động phòng ngừa sự cố, bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện.

Điện lực miền Bắc chủ động các phương án ứng phó bão số 1

Trước diễn biến của bão số 1 (MAYSAK), Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đã chủ động kích hoạt các phương án phòng, chống thiên tai trên toàn địa bàn quản lý; huy động nhân lực, vật tư, phương tiện sẵn sàng ứng phó, bảo đảm an toàn hệ thống điện, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai và khôi phục cấp điện nhanh nhất sau bão.

(Ảnh minh họa)

Bão số 1 sắp đổ bộ, gây mưa lớn diện rộng tại Đông Bắc Bộ và gió giật mạnh, sóng lớn trên biển

Do ảnh hưởng của bão số 1, đêm nay (4/7) và ngày 5/7, vịnh Bắc Bộ có mưa bão, vùng biển từ Lâm Đồng đến Cà Mau, Cà Mau đến An Giang, vịnh Thái Lan có mưa dông, sóng lớn, biển động; khu vực Đông Bắc Bộ có mưa to đến rất to với lượng mưa phổ biến 50-120mm, riêng khu vực Đông Bắc Bắc Bộ cục bộ có nơi trên 400mm.

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia thông tin về diễn biến của bão số 1.

[Video] Bão số 1 sẽ ảnh hưởng mạnh nhất từ chiều đến đêm 4/7

Chiều 4/7, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, bão số 1 đang cách Móng Cái (Quảng Ninh) khoảng 90km, di chuyển theo hướng tây tây bắc với tốc độ khoảng 15km/giờ. Từ chiều đến đêm nay, hoàn lưu bão sẽ gây gió mạnh, mưa lớn trên khu vực vịnh Bắc Bộ và các tỉnh ven biển bắc Bộ

Áp lực mưu sinh khiến người dân tiếp tục gieo trồng trên mảnh đất bạc màu. (Ảnh: NAM ANH)

Phòng chống thoái hóa đất

Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trên thế giới có hơn 40% diện tích đất đang bị thoái hóa, ảnh hưởng đến sinh kế của hơn 3,2 tỷ người.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 4/7/2026: Bão số 1 gây mưa lớn bao trùm Bắc Bộ, lượng mưa có nơi trên 350mm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 4/7/2026: Bão số 1 gây mưa lớn bao trùm Bắc Bộ, lượng mưa có nơi trên 350mm

Ngày hôm nay, thời tiết cả nước tiếp tục phân hóa rõ rệt. Miền Bắc duy trì mưa lớn diện rộng do nhiễu động khí quyển mạnh, trong khi Trung Bộ ghi nhận xu hướng giảm nắng nóng. Khu vực phía Nam và Cao nguyên Trung Bộ tiếp tục chịu tác động của gió mùa Tây Nam, khiến mưa dông xuất hiện nhiều hơn vào chiều tối và tối.

Ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định về hướng đi bão số 1.

[Video] Chuyên gia nhận định: Bão số 1 nhiều khả năng vào vịnh Bắc Bộ, gây mưa rất to ở đông Bắc Bộ

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia, bão số 1 đang di chuyển chậm theo hướng tây tây bắc và nhiều khả năng đi vào vịnh Bắc Bộ trước khi ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực Quảng Ninh. Bão có thể gây gió mạnh, biển động, nước dâng và một đợt mưa rất to tại đông Bắc Bộ trong những ngày tới.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 4/7/2026: Hoàn lưu bão số 1 gây mưa lớn diện rộng và kéo dài nhiều ngày tại Bắc Bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 4/7/2026: Hoàn lưu bão số 1 gây mưa lớn diện rộng và kéo dài nhiều ngày tại Bắc Bộ

Hoàn lưu bão số 1 chi phối thời tiết nhiều khu vực trên cả nước. Bắc Bộ và Thanh Hóa bước vào đợt mưa lớn kéo dài với nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất. Trong khi đó, Trung Bộ duy trì mưa rào, dông rải rác, còn Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có mưa nhiều vào chiều tối và tối do gió mùa Tây Nam hoạt động mạnh.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia ban hành công điện yêu cầu các địa phương khu vực đông bắc bộ, Thanh Hóa cùng các bộ, ngành khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó với bão số 1 năm 2026.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia yêu cầu chủ động ứng phó bão số 1 và mưa lũ sau bão

Ngày 3/7, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia ban hành công điện yêu cầu các địa phương khu vực đông bắc bộ, Thanh Hóa cùng các bộ, ngành khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó với bão số 1 năm 2026 (tên quốc tế MAYSAK) và mưa lũ sau bão, nhằm bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân.