Nguy cơ từ các hồ chứa thủy lợi xuống cấp

Thời gian qua, được sự quan tâm đầu tư của Chính phủ cũng như nỗ lực của các địa phương, phần lớn các hồ chứa lớn có dung tích từ 3 triệu m3 trở lên đã được sửa chữa bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, qua kiểm tra, rà soát hiện nay trên cả nước còn nhiều hồ chứa thủy lợi hư hỏng nặng chưa được bố trí nguồn vốn để nâng cấp sửa chữa, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi mưa bão xảy ra.
Đập Bàn Vàng ở xã Tiến Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An bị nước lũ cuốn trôi.
Đập Bàn Vàng ở xã Tiến Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An bị nước lũ cuốn trôi.

Theo thống kê, cả nước đã xây dựng được 7.342 đập, hồ chứa thủy lợi, trong đó có 592 đập dâng có chiều cao hơn 5 m và 6.750 hồ chứa với tổng dung tích trữ khoảng 14,5 tỷ m3, tạo nguồn nước tưới cho gần 1,1 triệu ha đất nông nghiệp, cấp khoảng 1,5 tỷ m3 nước cho sinh hoạt, công nghiệp.

Cục Thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho biết, từ năm 2003 đến nay, cả nước đã sửa chữa khoảng 1.500 hồ chứa với tổng kinh phí khoảng 30.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn 337 hồ chứa ở 33 địa phương bị hư hỏng nặng chưa được bố trí nguồn vốn để sửa chữa, nâng cấp, trong đó, tỉnh Hòa Bình có 44 hồ chứa, Tuyên Quang 17, Thanh Hóa 16, Quảng Trị 25, Hà Tĩnh 45, Lâm Đồng 19…

Nghệ An là một trong những địa phương có hệ thống hồ, đập khá lớn nhưng phần lớn trong số này là hồ đập nhỏ, được xây dựng thủ công từ những năm 1970 và 1980. Mặc dù những năm qua, từ nguồn hỗ trợ của Trung ương, cùng tỉnh và các địa phương đã dành một khoản ngân sách không nhỏ cho việc sửa chữa, nâng cấp, nhưng đến nay vẫn còn hơn 700 hồ chưa có kinh phí để sửa chữa, nâng cấp. Trong số đó có nhiều hồ, đập bị xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa bão.

Theo Cục Thủy lợi, kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn được bố trí 3.800 tỷ đồng để sửa chữa nâng cấp 30 công trình hồ chứa thủy lợi, đập. Trong khuôn khổ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội, Chính phủ hỗ trợ các địa phương sửa chữa, nâng cấp 68 hồ với kinh phí 1.000 tỷ đồng.

Tại huyện Tân Kỳ, trong 100 hồ đập, phần lớn đều xây dựng từ thế kỷ trước nên nhiều hồ, đập đang bị xuống cấp, hư hỏng. Điển hình như hồ chứa Mai Tân ở xã Nghĩa Hoàn có dung tích khoảng 0,9 triệu m3, phục vụ nước tưới cho gần 100 ha lúa. Tuy nhiên, hồ chứa được xây dựng từ những năm 1980, thân đập chủ yếu đắp thủ công, hiện nay mái kè xuất hiện nhiều điểm sụt lún và hở hàm ếch. Vào mùa mưa, nguy cơ vỡ đập đe dọa 800 hộ dân hạ lưu của các xóm Tiến Thành, Đồng Tâm, Mai Tân, Xuân Sơn.

Ông Nguyễn Tiến Thành, xóm Đồng Tâm cho biết: “Cứ đến mùa mưa bão là những gia đình sống dưới vùng hạ lưu đều lo lắng và luôn phải chuẩn bị phương án sơ tán”. Chủ tịch UBND xã Nghĩa Hoàn Nguyễn Đình Hưng thông tin thêm: “Địa phương có ba hồ, đập tưới cho 200 ha lúa và cung cấp nước sinh hoạt cho người dân cũng như gia súc trên địa bàn. Hiện hồ chứa Rú Mồ đang được nạo vét, tu sửa thân đập, hai hồ, đập còn lại lớn hơn đã xuống cấp, trong đó có hồ chứa Mai Tân. Mỗi khi mùa mưa bão đến, lực lượng thường trực của địa phương phối hợp ngành thủy lợi canh gác các đập này để đề phòng bất trắc cùng phương án bốn tại chỗ nếu khi có sự cố xảy ra…”.

Cục Thủy lợi cho rằng, các hồ chứa xuống cấp, hư hỏng nặng tập trung vào nhóm hồ vừa và nhỏ. Các hồ này chủ yếu được xây dựng đã lâu, từ những năm 1970 và 1980, trong điều kiện kinh tế khó khăn, kỹ thuật hạn chế, thiếu kinh phí bảo trì, sửa chữa nâng cấp; việc triển khai thực hiện các quy định pháp luật về quản lý an toàn hồ chứa nước, đập còn hạn chế. Năng lực chuyên môn của cán bộ khai thác hồ chứa, đập đối với các doanh nghiệp cơ bản có năng lực, được đào tạo đáp ứng các yêu cầu quản lý, khai thác nên bảo đảm an toàn, phát huy tối đa hiệu quả trong phục vụ sản xuất, dân sinh.

Tuy nhiên, với cấp huyện, xã được giao khai thác đập, hồ chứa thủy lợi lớn, vừa và nhỏ, nhiều nơi chưa thành lập được tổ chức thủy lợi cơ sở quản lý, khai thác theo quy định; lực lượng cán bộ, công nhân quản lý, vận hành còn thiếu và năng lực hạn chế.

Để bảo đảm an toàn hồ chứa thủy lợi, đập trong mùa mưa lũ 2023 và những năm sau đó, Cục trưởng Thủy lợi Nguyễn Tùng Phong cho rằng, các địa phương cần tổ chức kiểm tra, đánh giá hiện trạng các đập, hồ chứa thủy lợi; bố trí kinh phí sửa chữa ngay các công trình, hạng mục công trình có nguy cơ mất an toàn cao; sắp xếp thứ tự ưu tiên để sửa chữa nâng cấp các công trình, hạng mục công trình còn lại.

Đồng thời rà soát phương án ứng phó thiên tai, tình huống khẩn cấp cho công trình và vùng hạ du đập; trong đó, lưu ý các kịch bản vận hành hồ chứa ứng phó mưa, lũ xảy ra với cường độ lớn, cực đoan; thực hiện chuyển đổi số trong quản lý, điều tiết nguồn nước; ứng phó thiên tai liên quan nước, thích ứng biến đổi khí hậu; giám sát, quan trắc an toàn cho hệ thống hồ, đập; ứng dụng công nghệ tiên tiến trong quản lý, vận hành các hồ chứa, đập bảo đảm an toàn công trình và hạ du; nâng cao chất lượng kiểm định, đánh giá an toàn đập; đánh giá khả năng thoát lũ vùng hạ du đập, giải pháp ứng phó, nhất là các hồ chứa lớn mà hạ du không bảo đảm khả năng thoát lũ; đẩy nhanh sửa chữa nâng cấp hồ chứa thủy lợi, đập do địa phương quản lý...■

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/6/2026: Mưa dông diện rộng bao trùm Bắc Bộ, Trung Bộ hạ nhiệt sâu

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/6/2026: Mưa dông diện rộng bao trùm Bắc Bộ, Trung Bộ hạ nhiệt sâu

Bắc Bộ tiếp tục là tâm điểm của đợt mưa lớn với nhiều nơi xuất hiện mưa vừa, mưa to, cục bộ mưa rất to và nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất. Trong khi đó, nắng nóng tại Trung Bộ tiếp tục suy giảm và dự kiến sẽ chấm dứt trong vài ngày tới. Khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ duy trì mưa rào, dông vào chiều tối và tối. 

Dự báo khu vực vùng núi Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Cảnh báo mưa lớn ở khu vực Bắc Bộ, Thanh Hóa và cảnh báo lũ trên các sông khu vực Bắc Bộ

Đêm qua và sáng nay (29/6), khu vực Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to. Lượng mưa tính từ 19 giờ ngày 28/6 đến 8 giờ ngày 29/6 có nơi trên 100mm. Từ hôm nay đến ngày 30/6, trên các sông nhỏ, thượng nguồn các sông chính khu vực Bắc Bộ có khả năng xuất hiện một đợt lũ, biên độ lũ lên trên các sông từ 2-4m.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 29/6/2026: Mưa dông giúp giảm nhiệt tại Bắc Bộ, Trung Bộ

[Video] Dự báo thời tiết ngày 29/6/2026: Mưa dông giúp giảm nhiệt tại Bắc Bộ, Trung Bộ

Hôm nay, thời tiết tại Bắc Bộ chịu tác động của rãnh áp thấp kết hợp hội tụ gió trên cao nên mưa dông gia tăng, tập trung vào sáng sớm và chiều tối. Trong khi đó, Trung Bộ vẫn duy trì nắng nóng, dù khu vực phía Bắc có xu hướng dịu hơn. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục có nắng ban ngày, chiều tối xuất hiện mưa dông.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Nghệ An nóng nhất cả nước hôm nay, gần 40 độ C

Hôm nay (28/6), nhiều tỉnh, thành phố tại Trung Bộ tiếp tục hứng chịu thời tiết nắng nóng gay gắt. Xã Con Cuông (tỉnh Nghệ An) ghi nhận mức nhiệt cao nhất cả nước, gần 40 độ C. Theo cơ quan khí tượng, nắng nóng diện rộng ở Trung Bộ có khả năng kết thúc từ ngày 1/7.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 29/6/2026: Bắc Bộ tăng cường mưa dông, Trung Bộ vẫn khô nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 29/6/2026: Bắc Bộ tăng cường mưa dông, Trung Bộ vẫn khô nóng

Đêm nay và ngày mai, thời tiết cả nước tiếp tục phân hóa rõ rệt. Bắc Bộ mưa dông gia tăng do rãnh áp thấp kết hợp hội tụ gió trên cao, trong khi Trung Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng, không khí khô hanh. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chịu tác động của gió mùa Tây Nam nên mưa dông sẽ xuất hiện nhiều hơn vào chiều tối.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định tuần 29/6–5/7/2026, nhiều khu vực có mưa dông. (Ảnh:nhandan.vn)

Mưa dông trên diện rộng, cảnh báo nguy cơ lũ quét và áp thấp nhiệt đới trên biển đông

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhận định tuần 29/6–5/7/2026, nhiều khu vực có mưa dông. Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to cục bộ kèm nguy cơ lũ quét, sạt lở; Trung Bộ còn nắng nóng đầu tuần; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa do gió mùa Tây Nam. Trên Biển Đông có khả năng hình thành áp thấp nhiệt đới...