Nguy cơ từ các hồ chứa thủy lợi xuống cấp

Thời gian qua, được sự quan tâm đầu tư của Chính phủ cũng như nỗ lực của các địa phương, phần lớn các hồ chứa lớn có dung tích từ 3 triệu m3 trở lên đã được sửa chữa bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, qua kiểm tra, rà soát hiện nay trên cả nước còn nhiều hồ chứa thủy lợi hư hỏng nặng chưa được bố trí nguồn vốn để nâng cấp sửa chữa, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi mưa bão xảy ra.
Đập Bàn Vàng ở xã Tiến Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An bị nước lũ cuốn trôi.
Đập Bàn Vàng ở xã Tiến Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An bị nước lũ cuốn trôi.

Theo thống kê, cả nước đã xây dựng được 7.342 đập, hồ chứa thủy lợi, trong đó có 592 đập dâng có chiều cao hơn 5 m và 6.750 hồ chứa với tổng dung tích trữ khoảng 14,5 tỷ m3, tạo nguồn nước tưới cho gần 1,1 triệu ha đất nông nghiệp, cấp khoảng 1,5 tỷ m3 nước cho sinh hoạt, công nghiệp.

Cục Thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cho biết, từ năm 2003 đến nay, cả nước đã sửa chữa khoảng 1.500 hồ chứa với tổng kinh phí khoảng 30.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn 337 hồ chứa ở 33 địa phương bị hư hỏng nặng chưa được bố trí nguồn vốn để sửa chữa, nâng cấp, trong đó, tỉnh Hòa Bình có 44 hồ chứa, Tuyên Quang 17, Thanh Hóa 16, Quảng Trị 25, Hà Tĩnh 45, Lâm Đồng 19…

Nghệ An là một trong những địa phương có hệ thống hồ, đập khá lớn nhưng phần lớn trong số này là hồ đập nhỏ, được xây dựng thủ công từ những năm 1970 và 1980. Mặc dù những năm qua, từ nguồn hỗ trợ của Trung ương, cùng tỉnh và các địa phương đã dành một khoản ngân sách không nhỏ cho việc sửa chữa, nâng cấp, nhưng đến nay vẫn còn hơn 700 hồ chưa có kinh phí để sửa chữa, nâng cấp. Trong số đó có nhiều hồ, đập bị xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa bão.

Theo Cục Thủy lợi, kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn được bố trí 3.800 tỷ đồng để sửa chữa nâng cấp 30 công trình hồ chứa thủy lợi, đập. Trong khuôn khổ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội, Chính phủ hỗ trợ các địa phương sửa chữa, nâng cấp 68 hồ với kinh phí 1.000 tỷ đồng.

Tại huyện Tân Kỳ, trong 100 hồ đập, phần lớn đều xây dựng từ thế kỷ trước nên nhiều hồ, đập đang bị xuống cấp, hư hỏng. Điển hình như hồ chứa Mai Tân ở xã Nghĩa Hoàn có dung tích khoảng 0,9 triệu m3, phục vụ nước tưới cho gần 100 ha lúa. Tuy nhiên, hồ chứa được xây dựng từ những năm 1980, thân đập chủ yếu đắp thủ công, hiện nay mái kè xuất hiện nhiều điểm sụt lún và hở hàm ếch. Vào mùa mưa, nguy cơ vỡ đập đe dọa 800 hộ dân hạ lưu của các xóm Tiến Thành, Đồng Tâm, Mai Tân, Xuân Sơn.

Ông Nguyễn Tiến Thành, xóm Đồng Tâm cho biết: “Cứ đến mùa mưa bão là những gia đình sống dưới vùng hạ lưu đều lo lắng và luôn phải chuẩn bị phương án sơ tán”. Chủ tịch UBND xã Nghĩa Hoàn Nguyễn Đình Hưng thông tin thêm: “Địa phương có ba hồ, đập tưới cho 200 ha lúa và cung cấp nước sinh hoạt cho người dân cũng như gia súc trên địa bàn. Hiện hồ chứa Rú Mồ đang được nạo vét, tu sửa thân đập, hai hồ, đập còn lại lớn hơn đã xuống cấp, trong đó có hồ chứa Mai Tân. Mỗi khi mùa mưa bão đến, lực lượng thường trực của địa phương phối hợp ngành thủy lợi canh gác các đập này để đề phòng bất trắc cùng phương án bốn tại chỗ nếu khi có sự cố xảy ra…”.

Cục Thủy lợi cho rằng, các hồ chứa xuống cấp, hư hỏng nặng tập trung vào nhóm hồ vừa và nhỏ. Các hồ này chủ yếu được xây dựng đã lâu, từ những năm 1970 và 1980, trong điều kiện kinh tế khó khăn, kỹ thuật hạn chế, thiếu kinh phí bảo trì, sửa chữa nâng cấp; việc triển khai thực hiện các quy định pháp luật về quản lý an toàn hồ chứa nước, đập còn hạn chế. Năng lực chuyên môn của cán bộ khai thác hồ chứa, đập đối với các doanh nghiệp cơ bản có năng lực, được đào tạo đáp ứng các yêu cầu quản lý, khai thác nên bảo đảm an toàn, phát huy tối đa hiệu quả trong phục vụ sản xuất, dân sinh.

Tuy nhiên, với cấp huyện, xã được giao khai thác đập, hồ chứa thủy lợi lớn, vừa và nhỏ, nhiều nơi chưa thành lập được tổ chức thủy lợi cơ sở quản lý, khai thác theo quy định; lực lượng cán bộ, công nhân quản lý, vận hành còn thiếu và năng lực hạn chế.

Để bảo đảm an toàn hồ chứa thủy lợi, đập trong mùa mưa lũ 2023 và những năm sau đó, Cục trưởng Thủy lợi Nguyễn Tùng Phong cho rằng, các địa phương cần tổ chức kiểm tra, đánh giá hiện trạng các đập, hồ chứa thủy lợi; bố trí kinh phí sửa chữa ngay các công trình, hạng mục công trình có nguy cơ mất an toàn cao; sắp xếp thứ tự ưu tiên để sửa chữa nâng cấp các công trình, hạng mục công trình còn lại.

Đồng thời rà soát phương án ứng phó thiên tai, tình huống khẩn cấp cho công trình và vùng hạ du đập; trong đó, lưu ý các kịch bản vận hành hồ chứa ứng phó mưa, lũ xảy ra với cường độ lớn, cực đoan; thực hiện chuyển đổi số trong quản lý, điều tiết nguồn nước; ứng phó thiên tai liên quan nước, thích ứng biến đổi khí hậu; giám sát, quan trắc an toàn cho hệ thống hồ, đập; ứng dụng công nghệ tiên tiến trong quản lý, vận hành các hồ chứa, đập bảo đảm an toàn công trình và hạ du; nâng cao chất lượng kiểm định, đánh giá an toàn đập; đánh giá khả năng thoát lũ vùng hạ du đập, giải pháp ứng phó, nhất là các hồ chứa lớn mà hạ du không bảo đảm khả năng thoát lũ; đẩy nhanh sửa chữa nâng cấp hồ chứa thủy lợi, đập do địa phương quản lý...■

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

[Video] Dự báo thời tiết ngày 15/3/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước chuyển trạng thái nắng ráo về chiều

Hôm nay, đới gió Đông Nam ẩm gây tình trạng mưa phùn, nồm ẩm và sương mù dày đặc cho khu vực Bắc Bộ vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung thời tiết cải thiện rõ rệt với nắng hửng về chiều, còn tại Nam Bộ và Cao nguyên Trung Bộ, nắng nóng cục bộ bắt đầu xuất hiện trên diện rộng khi mùa khô bước vào giai đoạn cao điểm.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/3/2026: Không khí ẩm bao phủ Bắc Bộ, Trung Bộ duy trì trạng thái mưa lạnh

Hôm nay, không khí ẩm từ biển gây hiện tượng sương mù và mưa nhỏ cho miền Bắc vào sáng sớm. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì trạng thái nhiều mây, mưa rào do tác động của gió Đông Bắc và địa hình. Khu vực phía Nam thời tiết ổn định hơn với nắng gián đoạn, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/3/2026: Bắc Bộ sương mù dày, miền Trung mưa dông diện rộng

Các tỉnh Bắc Bộ đón đới gió ẩm gây hiện tượng sương mù dày và mưa nhỏ rải rác; trong khi đó, không khí lạnh kết hợp địa hình tiếp tục gây mưa dông tại miền Trung. Khu vực Nam Bộ và Cao Nguyên duy trì trạng thái nắng ráo ổn định nhưng cần lưu ý các diễn biến gió mạnh trên biển.

(Ảnh: THẾ ĐẠI)

Cập nhật dự báo thời tiết các khu vực trên cả nước dịp bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

Dự báo thời tiết phục vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, từ ngày 13-16/3/2026, nhiều khu vực trên cả nước phổ biến ít mưa, trời rét về đêm và sáng ở miền bắc; Nam Bộ ngày nắng, có nơi nắng nóng. Trên biển có gió đông bắc mạnh, biển động.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 12/3/2026: Miền Bắc đón mưa dông, cảnh báo xâm nhập mặn tại Nam Bộ diễn biến phức tạp

Hôm nay, thời tiết nước ta có sự phân hóa rõ rệt do tác động của không khí lạnh tăng cường yếu. Trong khi miền Bắc và miền Trung đón mưa rào rải rác, thì khu vực Nam Bộ tiếp tục nắng mạnh, đặc biệt là tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long vẫn diễn biến phức tạp.

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử. (Ảnh minh họa: Báo Nhân Dân)

Chủ động ứng phó thiên tai trong thời gian diễn ra bầu cử

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia vừa có văn bản đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động theo dõi, ứng phó với các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể xảy ra trong thời gian diễn ra bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 12/3/2026: Bắc Bộ tăng nhiệt trước khi đón mưa dông, Nam Bộ bước vào cao điểm nắng ráo

Khối không khí lạnh suy yếu khiến nền nhiệt miền Bắc tăng nhẹ, tuy nhiên khu vực Tây Bắc Bộ cần đề phòng mưa rào và dông vào chiều tối do hội tụ gió. Tại miền Trung, mưa có xu hướng quay trở lại tập trung từ Quảng Trị đến Quảng Ngãi. Trong khi đó, miền Đông Nam Bộ bắt đầu xuất hiện nắng nóng cục bộ.