Vào chính vụ thu hoạch, sắc đỏ phủ tràn trên những vườn cà-phê Arabica hảo hạng dưới chân núi Chư Mui. Nhờ áp dụng quy trình canh tác hữu cơ nghiêm ngặt cho nên hạt cà-phê của những nhà vườn nơi đây đều to tròn, đồng đều và chất lượng.
Anh Liêng Jrăng Ha Hoang, người tiên phong xây dựng thương hiệu cùng các thành viên Tổ hợp tác cà-phê Chư Mui đang tất bật thu hái cà-phê chính vụ. Từng chùm Arabica căng mọng được hái thủ công, phân loại tại chỗ rồi đưa vào phơi, sơ chế trong nhà lồng của gia đình. Toàn bộ quy trình đều được theo dõi nghiêm ngặt để bảo đảm tiêu chuẩn hữu cơ. Anh Ha Hoang cho biết, từ năm 2022, anh bắt đầu làm cà-phê hữu cơ và liên kết với 7 hộ dân trong vùng để có vùng nguyên liệu đủ lớn.
Trước đó, Ha Hoang cùng các hộ liên kết đã tham gia dự án Café-REED. Dự án đã giúp các thành viên học hỏi, trang bị kỹ thuật, áp dụng khoa học công nghệ vào chăm sóc cây cà-phê, như chọn giống, trồng cây, bón phân, tạo tán, tỉa cành, phòng trừ sâu bệnh… Các thành viên còn nhận được hỗ trợ về thiết bị, tài chính và kết nối thị trường.
“Chúng tôi đã tự tin tạo ra sản phẩm cà-phê độc đáo, sản xuất và chế biến hoàn toàn bởi người dân tộc thiểu số địa phương. Cà-phê Chư Mui đã trở thành niềm tự hào của cộng đồng chúng tôi và truyền cảm hứng cho nhiều người khác trong tổ dân phố cũng như ở vùng sâu, vùng xa cùng học hỏi, nâng cao chất lượng cà-phê”, anh Ha Hoang chia sẻ.
Hiện nay, tổ hợp tác của anh Ha Hoang đang sản xuất hai dòng cà-phê chính là Robusta và Arabica, với tổng diện tích hơn 15ha theo hướng hữu cơ. Năng suất trung bình đạt 2,8 tấn nhân trên mỗi héc-ta. Ngoài cà-phê nhân, tổ hợp tác còn phát triển các sản phẩm chế biến sâu, như cà-phê: phin giấy, bột pha sẵn, rang xay… đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng.
Nhờ đó, cà-phê hữu cơ Chư Mui được bán với giá cao hơn cà-phê truyền thống, điển hình như cà-phê nhân đạt 150.000 đồng/kg; giá trị thu nhập bình quân đạt 420 triệu đồng/ha/năm. Năm 2023, sản phẩm “Cà-phê Chư Mui” được công nhận OCOP 3 sao.
Mô hình Tổ hợp tác cà-phê Chư Mui không chỉ mang lại thu nhập cao, mà còn thay đổi tư duy sản xuất của nông dân nơi đây: từ bán cà-phê thô giá thấp chuyển sang cà-phê có truy xuất nguồn gốc, làm chủ quy trình và hiểu rõ giá trị sản phẩm mình làm ra. Với lợi thế thổ nhưỡng, khí hậu cao nguyên phù hợp và chất lượng cà-phê vượt trội, vùng đất dưới chân núi Chư Mui ngày càng thu hút doanh nghiệp liên kết bao tiêu, giúp người dân vừa tăng năng suất vừa bán được giá tốt.
Ông Liêng Hót Ha Diêm, thành viên tổ hợp tác cho biết, gia đình ông có hơn 2 ha cà-phê Arabica đang áp dụng quy trình chăm sóc hữu cơ, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật độc hại và phân bón hóa học cho nên năng suất tăng, giá bán cao hơn: “Khi tham gia tổ hợp tác, gia đình tôi đã có đầu ra ổn định, nhờ nhiều công ty liên kết và bao tiêu sản phẩm, mỗi vụ mang lại nguồn thu nhập hàng trăm triệu đồng”.
Thương hiệu “Cà-phê Chư Mui” bắt nguồn từ ngọn núi Chư Mui, xưa kia là điểm dừng chân của người dân tộc thiểu số bản địa trên hành trình ngược xuôi cao nguyên-đồng bằng đổi muối, thực phẩm… Ngày nay, chân núi Chư Mui đã trở thành một trong những nơi hiếm hoi trồng được dòng cà-phê Arabica chất lượng cao. Cây cà-phê Arabica là cây trồng chủ lực, tạo việc làm ổn định và góp phần giữ gìn cảnh quan, bản sắc cao nguyên Lang Biang.
Ông Hồ Công Định, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Chủ tịch Hội Nông dân phường Lang Biang-Đà Lạt cho biết, mô hình sản xuất cà-phê Chư Mui là điểm sáng về kinh tế-xã hội tại vùng đồng bào dân tộc Cơ Ho trên địa bàn. Đây là kết quả của những người dám nghĩ, dám làm, thay đổi phương thức canh tác để tạo ra thương hiệu cà-phê, nâng tầm sản phẩm nông nghiệp và mang lại giá trị kinh tế cao cho gia đình cũng như cộng đồng. “Thời gian tới, chúng tôi sẽ nhân rộng mô hình, hỗ trợ thêm nhiều hộ liên kết sản xuất và tiêu thụ cà-phê hữu cơ bền vững hơn nữa”, ông Định thông tin.
Dưới chân núi Chư Mui, người Cơ Ho đã sản xuất được những hạt cà-phê đặc sản chất lượng và tạo dựng thương hiệu cà-phê mang đậm văn hóa đại ngàn, từng bước lan tỏa thương hiệu “Cà-phê Chư Mui” đến nhiều thị trường trong nước và quốc tế.
