Tinh gọn đầu mối
Phường Thành Vinh có 27 trường học, quy mô nhiều trường hơn 1.000 học sinh. Để phát huy thế mạnh về đội ngũ, cơ sở vật chất và giữ vững chất lượng giáo dục tốp đầu của tỉnh, phường đề xuất phương án sau sắp xếp sẽ còn 14 trường, giảm 13 trường, gồm: cấp mầm non giảm 6 trường, tiểu học giảm 3 trường, trung học cơ sở giảm 4 trường, đạt tỷ lệ 51,85%, vượt quy định của Chính phủ đối với vùng thuận lợi là giảm 50% đầu mối.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Nguyễn Quang Vinh cho biết: Phương án sắp xếp mạng lưới trường học được địa phương xây dựng trên cơ sở rà soát kỹ quy mô trường, vị trí địa lý, điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý. Mục tiêu là lựa chọn phương án phù hợp, hài hòa, vừa tinh gọn đầu mối, vừa bảo đảm ổn định tổ chức bộ máy và hoạt động dạy, học sau sáp nhập.
Tại xã Đô Lương, theo phương án đang được xây dựng, số trường sẽ giảm từ 25 xuống còn 13 trường, gồm: cấp mầm non còn 4 trường, tiểu học 5 trường và trung học cơ sở 4 trường. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Trần Văn Sơn cho biết, khó khăn lớn nhất là bố trí, sắp xếp cán bộ quản lý sau khi các trường được hợp nhất.
Đây là vấn đề nhạy cảm, đòi hỏi bảo đảm nguyên tắc khách quan, công bằng, đúng quy định. Bên cạnh đó, địa phương đang rà soát cơ sở vật chất sau sáp nhập để có phương án điều chuyển, bố trí hoặc khai thác phù hợp, tránh lãng phí nguồn lực đầu tư.
Theo ông Trần Thanh Nga, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đại Đồng, địa phương đã xây dựng phương án giảm từ 22 trường công lập xuống còn 10 trường (mầm non giảm từ 7 xuống 3 trường, tiểu học từ 7 xuống 4 trường và trung học cơ sở từ 8 xuống 3 trường).
Phương án được xây dựng trên cơ sở bám sát định hướng của Sở Giáo dục và Đào tạo, xem xét kỹ quy mô học sinh, cơ sở vật chất, khoảng cách đi lại và đặc điểm địa bàn sau sáp nhập đơn vị hành chính.
Giai đoạn 2021-2025, Nghệ An đã giảm 34 trường công lập và 251 điểm trường lẻ. Đến cuối năm học 2025-2026, toàn tỉnh còn 1.528 cơ sở giáo dục, gồm: 541 trường mầm non, 479 trường tiểu học, 396 trường trung học cơ sở, 91 trường trung học phổ thông và 21 trung tâm giáo dục thường xuyên; vẫn còn 883 điểm trường lẻ.
Nghệ An đang khẩn trương rà soát, sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, bảo đảm hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Việc sắp xếp bảo đảm mỗi đơn vị hành chính cấp xã có tối thiểu 1 trường mầm non và 1 trường phổ thông liên cấp tiểu học trung học cơ sở; đồng thời thực hiện mục tiêu giảm tối thiểu 30% số đầu mối trường học, những địa phương có điều kiện thuận lợi phấn đấu giảm khoảng 50% so với thời điểm ngày 1/7/2025.
Các địa phương không giữ lại những trường có quy mô nhỏ, dưới mức quy định. Quy mô tối thiểu được xác định theo từng cấp học và từng khu vực (I, II, III).
Tháo gỡ khó khăn
Nghệ An là một trong 15 tỉnh, thành đầu tiên của cả nước được lựa chọn thí điểm sắp xếp, sáp nhập trường lớp. Nếu ở vùng thuận lợi, khoảng cách giữa các trường không quá xa, ít điểm trường lẻ, việc sắp xếp có nhiều thuận lợi, thì tại các xã miền núi, bài toán sáp nhập khó khăn hơn do địa bàn rộng, giao thông chia cắt và nhiều điểm trường lẻ.
Nga My là xã vùng sâu, vùng xa đặc biệt khó khăn, hiện có 1 trường trung học cơ sở, 2 trường tiểu học và 2 trường mầm non. Bí thư Đảng ủy xã Lô Thanh Nhất cho biết, địa phương đang xây dựng kế hoạch sáp nhập. Phương án là sáp nhập đồng cấp học để thuận lợi cũng như bảo đảm chất lượng chuyên môn từng cấp học. Xã dự kiến giảm đầu mối trường học nhưng giữ các phân hiệu, điểm lẻ nếu khoảng cách quá xa để tạo điều kiện thuận lợi, bảo đảm cơ hội học tập của tất cả học sinh.
Theo bà Pịt Thị Thỏa, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hữu Khuông, xã hiện có 3 trường học theo 3 cấp là mầm non, tiểu học và trung học cơ sở. Theo tiêu chí giảm tối thiểu 30% đầu mối quản lý, xã chỉ có phương án duy nhất là nhập Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học vào Trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở, vì không thể nhập với khối mầm non. Bên cạnh đó, do địa bàn rộng, địa hình chia cắt, điểm trường lẻ cần được duy trì, khó sáp nhập đồng bộ ở cả bậc mầm non, tiểu học.
Theo kết quả rà soát từ bậc mầm non đến trung học cơ sở, hiện toàn tỉnh có 1.348 trường. Sau khi sắp xếp, dự kiến sẽ giảm 644 trường, tương đương tỷ lệ giảm khoảng 45-47% số đầu mối. Đây là mức giảm khá lớn nhưng vẫn bảo đảm phù hợp với các tiêu chí và yêu cầu của Trung ương cũng như điều kiện thực tiễn của Nghệ An.
Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An Nguyễn Văn Khoa, quan điểm của Sở là những đề xuất nào thật sự phù hợp với điều kiện địa lý, giao thông, bảo đảm quyền lợi học tập của học sinh thì sẽ tiếp thu, điều chỉnh. Ngược lại, đối với những trường hợp không đáp ứng tiêu chí theo quy định hoặc không đạt mục tiêu tinh gọn đầu mối thì Sở kiên trì thực hiện theo đúng chủ trương của Trung ương và của tỉnh.
