Ngăn chặn suy giảm đa dạng sinh học

Việt Nam được công nhận là một trong 25 quốc gia có đa dạng sinh học cao trên thế giới với nhiều kiểu hệ sinh thái, các loài sinh vật, nguồn gen phong phú và đặc hữu. Tuy nhiên, đa dạng sinh học ở nước ta đang phải đối mặt với nhiều thách thức như: khai thác trái phép và quá mức tài nguyên sinh vật; nạn cháy rừng; biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường... dẫn đến sự suy giảm nguồn tài nguyên đa dạng sinh học.

Quần thể cây gạo cổ thụ tại vùng đệm Vườn quốc gia Pù Mát, tỉnh Nghệ An. (Ảnh Anh Sơn)
Quần thể cây gạo cổ thụ tại vùng đệm Vườn quốc gia Pù Mát, tỉnh Nghệ An. (Ảnh Anh Sơn)

Theo Báo cáo quốc gia lần thứ 6 đối với Công ước Ða dạng sinh học, Việt Nam có khoảng 51.400 loài sinh vật, bao gồm 7.500 chủng vi sinh vật; 20 nghìn loài thực vật trên cạn và dưới nước; khoảng 10.900 loài động vật trên cạn; 2.000 loài động vật không xương sống và cá nước ngọt và hơn 11 nghìn loài sinh vật biển khác. Trong đó, nhiều loài có giá trị lớn cho việc bảo tồn, đóng góp cho khoa học và khẳng định tầm quan trọng toàn cầu của đa dạng sinh học Việt Nam như: Sao la, cheo cheo lưng bạc, mang lớn, mang Trường Sơn, thủ vằn, voi châu Á, bò rừng, hổ, báo, hươu sao, các loài linh trưởng, các loài rùa biển và rùa cạn... Hiện, các loài hoang dã chủ yếu được bảo tồn tại chỗ trong các khu bảo tồn thiên nhiên nằm trong hệ thống rừng đặc dụng. Tuy nhiên, tính đa dạng sinh học ở Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức.

Ðó là quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa diễn ra nhanh chóng ở nước ta thời gian qua đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng không khí, chất lượng nước và thải ra nhiều chất thải nguy hại. Nước thải sinh hoạt và công nghiệp nếu không được xử lý và thải trực tiếp vào các sông, hồ sẽ tác động xấu đến đa dạng sinh học của các hệ sinh thái tự nhiên. Việc mở rộng thâm canh nông nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật với nhiều nguồn gốc khác nhau được sử dụng ngày càng phổ biến và thiếu kiểm soát đã góp phần làm suy thoái các quần thể chim và côn trùng ở các vùng nông thôn và ngoại ô thành phố. Nhiều loài chim có ích chuyên tiêu diệt côn trùng có hại đã bị tiêu diệt, dẫn đến bùng phát nhiều dịch bệnh trên đồng ruộng. Hoạt động nuôi cá tra, cá ba sa và các loài thủy, hải sản theo hình thức công nghiệp với mật độ cao ở đồng bằng sông Cửu Long cũng là một nguyên nhân gây ô nhiễm hữu cơ nhiều vực nước, tác động tới hệ sinh thái.

GS,TS Trần Hiếu Nhuệ, nguyên Viện trưởng Kỹ thuật nước và Công nghệ môi trường nhận định: Khi ô nhiễm nguồn nước xảy ra, sự gia tăng của các chất dinh dưỡng mới có trong nguồn nước sẽ kích thích sự phát triển của cây và tảo, làm giảm đáng kể oxy trong nguồn nước, từ đó làm chết các loài thực vật và động vật có trong nguồn nước. Ngoài ra, hóa chất và kim loại nặng từ nước thải công nghiệp, đô thị cũng làm ô nhiễm nguồn nước, gây độc hại đối với sinh vật có trong nguồn nước, làm giảm khả năng sinh sản cũng như tuổi thọ của sinh vật.

Phó Tổng cục trưởng Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường) Nguyễn Thượng Hiền cho biết: Công tác bảo tồn đa dạng sinh học ở nước ta đã đạt được một số kết quả đáng khích lệ như số lượng và diện tích các khu bảo tồn thiên nhiên tăng lên; công tác cứu hộ, tái thả vào tự nhiên một số loài nguy cấp được thực hiện; nhiều khu bảo tồn được công nhận có tầm quan trọng quốc tế. Hiện, Việt Nam đã có chín khu Ramsar, 11 khu Dự trữ sinh quyển thế giới, 10 Vườn di sản ASEAN. Tuy nhiên, thực tế cho thấy những nỗ lực này vẫn chưa đủ để đảo ngược tình trạng mất mát đa dạng sinh học đang diễn ra hiện nay. Ðể khắc phục tình trạng nêu trên, Luật Bảo vệ môi trường đã được Quốc hội thông qua năm 2020 và Nghị định số 08/2022/NÐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường đã được Chính phủ ban hành ngày 10/1/2022 có những quy định cụ thể giúp kiểm soát ô nhiễm và bảo tồn đa dạng sinh học tốt hơn. Mới đây nhất, ngày 28/1/2022, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 149/QÐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, với mục tiêu tổng quát là gia tăng diện tích các hệ sinh thái tự nhiên được bảo vệ, phục hồi và bảo đảm tính toàn vẹn, kết nối; đa dạng sinh học được bảo tồn, sử dụng bền vững nhằm góp phần phát triển kinh tế-xã hội theo định hướng nền kinh tế xanh, chủ động thích ứng biến đổi khí hậu.

Ðể thực hiện tốt các mục tiêu chiến lược đề ra, nhất là từng bước ngăn chặn sự suy giảm đa dạng sinh học do ô nhiễm môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường, các bộ, ngành liên quan cần tiếp tục ban hành, hoàn thiện chính sách, quy định hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; đồng thời đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền giáo dục trong cộng đồng về lĩnh vực bảo vệ môi trường, bảo vệ đa dạng sinh học. Thực hiện có hiệu quả các giải pháp kiềm chế tốc độ gia tăng ô nhiễm môi trường tác động tiêu cực đến đa dạng sinh học; tăng kiểm soát chất thải, nhất là chất thải nhựa, các nguồn gây ô nhiễm, duy trì và cải thiện chất lượng môi trường chung quanh các khu di sản thiên nhiên, khu bảo tồn thiên nhiên, khu vực đa dạng sinh học cao; giám sát việc thực hiện các cam kết về bảo tồn đa dạng sinh học trong quá trình triển khai xây dựng, triển khai các dự án phát triển...

Ông Hiền cũng đề nghị, sở tài nguyên và môi trường các tỉnh, thành phố và các cơ quan có liên quan tại địa phương cần cân nhắc lồng ghép nội dung bảo tồn đa dạng sinh học trong phát triển các ngành kinh tế; thực hiện nghiêm túc đánh giá đa dạng sinh học trong đánh giá tác động môi trường. Ngoài ra, các tổ chức trong nước và quốc tế; các doanh nghiệp và cộng đồng, nhất là cộng đồng địa phương cùng chung tay phát triển một nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, gìn giữ các tri thức truyền thống, các giống cây trồng, vật nuôi bản địa. Qua đó, góp phần vào công cuộc phát triển, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học chung của Việt Nam ■

KHÁNH HUY

Có thể bạn quan tâm

Các địa phương ven biển chủ động ứng phó với bão số 4 mạnh cấp 8.

Chủ động ứng phó với bão số 4, các tỉnh thành ven biển từ Quảng Ninh đến Thanh Hóa thực hiện nghiêm Công điện của Thủ tướng

Chiều tối 21/8, áp thấp nhiệt đới trên khu vực Bắc Vịnh Bắc Bộ đã mạnh lên thành bão, trở thành cơn bão số 4. Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia yêu cầu các địa phương, bộ, ngành chủ động triển khai các biện pháp ứng phó, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện.

Bản đồ dự báo quỹ đạo và cường độ bão lúc 20 giờ tối 21/8/2026. (Nguồn: Hệ thống Giám sát thiên tai Việt Nam)

Bão số 4 giật cấp 10 trên vịnh Bắc Bộ, cách đặc khu Bạch Long Vĩ khoảng 90km

Vào lúc 19 giờ tối nay (21/8), bão số 4 di chuyển theo hướng bắc, giật cấp 10, cách đặc khu Bạch Long Vĩ khoảng 90km về phía bắc đông bắc. Do ảnh hưởng của bão tại đặc khu Bạch Long Vĩ có gió mạnh cấp 8, giật cấp 9; đặc khu Cô Tô có gió mạnh cấp 6, giật cấp 9; nhiều tỉnh, thành phố đang có mưa to đến rất to.

Khung cảnh hoang tàn do ảnh hưởng của sạt lở ven tuyến sông Gành Hào, đoạn qua ấp Canh Điền, xã Gành Hào, tỉnh Cà Mau. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Giữ lại màu xanh cho dải đất Gành Hào

Nhiều năm qua, sông Gành Hào đoạn qua xã Gành Hào (huyện Đông Hải cũ của tỉnh Bạc Liêu, nay thuộc xã Gành Hào của tỉnh Cà Mau) trở thành vùng đất dữ đối với hàng trăm hộ dân và doanh nghiệp chế biến thủy sản.

Các đồng chí lãnh đạo xã Cẩm Trung, tỉnh Hà Tĩnh kiểm tra, rà soát các khu vực sạt lở để chủ động ứng phó.

Hai tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh ứng phó mưa lũ

Do ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới, những ngày qua, trên địa bàn các tỉnh Hà Tĩnh, Nghệ An có mưa vừa, mưa to đến rất to. Nhằm hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại do mưa lũ gây ra, các địa phương, đơn vị trên địa bàn hai tỉnh đã chủ động triển khai biện pháp ứng phó mưa lớn, lũ ống, lũ quét, sạt lở đất.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Thời tiết ngày 21/8: Nhiều nơi trên cả nước mưa lớn do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới

Dự báo, ngày 21/8, áp thấp nhiệt đới trên vịnh Bắc Bộ có khả năng mạnh lên thành bão. Do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới, nhiều nơi trên cả nước có mưa dông, đặc biệt, đông bắc bộ và Thanh Hóa có nơi mưa trên 300mm, người dân cần đề phòng nguy cơ cao xảy ra ngập úng, lũ quét và sạt lở đất.

Đường đi của áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, 14 giờ ngày 20/8. (Ảnh: NCHMF)

Áp thấp nhiệt đới có khả năng mạnh lên thành bão, nguy cơ mưa lớn diện rộng, kéo dài ở Bắc Bộ

Theo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, khoảng sáng 21/8, áp thấp nhiệt đới sẽ đi vào Vịnh Bắc Bộ và có khả năng mạnh lên thành bão, cường độ cấp 8, giật cấp 10. Hiện có hai kịch bản chính về hướng di chuyển và vùng mưa lớn do hình thái thời tiết này gây ra.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 20/8/2026: Áp thấp nhiệt đới gây biển động, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ mưa lớn

[Video] Dự báo thời tiết ngày 20/8/2026: Áp thấp nhiệt đới gây biển động, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ mưa lớn

Hôm nay, áp thấp nhiệt đới trên Bắc Biển Đông có khả năng mạnh thêm, gây gió cấp 6 - 7, giật cấp 9 và sóng cao 2 - 4m. Trên đất liền, mưa lớn tiếp tục bao phủ nhiều khu vực, trong đó từ Thanh Hóa đến phía Bắc Quảng Trị là trọng tâm, cục bộ có nơi mưa trên 200mm; nguy cơ ngập úng, lũ quét và sạt lở đất tiếp tục ở mức đáng lưu ý.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 20/8/2026: Áp thấp nhiệt đới có thể mạnh thêm, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ mưa lớn

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 20/8/2026: Áp thấp nhiệt đới có thể mạnh thêm, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ mưa lớn

Áp thấp nhiệt đới trên Bắc Biển Đông đang di chuyển về phía đảo Hải Nam và có khả năng mạnh lên cấp 6-7, giật cấp 9. Trên đất liền, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục là tâm điểm mưa lớn, cục bộ có nơi trên 150-200mm; nhiều khu vực cần đề phòng ngập úng, lũ quét và sạt lở đất.