Ngẫm cùng cây di sản

Cuối thu - giữa những ngày phập phồng tin bão xa, bão gần - khi lấp ló những trái thị đầu mùa ưng ửng vàng và gió bồi hồi đưa hương cau ngan ngát khắp làng, chúng tôi tìm về Bố Hạ, Bắc Ninh (trước là Yên Thế, Bắc Giang).

Cây vạn niên bách mộc ở đình Hương Vỹ, thôn Làng, xã Yên Thế, Bắc Ninh.
Cây vạn niên bách mộc ở đình Hương Vỹ, thôn Làng, xã Yên Thế, Bắc Ninh.

1 Ý định đầu tiên là tìm đến hai cây thị ở một ngôi đình có tuổi đời đã mấy trăm năm. Mà rồi duyên nợ đưa đẩy lại đến thêm với bao cây cổ thụ đã được vinh danh cây di sản. Mỗi cây một dáng hình, số phận và những thăng trầm bao phủ trên tán lá xanh um, rì rào bao điều dâu bể.

Tìm về thôn chợ Bo. Ngôi đình nằm bên sông Thương, nhìn ra những hàng tre rủ bóng. Chiều 30 âm nên các cụ đang dọn dẹp, sắp xếp đồ thờ cho buổi lễ ngày mai. Sân đình rộng, rợp bóng mát và nhận ra ngay hai cây thị sừng sững đứng đối diện nhau. Dưới gốc mỗi cây đều có tấm biển công nhận cây di sản và thời điểm công nhận (năm 2017). Tôi cũng đã được ngắm nhìn nhiều cây thị nhưng chưa có cây thị nào đứng nhìn ra bờ sông hữu tình như vậy. Và các cụ ngày xưa cũng thật ân tình khi trồng hẳn một cặp cây làm bầu bạn.

Không chỉ có hai cây thị cổ ở sân trước, đằng sau đình còn có cây đại tuổi đời không kém. Khi rảo bước lên phía cây đại, chưa đến nơi đã thấy thoảng làn hương dịu ngọt trước khi hiện ra dáng vẻ xù xì, nhẫn nại của thân cây. Lại một tấm biển đề cây di sản, cùng năm với hai cây thị. Tôi đã từng được chiêm ngưỡng 2 cây đại cổ 700 tuổi ở chùa Động Ngọ, Thanh Hà, Hải Dương (cũ). Đã xao xuyến biết bao trước dấu vết thời gian và ở đây cũng vậy. Nhưng bên trên lớp vỏ xù xì, những chồi non vẫn mỡ màng, màu lá vẫn xanh và những bông hoa vẫn trắng tinh khôi giữa nền sân rêu phủ, ngời ngợi giữa nắng, giữa sương và bao biến thiên thời cuộc. Ở một ngôi đình hẻo lánh mà có tới 3 “nhân chứng” sống động tồn tại suốt bao thế kỷ, người dân trong làng chắc hẳn phải tự hào và nâng niu lắm lắm!

2 Rời đình chợ Bo theo bản đồ chỉ dẫn, chúng tôi tìm đường đến đền Bến Nhãn. Lại một ngôi đền bên sông. Và lại không khí tấp nập chuẩn bị cho ngày mồng 1 cùng ngày lệ làng. Chỉ khác một điều, ở đây là các bà, các cô, các chị chuẩn bị. Nào đồ lễ, nào hoa tươi, bánh trái… Mọi người ngồi quây quần dưới tán cây si nghìn tuổi, vừa làm vừa trò chuyện. Bỏ bớt mấy rành hoa, mấy chiếc ghế mới thấy hiện lên tấm biển đề cây di sản. Các bà nhiệt tình kể chuyện về ngôi đền và gốc si. Đây cũng là nơi mà mọi người trong làng, trong xã luôn tìm về, các cơ quan đoàn thể cũng tấp nập ghé thăm.

Tôi đi một vòng quanh cây, tán lá phủ rợp một rặng dài thành chiếc ô khổng lồ mát mắt, những cái rễ đâm tua tủa xen những phần thân phụ xum xuê. Dù làng quê nào cũng có bóng si, đa bên sân đình, đền nhưng quả thật tôi chưa từng thấy tán si nào khổng lồ và choáng ngợp như ở đây. Làn gió rì rào qua mắt lá như âm thanh quá vãng, gợi lên bao điều lạ lùng, bí mật. Khi chúng tôi sắp rời đi, các bà còn thân tình mời ngày mai ghé lại đền tham dự buổi lễ. Cảm ơn thịnh tình của các bà và hẹn một dịp khác quay lại thăm đền cùng cụ si cao tuổi.

3Tiếp tục lộ trình, điểm đến gần nhất là một cây di sản vô cùng thú vị. Đó là cây vạn niên bách mộc (thực chất là cây bồ đề, cây sanh và cây đa lá lệch kết hợp trên một thân) với chu vi lên tới 15,7 m ở đình Hương Vỹ. Điểm độc đáo nhất ở cây này là sự đan xen, quấn quýt của cả 3 loại cây, giao hòa đến không phân định nổi ranh giới. Đặc biệt, một cành to của cây vươn ra, nối dài như một cánh tay lực lưỡng, hiên ngang, chiếm gần hết nửa sân; trên đó, lá cành vẫn đua chen, rậm rạp. Nhìn một phía lá đa, phía lá bồ đề, phía lá sanh mà không khỏi thán phục trước sự tài tình của tạo hóa. Có lẽ đây là cây duy nhất “ba trong một” thú vị đến như thế. Không hiểu cơ duyên nào cho chúng tìm đến rồi chung nhà, chung cửa và ăn đời ở kiếp với nhau.

4Rời khỏi đình thôn Làng, đến điểm cuối cùng là cây thị ở đình Bố Hạ. Ngôi đình ngay đường lớn và cũng quay mặt ra sông Thương. Nhưng khác những ngôi đình, đền khác. Không gian ở đây rộng, thoáng, sạch và vẫn đang được mở mang, xây dựng. Chẳng mấy nữa khi hoàn thiện, nơi đây sẽ là công trình trang nghiêm và tấp nập. Trong khuôn viên có khá nhiều cây - cả mới và cũ nhưng nổi bật vẫn là cây thị cao vời vợi giữa sân. Tán cây không rộng vì đã được cắt tỉa gọn gàng. Ông từ còn kể thêm về lịch sử cái cây mấy trăm năm này, có đợt bị cháy hết ruột vì các cụ đốt hương. Sau nhờ sự kỳ công cứu chữa mà nó lại hồi sinh. Có lẽ vì thế mà giờ cây ra rất ít quả, chắc còn tập trung nuôi lá, cành.

Trở về sau một buổi chiều với chùm cây di sản ở Bố Hạ, dù chưa đi hết những cây di sản dồi dào ở đất Bắc Giang cũ - Bắc Ninh mới nhưng lòng vẫn chộn rộn, bâng khuâng. Cảm khái lẽ sống ở đời và trân trọng hơn những ngày đang sống, dù biết cuộc đời còn nhiều trở ngại, khó khăn. Năm tháng xanh tươi và năm tháng dạn dày! Tôi nhìn những cái cây để nuôi thêm nhựa sống cuộc đời.

Nhìn những cành lá xanh ngời ngợi hòa trong ánh nắng cuối chiều, thốt nhiên thấy cảm động. Màu lá xanh đơn sơ mà ẩn chứa trong đó sức sống tiềm tàng, nguồn nội lực vô tận. Cây cũng như người, tự mình phải tích tụ nguồn nhựa sống dạt dào để vươn lên, vượt qua phong ba, bão táp. Lớp vỏ xù xì sẽ lại bật ra những mầm xanh, hứng nắng, hứng gió, hứng ánh sáng của đời.

Có thể bạn quan tâm

Thời gian tới, cơ quan Thuế tỉnh Lạng Sơn sẽ tiếp tục triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp quản lý hiệu quả các nguồn thu trên địa bàn.

Triển khai hiệu quả các giải pháp quản lý nguồn thu

Hướng tới mục tiêu hoàn thành vượt dự toán thu ngân sách năm 2026, cơ quan Thuế tỉnh Lạng Sơn đã triển khai quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả các giải pháp quản lý nguồn thu. Đặc biệt, đơn vị này đã mở chiến dịch rà soát quy mô lớn nhằm chuẩn hóa toàn diện dữ liệu mã số thuế, tháo gỡ ngay các điểm nghẽn thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.

Diện tích vùng trồng cà-phê Arabica ở Sơn La đang có 33.628 ha. Ảnh: Minh Thu

Khẳng định thương hiệu cà-phê Sơn La

Phát triển vùng nguyên liệu chất lượng cao, đẩy mạnh liên kết sản xuất, ứng dụng công nghệ và xây dựng thương hiệu bền vững đang giúp cà-phê Sơn La ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.

Cán bộ chốt bảo vệ rừng Tát Kẻ, xã Yên Hoa, tỉnh Tuyên Quang đi tuần tra. Ảnh: Doãn Hoàng

“Đánh thức” những tán rừng cổ thụ

Những rừng nghiến cổ thụ ở miền núi phía bắc nước ta là những báu vật thiên nhiên vô giá. Nhiều rừng nghiến đã hơn một nghìn năm tuổi, tập trung ở một số xã của tỉnh Tuyên Quang, như: Lâm Bình, Yên Hoa, Thượng Nông, Na Hang, Hồng Thái, Côn Lôn…, với diện tích rừng bảo tồn lên tới 132.000 ha. Miền rừng này cũng là mái nhà của nhiều loài động thực vật quý hiếm, trong đó có tới 13 loài thú ghi nhận trong “Sách đỏ Việt Nam”.

Khám sức khỏe cho người dân tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Tuyên Quang.

Tăng cơ hội chăm sóc sức khỏe

Những quy định mới của Luật Bảo hiểm y tế có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 sẽ góp phần giảm bớt gánh nặng về sức khỏe và chi phí đối với người dân, đặc biệt đồng bào miền núi.

Khám sức khỏe định kỳ cho học sinh trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.

Tiếp sức cho bệnh nhân điều trị dài ngày

Từ ngày 1/7/2026, người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) đủ 5 năm liên tục sẽ được quỹ BHYT chi trả 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi hưởng khi vượt ngưỡng cùng chi trả. Chính sách mới này đang trở thành điểm tựa rất thiết thực cho nhiều bệnh nhân phải điều trị dài ngày.

Các bác sĩ đang thăm khám bệnh cho người dân tại Bệnh viện Nam Lương Sơn.

Nâng cấp “lá chắn” đầu tiên

Hướng tới nâng cao năng lực y tế cơ sở, tỉnh Phú Thọ đang dành nguồn lực lớn nhằm đầu tư nâng cấp hệ thống y tế, đặc biệt là ở tuyến cơ sở, với mục tiêu củng cố cho “lá chắn” đầu tiên trong hệ thống bảo vệ sức khỏe toàn dân.

Nhóm học sinh chia sẻ với người bán hàng tại căng-tin nhà trường về ý tưởng giảm rác thải nhựa. Ảnh chụp từ video: An Trung

Những lựa chọn thông minh hơn

Từ chối dùng đồ nhựa sử dụng một lần, dùng bát sứ và đũa tre khi ăn nhẹ tại căng- tin nhà trường, góp lại quần áo đã qua sử dụng để cùng tạo ra những món đồ thủ công xinh xắn, có giá trị kinh tế, đây là “những sáng kiến nhỏ mà có thể tác động lớn nếu được nhân rộng trong các nhà trường và cộng đồng”, đến từ các em học sinh của Trường trung học cơ sở Cầu Giấy, Hà Nội.

Dự án Nhà máy điện tử BYD Việt Nam của Tập đoàn BYD (Trung Quốc) đặt tại Khu công nghiệp Phú Hà, tỉnh Phú Thọ.

Sự xuất hiện của những “cực hút mới”

Trong những tháng đầu năm 2026, dòng vốn đầu tư nước ngoài, nhất là dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) mới, không chỉ tập trung vào các thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng hay Thành phố Hồ Chí Minh, mà đang có xu hướng lan tỏa về các vùng xa hơn, sâu hơn. Sự chuyển dịch này đã và đang góp phần hình thành các “cực hút mới”, trong đó có khu vực trung du và miền núi phía bắc.

Việc tỉnh Phú Thọ triển khai cơ chế “luồng xanh” đã góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh cho doanh nghiệp, đặc biệt là với các doanh nghiệp FDI.

Cải thiện môi trường đầu tư

Quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp, thương mại, logistics của vùng trung du và miền núi phía bắc, cũng như của cả nước vào năm 2030, tỉnh Phú Thọ đã triển khai nhiều giải pháp mạnh nhằm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, đẩy mạnh thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) mới.

Các học sinh tại tỉnh Lào Cai thể hiện kiến thức về phòng chống thiên tai tại cuộc thi Rung chuông Vàng do UNICEF tổ chức. Nguồn: UNICEF

Giáo dục Xanh ở vùng cao

Biến đổi khí hậu không còn là khái niệm xa vời. Trong bối cảnh đó, giáo dục môi trường, giáo dục xanh đang được nhiều địa phương xem là một giải pháp căn cơ để chuẩn bị cho thế hệ trẻ khả năng thích ứng với tương lai thời tiết, khí hậu ngày càng cực đoan.

Toàn cảnh nhà máy của Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam tại Khu công nghiệp Yên Bình, tỉnh Thái Nguyên.

Củng cố niềm tin, giữ vững vị thế dẫn đầu

Trong làn sóng dịch chuyển đầu tư toàn cầu, lợi thế cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào năng lực điều hành của chính quyền địa phương. Tại tỉnh Thái Nguyên, vai trò này được thể hiện rõ qua việc chính quyền chủ động kiến tạo môi trường đầu tư, điều phối chính sách đồng bộ và trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp.

Các thành viên Dự án khảo sát thực địa để xây dựng cơ sở dữ liệu (Nguồn ảnh: Aus4Innovation)

Khi AI làm bạn với nhà nông

Giảm 60% lượng phát thải khí methan (mê-tan) và CO₂, tiết kiệm 50% lượng nước tưới, tăng năng suất cây trồng thêm 16%, đây là những con số thống kê đầy ý nghĩa từ kết quả Dự án Canh tác carbon chủ động ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và nền tảng song sinh kỹ thuật số (Digital Twins) để phát triển nông nghiệp bền vững tại tỉnh Thanh Hóa.

Hướng dẫn kỹ thuật canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu cho nông dân xã Phan Thanh.

Khai thác tiềm năng, yếu tố bản địa

Thời gian qua, xã Phan Thanh (Cao Bằng) tập trung nguồn lực, khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế của địa phương trong lĩnh vực nông nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống nhân dân.

Các nài ngựa tạo nên những màn rượt đuổi hấp dẫn. Ảnh: Thế Vũ

Sắc màu văn hóa tạo sức hút du lịch

Vào dịp tháng 5 hằng năm, du khách và những người yêu thích thiên nhiên lại tìm đến cao nguyên Bắc Hà (tỉnh Lào Cai) để trải nghiệm vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ cùng không khí sôi động của một trong những lễ hội du lịch-văn hóa hấp dẫn nhất khu vực miền núi phía bắc.

Ngày hội xoài Yên Châu thu hút hàng ngàn người dân, du khách tới tham gia, trải nghiệm các hoạt động.

Tin tức

• Ngày hội xoài Yên Châu năm 2026 vừa được tổ chức từ ngày 29-31/5 tạo không khí vô cùng sôi nổi.

Những “đại biểu nhí” của Hội đồng Trẻ em tỉnh Lào Cai. Ảnh: Đoàn Thanh niên tỉnh Lào Cai

Bồi dưỡng năng lực tự bảo vệ cho trẻ

Ở các tỉnh miền núi phía bắc, nơi trẻ em dân tộc thiểu số còn đối diện nhiều rào cản về tiếng nói, cơ hội tiếp cận dịch vụ và khả năng tự bảo vệ mình, mô hình Hội đồng Trẻ em cấp tỉnh đang từng bước trở thành “cánh tay nối dài” của các cơ quan bảo vệ trẻ em.

Một sự kiện triển lãm được tổ chức tại Trung tâm Văn hóa, Thể thao tỉnh Sơn La. Ảnh: K.MINH

Cần cơ chế đặc thù cho hạ tầng văn hóa

Với đặc thù địa bàn miền núi, biên giới, nơi cộng cư của 12 dân tộc anh em, Sơn La đang đứng trước yêu cầu hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao theo hướng đồng bộ, thiết thực hơn.

Phường Vạn Xuân chú trọng giải quyết thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế

Thời gian qua, Đảng ủy phường Vạn Xuân (tỉnh Thái Nguyên) tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ khó khăn vướng mắc, góp phần phát triển kinh tế nhanh, bền vững.

Cán bộ thuế tỉnh Tuyên Quang tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế cài đặt và sử dụng ứng dụng eTax Mobile, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Chủ động hỗ trợ hiệu quả người nộp thuế

Hướng tới mục tiêu hoàn thành tốt nhiệm vụ thu ngân sách năm 2026, cơ quan Thuế tỉnh Tuyên Quang đã chủ động “lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ”, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân, doanh nghiệp trong thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Võ sư, họa sĩ Hắc Long tại võ đường tư gia.

Nơi trà đạo hòa cùng võ đạo

Ở xứ chè Thái Nguyên, có một căn nhà lúc nào cũng vương mùi trà mới hãm và tiếng chân người luyện quyền. Đó là tư gia, song trong khuôn viên ấy có cả phòng tranh, phòng trà và võ đường của họa sĩ, võ sư Hắc Long.

Người dân hào hứng với mô hình trồng cây chanh leo ở Dào San. Ảnh: Việt Linh

Mở lối thoát nghèo trên vùng cao Lai Châu

Trên nhiều triền núi quanh năm mây phủ ở Lai Châu, nơi trước đây người dân chủ yếu trồng ngô, sắn với thu nhập bấp bênh, những giàn chanh leo xanh mướt đang dần làm thay đổi cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Các vận động viên tham gia giải đấu

Tin tức

• Cung Thanh thiếu nhi Lạng Sơn tổ chức Giải Karatedo Cung Thanh thiếu nhi mở rộng lần thứ III năm 2026 thu hút hơn 160 vận động viên đến từ 6 đoàn thuộc các cung, nhà thiếu nhi và câu lạc bộ của các tỉnh: Phú Thọ, Bắc Ninh và Lạng Sơn tham gia.

Không khí lao động trên công trường Trường Nội trú liên cấp Thanh Yên, tỉnh Điện Biên.

100 ngày đêm

Với quyết tâm hoàn thành và đưa vào sử dụng chín trường phổ thông nội trú liên cấp trước năm học mới 2026-2027, tỉnh Điện Biên đang phát động đợt cao điểm “100 ngày đêm hoàn thành xây dựng, bàn giao, đưa vào sử dụng 9 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới”.