Ngẫm cùng cây di sản

Cuối thu - giữa những ngày phập phồng tin bão xa, bão gần - khi lấp ló những trái thị đầu mùa ưng ửng vàng và gió bồi hồi đưa hương cau ngan ngát khắp làng, chúng tôi tìm về Bố Hạ, Bắc Ninh (trước là Yên Thế, Bắc Giang).

Cây vạn niên bách mộc ở đình Hương Vỹ, thôn Làng, xã Yên Thế, Bắc Ninh.
Cây vạn niên bách mộc ở đình Hương Vỹ, thôn Làng, xã Yên Thế, Bắc Ninh.

1 Ý định đầu tiên là tìm đến hai cây thị ở một ngôi đình có tuổi đời đã mấy trăm năm. Mà rồi duyên nợ đưa đẩy lại đến thêm với bao cây cổ thụ đã được vinh danh cây di sản. Mỗi cây một dáng hình, số phận và những thăng trầm bao phủ trên tán lá xanh um, rì rào bao điều dâu bể.

Tìm về thôn chợ Bo. Ngôi đình nằm bên sông Thương, nhìn ra những hàng tre rủ bóng. Chiều 30 âm nên các cụ đang dọn dẹp, sắp xếp đồ thờ cho buổi lễ ngày mai. Sân đình rộng, rợp bóng mát và nhận ra ngay hai cây thị sừng sững đứng đối diện nhau. Dưới gốc mỗi cây đều có tấm biển công nhận cây di sản và thời điểm công nhận (năm 2017). Tôi cũng đã được ngắm nhìn nhiều cây thị nhưng chưa có cây thị nào đứng nhìn ra bờ sông hữu tình như vậy. Và các cụ ngày xưa cũng thật ân tình khi trồng hẳn một cặp cây làm bầu bạn.

Không chỉ có hai cây thị cổ ở sân trước, đằng sau đình còn có cây đại tuổi đời không kém. Khi rảo bước lên phía cây đại, chưa đến nơi đã thấy thoảng làn hương dịu ngọt trước khi hiện ra dáng vẻ xù xì, nhẫn nại của thân cây. Lại một tấm biển đề cây di sản, cùng năm với hai cây thị. Tôi đã từng được chiêm ngưỡng 2 cây đại cổ 700 tuổi ở chùa Động Ngọ, Thanh Hà, Hải Dương (cũ). Đã xao xuyến biết bao trước dấu vết thời gian và ở đây cũng vậy. Nhưng bên trên lớp vỏ xù xì, những chồi non vẫn mỡ màng, màu lá vẫn xanh và những bông hoa vẫn trắng tinh khôi giữa nền sân rêu phủ, ngời ngợi giữa nắng, giữa sương và bao biến thiên thời cuộc. Ở một ngôi đình hẻo lánh mà có tới 3 “nhân chứng” sống động tồn tại suốt bao thế kỷ, người dân trong làng chắc hẳn phải tự hào và nâng niu lắm lắm!

2 Rời đình chợ Bo theo bản đồ chỉ dẫn, chúng tôi tìm đường đến đền Bến Nhãn. Lại một ngôi đền bên sông. Và lại không khí tấp nập chuẩn bị cho ngày mồng 1 cùng ngày lệ làng. Chỉ khác một điều, ở đây là các bà, các cô, các chị chuẩn bị. Nào đồ lễ, nào hoa tươi, bánh trái… Mọi người ngồi quây quần dưới tán cây si nghìn tuổi, vừa làm vừa trò chuyện. Bỏ bớt mấy rành hoa, mấy chiếc ghế mới thấy hiện lên tấm biển đề cây di sản. Các bà nhiệt tình kể chuyện về ngôi đền và gốc si. Đây cũng là nơi mà mọi người trong làng, trong xã luôn tìm về, các cơ quan đoàn thể cũng tấp nập ghé thăm.

Tôi đi một vòng quanh cây, tán lá phủ rợp một rặng dài thành chiếc ô khổng lồ mát mắt, những cái rễ đâm tua tủa xen những phần thân phụ xum xuê. Dù làng quê nào cũng có bóng si, đa bên sân đình, đền nhưng quả thật tôi chưa từng thấy tán si nào khổng lồ và choáng ngợp như ở đây. Làn gió rì rào qua mắt lá như âm thanh quá vãng, gợi lên bao điều lạ lùng, bí mật. Khi chúng tôi sắp rời đi, các bà còn thân tình mời ngày mai ghé lại đền tham dự buổi lễ. Cảm ơn thịnh tình của các bà và hẹn một dịp khác quay lại thăm đền cùng cụ si cao tuổi.

3Tiếp tục lộ trình, điểm đến gần nhất là một cây di sản vô cùng thú vị. Đó là cây vạn niên bách mộc (thực chất là cây bồ đề, cây sanh và cây đa lá lệch kết hợp trên một thân) với chu vi lên tới 15,7 m ở đình Hương Vỹ. Điểm độc đáo nhất ở cây này là sự đan xen, quấn quýt của cả 3 loại cây, giao hòa đến không phân định nổi ranh giới. Đặc biệt, một cành to của cây vươn ra, nối dài như một cánh tay lực lưỡng, hiên ngang, chiếm gần hết nửa sân; trên đó, lá cành vẫn đua chen, rậm rạp. Nhìn một phía lá đa, phía lá bồ đề, phía lá sanh mà không khỏi thán phục trước sự tài tình của tạo hóa. Có lẽ đây là cây duy nhất “ba trong một” thú vị đến như thế. Không hiểu cơ duyên nào cho chúng tìm đến rồi chung nhà, chung cửa và ăn đời ở kiếp với nhau.

4Rời khỏi đình thôn Làng, đến điểm cuối cùng là cây thị ở đình Bố Hạ. Ngôi đình ngay đường lớn và cũng quay mặt ra sông Thương. Nhưng khác những ngôi đình, đền khác. Không gian ở đây rộng, thoáng, sạch và vẫn đang được mở mang, xây dựng. Chẳng mấy nữa khi hoàn thiện, nơi đây sẽ là công trình trang nghiêm và tấp nập. Trong khuôn viên có khá nhiều cây - cả mới và cũ nhưng nổi bật vẫn là cây thị cao vời vợi giữa sân. Tán cây không rộng vì đã được cắt tỉa gọn gàng. Ông từ còn kể thêm về lịch sử cái cây mấy trăm năm này, có đợt bị cháy hết ruột vì các cụ đốt hương. Sau nhờ sự kỳ công cứu chữa mà nó lại hồi sinh. Có lẽ vì thế mà giờ cây ra rất ít quả, chắc còn tập trung nuôi lá, cành.

Trở về sau một buổi chiều với chùm cây di sản ở Bố Hạ, dù chưa đi hết những cây di sản dồi dào ở đất Bắc Giang cũ - Bắc Ninh mới nhưng lòng vẫn chộn rộn, bâng khuâng. Cảm khái lẽ sống ở đời và trân trọng hơn những ngày đang sống, dù biết cuộc đời còn nhiều trở ngại, khó khăn. Năm tháng xanh tươi và năm tháng dạn dày! Tôi nhìn những cái cây để nuôi thêm nhựa sống cuộc đời.

Nhìn những cành lá xanh ngời ngợi hòa trong ánh nắng cuối chiều, thốt nhiên thấy cảm động. Màu lá xanh đơn sơ mà ẩn chứa trong đó sức sống tiềm tàng, nguồn nội lực vô tận. Cây cũng như người, tự mình phải tích tụ nguồn nhựa sống dạt dào để vươn lên, vượt qua phong ba, bão táp. Lớp vỏ xù xì sẽ lại bật ra những mầm xanh, hứng nắng, hứng gió, hứng ánh sáng của đời.

Có thể bạn quan tâm

Khai thác không gian mặt nước lòng hồ để nuôi thủy sản ở thủy điện Sơn La.

Nhiều lợi thế, không ít trở ngại

Sở hữu hàng trăm nghìn héc-ta mặt nước của các hồ thủy điện, thủy lợi lớn, khu vực phía bắc được đánh giá là vùng giàu tiềm năng phát triển thủy sản hồ chứa.

Nhân viên Công ty Vietfood VN thả cá giống xuống lòng hồ Thác Bà năm 2024.

Tìm lời giải từ lòng hồ Thác Bà

Từng là “vựa cá” nổi tiếng miền bắc, hồ Thác Bà, tỉnh Lào Cai, đang được kỳ vọng hồi sinh bằng mô hình nuôi trồng thủy sản sinh thái: Doanh nghiệp thả giống, hỗ trợ sinh kế cho người dân các tổ cộng đồng để cùng quản lý mặt hồ.

Những người thợ Hà Nhì đang lợp lại mái cho ngôi nhà truyền thống tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, tháng 4/2026. (Nguồn ảnh VME)

Một nghịch lý của đời sống hiện đại

Trong khuôn viên Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, ngôi nhà trình tường mái tranh của đồng bào Hà Nhì, tỉnh Lào Cai, vừa trải qua một đợt sửa chữa định kỳ. Hình ảnh những người đàn ông Hà Nhì khoác tấm áo bảo hộ lao động, đang làm đẹp ngôi nhà theo nếp sống truyền thống của dân tộc mình gợi nhiều suy ngẫm.

Cán bộ, chiến sĩ Đại đội 1, Tiểu đoàn 1 phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương xã Đại Từ triển khai kè bờ suối, khắc phục tình trạng sạt lở dọc suối Cái.

Tin tức

• UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành Công văn số 4664/UBND-CNN&XD về việc tiếp tục tăng cường công tác phòng, chống thiên tai, bảo đảm an toàn công trình thủy lợi, đê điều trong mùa mưa lũ năm 2026.

Cải tạo, nâng cấp QL 17 tại Thái Nguyên.

Tin tức

• UBND tỉnh Thái Nguyên vừa ban hành quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 17 - tuyến giao thông giữ vai trò kết nối giữa khu vực trung du miền núi phía bắc với các vùng kinh tế trọng điểm.

Phùng Thị Huệ (trái) - niềm tự hào của jujitsu Thái Nguyên. Ảnh: Thu Sâm

Sức mạnh mới của thể thao “xứ chè”

Chỉ cách đây vài năm, jujitsu vẫn còn là một cái tên khá mới mẻ trong hệ thống thể thao của tỉnh Thái Nguyên. Tuy nhiên, với sự đầu tư chiến lược và bài bản, bộ môn võ thuật có nguồn gốc từ Nhật Bản này đã bén rễ và phát triển mạnh mẽ tại “xứ chè”.

Phát triển hạ tầng giao thông vùng Tây Bắc sẽ thúc đẩy lưu thông hàng hóa và nâng cao đời sống nhân dân. Ảnh: Nam Hải

Hạ tầng mở lối, tạo đà cho Tây Bắc bứt phá

Theo Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, cao tốc Hòa Bình - Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang nằm trong tổng thể tuyến đường bộ cao tốc hướng tâm nối từ Thủ đô Hà Nội lên khu vực Tây Bắc.

Bảo tàng Hùng Vương (Khu Di tích lịch sử Đền Hùng).

Tin tức

• Bảo tàng Hùng Vương (Khu Di tích lịch sử Đền Hùng) tổ chức trưng bày chuyên đề “Tiếng vọng nguồn cội” bao gồm gần 140 tư liệu, hình ảnh về di sản Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và các hiện vật tiêu biểu, đặc trưng do đồng bào trên khắp mọi miền đất nước cung tiến và bạn bè quốc tế trao tặng.

Mô hình trồng rau tại Hợp tác xã Lộc Thành.

Hiệu quả từ chuyển đổi cây trồng

Từ sản xuất nhỏ lẻ, phường Mộc Châu (Sơn La) đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ nhờ đẩy nhanh quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Hướng đi này không chỉ nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp mà còn mở ra cơ hội phát triển bền vững cho người dân địa phương.

Các chuyên gia của Hiệp hội Hang động quốc gia Hoa Kỳ khảo sát tại Lạng Sơn.

Tin tức

• Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn phối hợp với Hiệp hội Hang động Quốc gia Hoa Kỳ tổ chức đoàn khảo sát hoàn thiện bản đồ tại hang suối Nhất Tiến, thôn Tiến Hậu, xã Nhất Hòa, điểm nằm trong Công viên địa chất toàn cầu Lạng Sơn.

Toàn cảnh hội thảo.

Tin tức

• UBND tỉnh Lạng Sơn vừa tổ chức hội thảo “Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tỉnh Lạng Sơn, giai đoạn 2026-2030”.

Các y, bác sĩ đến tận thôn, bản để thăm khám cho bà con dân tộc thiểu số.

Thêm giải pháp chăm sóc sức khỏe cộng đồng

Mới đây, tại xã Sơn Vĩ, một trong những địa bàn biên giới xa xôi của tỉnh Tuyên Quang, chương trình “Khám sức khỏe toàn dân miễn phí” đã mang đến niềm vui và sự an tâm cho hàng trăm người dân.

Việc hỗ trợ tín dụng giúp nhiều sinh viên chủ động hơn trong lựa chọn định hướng nghề nghiệp.

Tín dụng ưu đãi mở đường cho nhân lực STEM

Trong bối cảnh nhu cầu nhân lực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM) ngày càng gia tăng, chính sách tín dụng ưu đãi dành cho học sinh, sinh viên do Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Phú Thọ triển khai đang phát huy hiệu quả rõ nét.

Quán cà-phê của gia đình chị Má Thị La, thôn Lao Chải, xã Tả Van, được giới thiệu tại phần Sáng tạo để phát triển, trong triển lãm Gieo xanh nơi đỉnh mây. Ảnh: Chụp từ triển lãm.

Sáng tạo “truyền thống mới”

Đó là một tương lai xanh hơn và bảo tồn được nhiều giá trị văn hóa địa phương đặc sắc, với sự chung tay của cộng đồng mà nòng cốt là những phụ nữ nơi vùng đệm chung quanh Vườn quốc gia Hoàng Liên, thuộc địa phận tỉnh Lào Cai.

Qua tư vấn trực tiếp, nhiều bạn trẻ từng bước định hình hướng đi nghề nghiệp phù hợp.

Tin tức

• Tại Trung tâm tổ chức sự kiện, hội chợ, phường Tam Thanh, UBND tỉnh Lạng Sơn tổ chức ngày hội việc làm kết hợp giới thiệu việc làm trực tuyến năm 2026, với hơn 2.000 người tham gia.

Bà con xã Tam Kim thu hoạch cây thuốc lá.

Phát triển thế mạnh cây trồng,vật nuôi

Để tạo đột phá trong phát triển, những năm gần đây, chính quyền xã Tam Kim (Cao Bằng) đã tập trung triển khai nhiều giải pháp như đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp, phát triển cây trồng, vật nuôi có thế mạnh, từng bước xây dựng sản phẩm OCOP.

Nông sản Cao Bằng được giới thiệu tại hội chợ du lịch. Ảnh: Hải Nam

Cần một “đường băng” chuyên nghiệp

Nông sản miền núi ngày càng được sản xuất bài bản, nhiều vùng đã đạt tiêu chuẩn VietGAP, OCOP. Thế nhưng, từ ruộng nương ra thị trường vẫn là hành trình nhiều trắc trở. Việc thiếu kênh phân phối ổn định, thiếu liên kết trong chuỗi giá trị và hạn chế về logistics khiến không ít nông dân rơi vào cảnh “được mùa, vẫn lo đầu ra”.

Sản phẩm na Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn, được quảng bá trong Phiên chợ nông sản, đặc sản vùng miền diễn ra tại Hà Nội.

Mở rộng kênh phân phối

Bài toán lớn nhất của nông sản miền núi hiện nay không chỉ là sản xuất, mà là tìm đường ra thị trường một cách ổn định, bền vững. Khi sản lượng và chất lượng từng bước được cải thiện, việc đa dạng hóa kênh phân phối trở thành yếu tố quyết định để nâng cao giá trị sản phẩm.

Các bạn trẻ xã Bản Bo tập văn nghệ để biểu diễn tại Lễ hội. (Nguồn: Trang thông tin điện tử Xã Bản Bo)

Tin tức

• Trong hai ngày 28 và 29/3, Lễ hội truyền thống Bun Vốc Nặm của đồng bào người Lào sinh sống tại bản Coóc Noọc, xã Bản Bo, tỉnh Lai Châu, được tổ chức với phong phú hoạt động mang đậm bản sắc văn hóa.

Một phiên livestream bán nông sản ở Tây Bắc. Ảnh: NVCC

“ Chợ phiên số” gỡ nhiều rào cản

Chỉ với chiếc điện thoại thông minh và kết nối internet, nhiều nông dân và hợp tác xã đã chủ động đưa sản phẩm lên các nền tảng như Facebook, YouTube hay TikTok. Những “chợ phiên số” ấy giúp người bán kết nối trực tiếp với người mua ở khắp nơi, rút ngắn đáng kể khâu trung gian trong chuỗi phân phối.

Chi đoàn Cơ quan Tỉnh ủy và Chi đoàn Cơ quan Đảng ủy các cơ quan Đảng tỉnh ra quân Ngày chủ nhật Xanh tại đoạn đường trước cổng Cơ quan Tỉnh ủy

Tin tức

• Hưởng ứng Tháng Thanh niên năm 2026, đoàn viên, thanh niên tỉnh Nghệ An đã đồng loạt ra quân thực hiện “Ngày Chủ nhật xanh”.