Ngẫm cùng cây di sản

Cuối thu - giữa những ngày phập phồng tin bão xa, bão gần - khi lấp ló những trái thị đầu mùa ưng ửng vàng và gió bồi hồi đưa hương cau ngan ngát khắp làng, chúng tôi tìm về Bố Hạ, Bắc Ninh (trước là Yên Thế, Bắc Giang).

Cây vạn niên bách mộc ở đình Hương Vỹ, thôn Làng, xã Yên Thế, Bắc Ninh.
Cây vạn niên bách mộc ở đình Hương Vỹ, thôn Làng, xã Yên Thế, Bắc Ninh.

1 Ý định đầu tiên là tìm đến hai cây thị ở một ngôi đình có tuổi đời đã mấy trăm năm. Mà rồi duyên nợ đưa đẩy lại đến thêm với bao cây cổ thụ đã được vinh danh cây di sản. Mỗi cây một dáng hình, số phận và những thăng trầm bao phủ trên tán lá xanh um, rì rào bao điều dâu bể.

Tìm về thôn chợ Bo. Ngôi đình nằm bên sông Thương, nhìn ra những hàng tre rủ bóng. Chiều 30 âm nên các cụ đang dọn dẹp, sắp xếp đồ thờ cho buổi lễ ngày mai. Sân đình rộng, rợp bóng mát và nhận ra ngay hai cây thị sừng sững đứng đối diện nhau. Dưới gốc mỗi cây đều có tấm biển công nhận cây di sản và thời điểm công nhận (năm 2017). Tôi cũng đã được ngắm nhìn nhiều cây thị nhưng chưa có cây thị nào đứng nhìn ra bờ sông hữu tình như vậy. Và các cụ ngày xưa cũng thật ân tình khi trồng hẳn một cặp cây làm bầu bạn.

Không chỉ có hai cây thị cổ ở sân trước, đằng sau đình còn có cây đại tuổi đời không kém. Khi rảo bước lên phía cây đại, chưa đến nơi đã thấy thoảng làn hương dịu ngọt trước khi hiện ra dáng vẻ xù xì, nhẫn nại của thân cây. Lại một tấm biển đề cây di sản, cùng năm với hai cây thị. Tôi đã từng được chiêm ngưỡng 2 cây đại cổ 700 tuổi ở chùa Động Ngọ, Thanh Hà, Hải Dương (cũ). Đã xao xuyến biết bao trước dấu vết thời gian và ở đây cũng vậy. Nhưng bên trên lớp vỏ xù xì, những chồi non vẫn mỡ màng, màu lá vẫn xanh và những bông hoa vẫn trắng tinh khôi giữa nền sân rêu phủ, ngời ngợi giữa nắng, giữa sương và bao biến thiên thời cuộc. Ở một ngôi đình hẻo lánh mà có tới 3 “nhân chứng” sống động tồn tại suốt bao thế kỷ, người dân trong làng chắc hẳn phải tự hào và nâng niu lắm lắm!

2 Rời đình chợ Bo theo bản đồ chỉ dẫn, chúng tôi tìm đường đến đền Bến Nhãn. Lại một ngôi đền bên sông. Và lại không khí tấp nập chuẩn bị cho ngày mồng 1 cùng ngày lệ làng. Chỉ khác một điều, ở đây là các bà, các cô, các chị chuẩn bị. Nào đồ lễ, nào hoa tươi, bánh trái… Mọi người ngồi quây quần dưới tán cây si nghìn tuổi, vừa làm vừa trò chuyện. Bỏ bớt mấy rành hoa, mấy chiếc ghế mới thấy hiện lên tấm biển đề cây di sản. Các bà nhiệt tình kể chuyện về ngôi đền và gốc si. Đây cũng là nơi mà mọi người trong làng, trong xã luôn tìm về, các cơ quan đoàn thể cũng tấp nập ghé thăm.

Tôi đi một vòng quanh cây, tán lá phủ rợp một rặng dài thành chiếc ô khổng lồ mát mắt, những cái rễ đâm tua tủa xen những phần thân phụ xum xuê. Dù làng quê nào cũng có bóng si, đa bên sân đình, đền nhưng quả thật tôi chưa từng thấy tán si nào khổng lồ và choáng ngợp như ở đây. Làn gió rì rào qua mắt lá như âm thanh quá vãng, gợi lên bao điều lạ lùng, bí mật. Khi chúng tôi sắp rời đi, các bà còn thân tình mời ngày mai ghé lại đền tham dự buổi lễ. Cảm ơn thịnh tình của các bà và hẹn một dịp khác quay lại thăm đền cùng cụ si cao tuổi.

3Tiếp tục lộ trình, điểm đến gần nhất là một cây di sản vô cùng thú vị. Đó là cây vạn niên bách mộc (thực chất là cây bồ đề, cây sanh và cây đa lá lệch kết hợp trên một thân) với chu vi lên tới 15,7 m ở đình Hương Vỹ. Điểm độc đáo nhất ở cây này là sự đan xen, quấn quýt của cả 3 loại cây, giao hòa đến không phân định nổi ranh giới. Đặc biệt, một cành to của cây vươn ra, nối dài như một cánh tay lực lưỡng, hiên ngang, chiếm gần hết nửa sân; trên đó, lá cành vẫn đua chen, rậm rạp. Nhìn một phía lá đa, phía lá bồ đề, phía lá sanh mà không khỏi thán phục trước sự tài tình của tạo hóa. Có lẽ đây là cây duy nhất “ba trong một” thú vị đến như thế. Không hiểu cơ duyên nào cho chúng tìm đến rồi chung nhà, chung cửa và ăn đời ở kiếp với nhau.

4Rời khỏi đình thôn Làng, đến điểm cuối cùng là cây thị ở đình Bố Hạ. Ngôi đình ngay đường lớn và cũng quay mặt ra sông Thương. Nhưng khác những ngôi đình, đền khác. Không gian ở đây rộng, thoáng, sạch và vẫn đang được mở mang, xây dựng. Chẳng mấy nữa khi hoàn thiện, nơi đây sẽ là công trình trang nghiêm và tấp nập. Trong khuôn viên có khá nhiều cây - cả mới và cũ nhưng nổi bật vẫn là cây thị cao vời vợi giữa sân. Tán cây không rộng vì đã được cắt tỉa gọn gàng. Ông từ còn kể thêm về lịch sử cái cây mấy trăm năm này, có đợt bị cháy hết ruột vì các cụ đốt hương. Sau nhờ sự kỳ công cứu chữa mà nó lại hồi sinh. Có lẽ vì thế mà giờ cây ra rất ít quả, chắc còn tập trung nuôi lá, cành.

Trở về sau một buổi chiều với chùm cây di sản ở Bố Hạ, dù chưa đi hết những cây di sản dồi dào ở đất Bắc Giang cũ - Bắc Ninh mới nhưng lòng vẫn chộn rộn, bâng khuâng. Cảm khái lẽ sống ở đời và trân trọng hơn những ngày đang sống, dù biết cuộc đời còn nhiều trở ngại, khó khăn. Năm tháng xanh tươi và năm tháng dạn dày! Tôi nhìn những cái cây để nuôi thêm nhựa sống cuộc đời.

Nhìn những cành lá xanh ngời ngợi hòa trong ánh nắng cuối chiều, thốt nhiên thấy cảm động. Màu lá xanh đơn sơ mà ẩn chứa trong đó sức sống tiềm tàng, nguồn nội lực vô tận. Cây cũng như người, tự mình phải tích tụ nguồn nhựa sống dạt dào để vươn lên, vượt qua phong ba, bão táp. Lớp vỏ xù xì sẽ lại bật ra những mầm xanh, hứng nắng, hứng gió, hứng ánh sáng của đời.

Có thể bạn quan tâm

Người dân Phú Thọ khai thác các cây dược liệu quý dưới tán rừng. Ảnh: Thành Dân

Phát triển nguồn dược liệu dưới tán rừng

Từ những nương sắn, ruộng ngô cho thu nhập bấp bênh, người dân xã Đại Đình, tỉnh Phú Thọ đang tìm ra một hướng đi khác trên chính những khoảnh đất đồi của mình. Ba kích, trà hoa vàng - những cây thuốc gắn với núi rừng - đang được đưa vào trồng, nhân giống, chế biến, từng bước trở thành hàng hóa.

Lý Đức Dân bên vườn chè của gia đình. Ảnh: Tâm Thanh

Người tạo dựng thương hiệu “chè chốt 468”

Sinh ra và lớn lên ở vùng núi đá tai mèo, Lý Đức Dân, Chủ tịch Hợp tác xã (HTX) trồng và chế biến chè Thanh Thủy, Tuyên Quang, quyết định lập nghiệp tại quê hương. Anh xây dựng thương hiệu “chè chốt 468”, gắn với câu chuyện lịch sử bảo vệ biên giới quê hương.

Chi cục Hải quan khu vực VI đang nâng cấp phần mềm quản lý, mở rộng kết nối với nền tảng Cửa khẩu số và nghiên cứu tích hợp thủ tục theo hướng doanh nghiệp chỉ khai báo một lần. Ảnh: Hương Nguyên

Số hóa đồng bộ chuỗi logistics tại cửa khẩu

Hệ thống logistics tại tỉnh Lạng Sơn đang chuyển mạnh từ tính chất dịch vụ hỗ trợ riêng lẻ sang một chuỗi có sự liên kết giữa hạ tầng cửa khẩu, kho bãi, vận tải, thủ tục hải quan và dữ liệu, nhằm đáp ứng yêu cầu từ thực tế lưu lượng hàng hóa qua các cửa khẩu tiếp tục gia tăng.

Nghi lễ tâm linh quạt ma của người Mường. Ảnh: Nghệ nhân Bùi Thanh Bình

Lưu giữ di sản đặc sắc của văn hóa Mường

Trong nếp sống truyền thống của người Mường, tình cảm giữa các thành viên gia đình luôn được vun đắp dựa trên sự tôn trọng, bao dung và sẻ chia. Một trong những nét đẹp nhân văn là tập tục đối đãi với con dâu yêu thương như con gái ruột trong nhà.

Giải Billiards và Snooker các câu lạc bộ tỉnh Điện Biên mở rộng thu hút đông đảo cơ thủ tham dự.

Cánh cửa rộng mở

Cuối tháng 9, lần đầu tiên, Giải Billiards và Snooker các câu lạc bộ tỉnh Điện Biên mở rộng được tổ chức, quy tụ hơn 150 lượt vận động viên từ 11 câu lạc bộ, tranh tài ở bốn nội dung pool tám bi và pool chín bi, đồng đội và cá nhân.

Nâng cao tỷ lệ lao động có tay nghề là chủ trương lớn của Đảng.

Rút ngắn khoảng cách trong đào tạo nghề

Từ chỗ đào tạo theo khả năng sẵn có, hệ thống giáo dục nghề nghiệp ở Tuyên Quang đang từng bước chuyển sang đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động. Cách làm này góp phần rút ngắn khoảng cách từ lớp học nghề đến việc làm, mở thêm cơ hội cho người lao động.

Dây chuyền sản xuất tại Nhà máy chế biến sữa Mộc Châu. Ảnh: La Sơn

Tổ chức lại chuỗi sản xuất

Phát triển vùng nguyên liệu gắn với chế biến sâu đang giúp Sơn La giảm áp lực tiêu thụ nông sản chính vụ, nâng giá trị sản phẩm và từng bước hình thành các chuỗi sản xuất phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Phiên livestream “Về bản chốt đơn” đầu tiên được tổ chức tại bản Phiêng Lương, xã Gia Phù.

Cán bộ cùng dân làm kinh tế

Khởi nguồn từ sáng kiến của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam xã Gia Phù, tỉnh Sơn La, 30 cán bộ đã được phân công đồng hành với 30 hộ dân, cùng tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, tiêu thụ. Cách làm hướng tới tạo sinh kế bền vững, giúp người dân từng bước làm chủ mô hình kinh tế của mình.

Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông được bảo vệ nghiêm ngặt, phục vụ phát triển du lịch.

“Mắt xích” quan trọng trong hệ thống bảo vệ rừng

Bằng việc triển khai nhiều chính sách phù hợp, tỉnh Thanh Hóa đã thu hút, khuyến khích được người dân góp phần bảo tồn hiệu quả hệ sinh thái rừng nguyên sinh và rừng giàu, từng bước nâng cao chất lượng các khu rừng khác.

Đoàn viên thanh niên tham gia công tác dọn dẹp vệ sinh tại công trình Trường Phổ thông nội trú liên cấp Xín Mần. Ảnh: Tiến Văn

Vượt khó xây trường nơi biên cương

Dự án Trường Phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở Xín Mần là một trong những dự án trọng điểm về giáo dục của tỉnh Tuyên Quang tại khu vực biên giới. Khắc phục những khó khăn về địa hình, địa bàn, ngôi trường cho con em đồng bào dân tộc thiểu số vùng biên đang dần thành hình.

Đoàn rước dâu (săn cha) có điệu kèn dẫn đường.

Tiếng kèn dẫn lối về nhà chồng

Trong đời sống người Dao Đỏ ở Cao Bằng, cưới hỏi là một trong những việc hệ trọng của đời người. Không đơn thuần là ngày vui của đôi trai gái, mỗi đám cưới còn là dịp để hai dòng họ kết nối, cộng đồng gặp gỡ và những nghi thức truyền thống được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Cục Thuế tỉnh Phú Thọ đã rà soát, chuẩn hóa, xác minh thông tin người đại diện pháp luật được hơn 3.200 trường hợp là các doanh nghiệp, tổ chức ngừng hoặc dừng hoạt động. Ảnh: Văn Tuấn

“Làm sạch” mã số thuế, minh bạch hóa thông tin

Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” đã và đang được triển khai rộng khắp cả nước. Với sự nhập cuộc quyết liệt, chủ động thực hiện tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ từng người nộp thuế ngay từ đầu chiến dịch, Cục Thuế tỉnh Phú Thọ đã tạo chuyển biến tích cực về nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của người nộp thuế trên địa bàn.

Múa kỳ lân vừa mang tính trình diễn, vừa gắn chặt với đời sống tâm linh của cộng đồng.

Khi tiếng trống còn vang trong ngày hội...

Trên những bản làng vùng cao Cao Bằng, múa kỳ lân của đồng bào Nùng vẫn hiện diện trong ngày hội, ngày Tết như một lời cầu chúc cho mùa màng tốt tươi, cuộc sống no đủ. Không gian văn hóa đặc sắc đó còn chứa đựng tinh thần thượng võ, tín ngưỡng và khát vọng của cộng đồng.

Đoàn công tác Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia kiểm tra công tác phòng, chống thiên tai ở Lào Cai. Ảnh: Đinh Tuấn

Thay đổi phương thức phòng, chống thiên tai

Thiên tai tại khu vực miền núi phía bắc đang có xu hướng diễn biến nhanh, cực đoan, khó dự báo, đặt ra yêu cầu thay đổi phương thức phòng, chống theo hướng chủ động từ sớm, từ xa, giảm thiểu thiệt hại trước khi thiên tai xảy ra.

Kinh tế của tỉnh Phú Thọ còn phụ thuộc lớn vào khu vực doanh nghiệp có vốn FDI và một số ít doanh nghiệp quy mô lớn.

Gỡ điểm nghẽn thể chế, kiến tạo môi trường phát triển

Để hiện thực hóa khát vọng trở thành cực tăng trưởng quan trọng của cả vùng Thủ đô, bài toán cốt lõi đối với tỉnh Phú Thọ nằm ở việc gỡ “điểm nghẽn” thể chế, kiến tạo không gian phát triển mới, bình đẳng và khơi thông nguồn lực từ khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa - khối động lực đóng góp tới 44,5% vào tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh.

Khán giả tương tác với tác phẩm sắp đặt âm thanh nghe tiếng chim tại Công viên Bờ vở sông Hồng, tháng 9/ 2025. Nguồn: Think Playgrounds

Lắng nghe tiếng thiên nhiên

Một trạm nghe tiếng chim và cập nhật dữ liệu về các loài chim hoang dã vừa được đưa vào vận hành tại Công viên Thống Nhất (Thành phố Hà Nội). Đây là một hoạt động trong chương trình cải thiện đa dạng sinh học do Ban Quản lý Công viên Thống Nhất phối hợp với doanh nghiệp xã hội Think Playgrounds thực hiện.