Không chỉ vậy, độ tuổi mắc bệnh cũng đang có xu hướng ngày càng trẻ hóa đã đặt ra yêu cầu bức thiết về nâng cao kiến thức và kỹ năng phòng ngừa đột quỵ trong cộng đồng.
Hiểm họa từ việc tự chữa theo mẹo dân gian
Một ca đột quỵ tại Thành phố Hồ Chí Minh mới đây cho thấy sự nguy hiểm của việc tin vào các mẹo truyền miệng đã suýt cướp đi tính mạng người bệnh. Khi đang ăn trưa cùng gia đình, người đàn ông trung niên ở xã Hóc Môn đột ngột cảm thấy chóng mặt, ù tai. Lúc này, người thân vội vàng dùng kim khâu chích nhể các đầu ngón tay nặn máu ra ngoài, tin tưởng phương pháp học lỏm trên mạng xã hội này là cách cấp cứu đột quỵ. Tuy nhiên diễn tiến tình hình ngày càng xấu đi.
Khi được chuyển đến Bệnh viện đa khoa Xuyên Á, người bệnh đã liệt nửa người bên phải kèm triệu chứng nôn ói. Bác sĩ nghi ngờ có cục máu đông hình thành và di chuyển từ tim lên não dẫn đến đột quỵ, ngay lập tức người bệnh được tiêm thuốc tiêu sợi huyết và tiếp tục kiểm tra đánh giá kỹ càng, kết quả ghi nhận có cục máu đông gây tắc động mạch thân nền.
Thạc sĩ, bác sĩ Đỗ Quốc Vinh, Khoa Sọ não cột sống 1, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á chia sẻ: “Chỉ trong vòng 15 phút chúng tôi đã lấy các khối máu đông ra ngoài, tái thông mạch máu não cho người bệnh. Các thao tác đòi hỏi sự chính xác cao nhằm kiểm soát nguy cơ trong quá trình can thiệp vì bệnh nhân có tiền sử nhồi máu cơ tim và đã đặt stent”.
Câu chuyện này cho thấy sự nguy hại khi sơ cứu sai cách, không những không giúp cải thiện tình trạng bệnh tình mà còn làm mất đi “thời gian vàng” quý giá để bệnh nhân được can thiệp y tế chuyên sâu. “Việc nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ và đưa người bệnh đến bệnh viện cấp cứu càng sớm càng tốt sẽ quyết định khả năng sống còn và phục hồi sau này của người bệnh”, bác sĩ Nguyễn Văn Nhản, Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á khuyến cáo.
Phòng ngừa đột quỵ đúng cách
Trong phòng chống đột quỵ, yếu tố quan trọng hàng đầu là nhận biết sớm và hành động đúng cách. Theo ngành y tế, dấu hiệu cơ bản nhận biết đột quỵ dựa trên bộ quy tắc FAST bao gồm: F (Face-Khuôn mặt): Méo miệng, lệch mặt; A (Arms- Cánh tay): Yếu liệt tay, chân; S (Speech-Lời nói): Nói khó và T (Time-Thời gian): Đưa bệnh nhân đến bệnh viện gần nhất. Việc nhận biết nhanh chóng các triệu chứng của đột quỵ có thể giúp người bệnh được can thiệp, điều trị càng sớm càng tốt, giảm tổn thương cho não.
Bác sĩ Nguyễn Duy Long, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 Thành phố Hồ Chí Minh phân tích thêm: “Đối với một ca đột quỵ, thời gian can thiệp cứu chữa hiệu quả gồm tiêu sợi huyết từ 4 đến 5 giờ đầu hoặc can thiệp nội mạch trong 6 giờ. Tuy nhiên khoảng thời gian này thường bị bỏ lỡ do người nhà bệnh nhân chưa nhận biết được dấu hiệu của đột quỵ, khiến cho khâu vận chuyển cấp cứu ban đầu bị chậm trễ hoặc chuyển đến cơ sở không đủ năng lực can thiệp”.
Chính vì vậy, bên cạnh nhận thức cá nhân, vai trò của hệ thống cấp cứu và tổ chức y tế là yếu tố then chốt quyết định thành công của can thiệp điều trị đột quỵ. Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Huy Thắng, Chủ tịch Hội Đột quỵ thành phố khẳng định: “Nếu chúng ta có quy trình rõ ràng, mạng lưới liên thông và phối hợp nhịp nhàng giữa các tuyến thì hoàn toàn có thể làm chủ thời gian và thay đổi số phận người bệnh”.
Khảo sát tại nhiều cơ sở y tế cho thấy vấn đề đáng lo ngại khi độ tuổi bị đột quỵ ngày càng trẻ hóa. Bệnh viện Nhân Dân Gia Định bình quân mỗi năm tiếp nhận khoảng 1.800 đến 2.000 ca đột quỵ, trong đó người dưới 40 tuổi chiếm từ 15 đến 20%, thậm chí có nhiều ca tuổi đời còn trẻ hơn. Qua phân tích, nguyên nhân của tình trạng trẻ hóa này bắt nguồn từ nhiều yếu tố như có bệnh nền (tăng huyết áp, tiểu đường,..), thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh, ăn uống kém an toàn, hút thuốc lá hoặc sử dụng chất kích thích và lười vận động.
Nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và giảm tỷ lệ tử vong do đột quỵ, ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh đang tích cực mở rộng các trung tâm chuyên sâu về đột quỵ đến vùng ngoại thành giúp người dân tiếp cận nhanh hơn trong những phút giây sinh tử. Trung tâm Điều trị đột quỵ tại Bệnh viện đa khoa Khu vực Hóc Môn vừa chính thức hoạt động. Thời gian tới, Bệnh viện đa khoa Khu vực Củ Chi cũng sẽ được khánh thành và đi vào hoạt động dịp Quốc khánh 2/9.
Cùng với hệ thống Bệnh viện Xuyên Á, các trung tâm này đang từng bước hình thành mạng lưới chăm sóc y tế nói chung và phòng chống đột quỵ nói riêng, góp phần phục vụ hiệu quả cho người dân ở khu vực phía tây bắc Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Tây Ninh và cả từ nước bạn Campuchia.
Phòng chống đột quỵ không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Do đó, hơn ai hết mỗi người cần hiểu đúng để hành động đúng, phải duy trì lối sống lành mạnh, chủ động khám bệnh định kỳ và nâng cao hiểu biết khoa học để góp phần đẩy lùi căn bệnh nguy hiểm này.
