Hội nghị diễn ra theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.
Hội nghị nhằm đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng công tác giám sát, phản biện xã hội và tham gia phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; nhận diện rõ những “điểm nghẽn”, tình trạng chồng chéo hoặc e ngại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ; từ đó đề xuất các giải pháp đột phá, thực chất, khả thi, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
Phát biểu Đề dẫn tại hội nghị, ông Phạm Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Giám sát và phản biện xã hội chính là công cụ, là phương thức hiệu quả nhất để Mặt trận phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ sớm, từ xa, ngay từ khâu xây dựng dự thảo chính sách cho đến thực thi pháp luật ở cơ sở. Nơi nào công tác giám sát được làm nghiêm túc, phản biện xã hội được tiếp thu cầu thị, dân chủ cơ sở được phát huy theo đúng phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, thì nơi đó kỷ cương được giữ vững, nội bộ đoàn kết và sai phạm được ngăn chặn kịp thời.
Tại hội nghị các đại biểu cho rằng, cần lựa chọn nội dung giám sát xuất phát từ những vấn đề người dân quan tâm, có tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.
Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, Thành phố Hồ Chí Minh cần đổi mới phương thức giám sát tại cơ sở, đặc biệt ở những lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực như quản lý đất đai, trật tự xây dựng, tài chính công và dự án đầu tư công.
Về cơ chế bảo vệ người tố giác tham nhũng, Luật sư Nguyễn Văn Hậu đề xuất hoàn thiện các quy định pháp luật về cơ chế bảo vệ người phản ánh, tố giác tham nhũng, tiêu cực. Cùng với bảo vệ người phản ánh, cần có chế tài xử lý đối với tổ chức, cá nhân chậm hoặc không thực hiện kiến nghị giám sát.
Ông Nguyễn Nhất Trung, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Bắc Tân Uyên cho rằng, trong điều kiện chính quyền địa phương hai cấp được phân cấp thêm nhiều nhiệm vụ, yêu cầu đối với công tác giám sát ở cơ sở ngày càng cao. Cán bộ Mặt trận cần được bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kỹ năng phát hiện và tổng hợp vấn đề, đồng thời tăng cường phối hợp cơ quan chức năng, chuyên gia để xử lý những nội dung vượt quá khả năng của cấp xã. Quan trọng hơn, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan được giám sát phải được đề cao, bảo đảm kiến nghị chính đáng không dừng lại ở văn bản.
Tại hội nghị, một số ý kiến đề nghị, các hoạt động giám sát, phản biện xã hội cần được thực hiện sớm, công khai và có sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học, luật sư. Cụ thể, tham gia giám sát, phản biện xã hội về phương án đền bù, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, hay đối với các chính sách về nhà ở xã hội, thiết chế văn hóa cho công nhân, phụ nữ...
Dẫn chứng thực tế có nơi, có lúc giám sát, phản biện xã hội vẫn còn hình thức và dàn trải, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ-Pháp luật Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội Luật gia Thành phố Hồ Chí Minh Ung Thị Xuân Hương cho rằng, cần chọn đúng nội dung người dân quan tâm, bức xúc, các vấn đề nổi cộm để giám sát, phản biện xã hội.
Kết luận hội nghị, ông Phạm Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận các ý kiến tâm huyết của các đại biểu. Đây là những ý kiến quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội và tham gia phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới.
Ông Phạm Minh Tuấn đề nghị hệ thống Mặt trận thành phố tiếp tục đổi mới phương thức giám sát, phản biện theo hướng tập trung, có chiều sâu, ưu tiên những vấn đề liên quan đất đai, bồi thường, tái định cư, đầu tư công, tài chính và tài sản công, an sinh xã hội, thủ tục hành chính. Mỗi cuộc giám sát cần có căn cứ rõ ràng, kiến nghị cụ thể, xác định cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn phản hồi; đồng thời theo dõi đến khi vấn đề được giải quyết.
Ông Phạm Minh Tuấn cũng lưu ý việc đẩy mạnh chuyển đổi số phải gắn với quy trình tiếp nhận, xử lý thông tin thống nhất, bảo đảm an toàn dữ liệu và không bỏ qua những hình thức tiếp nhận trực tiếp tại cộng đồng. Cùng với đó, cần phát huy vai trò của các tổ chức thành viên, hội đồng tư vấn, chuyên gia và đội ngũ cán bộ Mặt trận ở cơ sở.
