Nền tảng cho giá trị bền vững
Lâm Đồng có diện tích đất sản xuất nông nghiệp hơn 1 triệu héc-ta, khí hậu ôn hòa, đất bazan màu mỡ, hội tụ điều kiện lý tưởng để phát triển nhiều loại cây trồng giá trị cao, như: Chè (trà), sầu riêng, mắc-ca, bơ, rau, hoa,… và đặc biệt, cà-phê được xác định là cây trồng chủ lực mang lại giá trị kinh tế cao, ổn định và góp phần lớn trong việc xuất khẩu hằng năm của cả nước. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng Nguyễn Hoàng Phúc cho biết, hiện toàn tỉnh có 327.000 héc-ta cà-phê, chiếm hơn 45% diện tích cà-phê cả nước, sản lượng năm 2025 đạt hơn 1 triệu tấn, tương đương hơn 50,4% tổng sản lượng cà-phê Việt Nam. Đây là con số ấn tượng, thể hiện vai trò “trụ cột” của cây cà-phê trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp địa phương.
Nhằm nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm, những năm qua, Lâm Đồng đã tập trung phát triển vùng sản xuất cà-phê ứng dụng công nghệ cao, toàn tỉnh hiện có 6 vùng được công nhận với diện tích hơn 2.268 ha, liên kết hơn 1.400 hộ dân. Các công nghệ tiên tiến như hệ thống tưới tiết kiệm, bón phân thông minh, quản lý dịch hại tổng hợp (IPHM) được ứng dụng rộng rãi, góp phần tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, giảm chi phí đầu vào, nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường.
Ông Lưu Như Bính, Giám đốc Hợp tác xã Đoàn Kết, xã Đức An chia sẻ, nhận thấy cách canh tác cũ không thể nâng cao giá trị cà-phê, năm 2017, hợp tác xã quyết định chuyển hướng sang sản xuất nông nghiệp bền vững. Bước đi này mang lại chuyển biến rõ rệt và hiệu quả kinh tế cao. Từ diện tích và thành viên khiêm tốn ban đầu, đến nay, hợp tác xã có 75 thành viên chính thức, 60 thành viên liên kết, diện tích sản xuất 450 ha; trong đó cà-phê 4C là 101 ha, sản lượng 300 tấn. Niên vụ 2024-2025, cà-phê xô đạt 850 tấn, doanh thu hơn 106 tỷ đồng; cà-phê chất lượng cao 50 tấn, doanh thu hơn 7,7 tỷ đồng. “Chúng tôi xác định tiếp tục mở rộng diện tích cà-phê hữu cơ, phát triển sản xuất bền vững, góp phần xây dựng môi trường xanh, sạch, nâng tầm giá trị cà-phê địa phương”, ông Bính cho biết.
Toàn tỉnh Lâm Đồng hiện có 33 mã số vùng trồng cà-phê, với diện tích 435 ha, sản lượng hơn 3.330 tấn; hơn 118.900 ha cà-phê được chứng nhận sản xuất bền vững theo các tiêu chuẩn VietGAP, 4C, UTZ, Rainforest, hữu cơ... Việc tuân thủ các tiêu chuẩn này là yếu tố then chốt giúp cà-phê Lâm Đồng đáp ứng yêu cầu các thị trường khó tính, nâng cao giá trị và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc; qua đó, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đáng chú ý, tỉnh đã sớm triển khai kế hoạch hành động thích ứng với quy định chống phá rừng (EUDR) của Liên minh châu Âu, thành lập nhóm công tác công-tư cấp tỉnh, xây dựng cơ sở dữ liệu rừng và vùng trồng, đồng thời tổ chức nhiều hội thảo, tập huấn giúp nông dân và doanh nghiệp tiếp cận, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường EU. Đây là bước đi chủ động, thể hiện trách nhiệm của Lâm Đồng trong chuỗi cung ứng cà-phê toàn cầu bền vững.
Nâng tầm giá trị cà-phê
Đến năm 2025, toàn tỉnh Lâm Đồng đã hình thành 67 chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ cà-phê, với sự tham gia của hơn 29.400 nông hộ trên quy mô 55.500 héc-ta, sản lượng khoảng 185.000 tấn/năm, chiếm 18,5% tổng sản lượng cà-phê toàn tỉnh. Việc tham gia các chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ cà-phê chất lượng cao giúp người trồng dần chuyển từ tư duy “sản lượng” sang “chất lượng và giá trị”, chú trọng quy trình sản xuất sạch, thu hái chọn lọc, chế biến ướt và phơi đạt chuẩn.
Trên hành trình nâng tầm giá trị cà-phê, việc xây dựng và bảo hộ sở hữu trí tuệ luôn được tỉnh chú trọng. Toàn tỉnh hiện có 21 nhãn hiệu cà-phê được đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có 15 nhãn hiệu thông thường; 6 nhãn hiệu hàng hóa, như cà-phê Đắk Mil, Bazan, Arabica LangBiang, Arabica Cầu Đất… và thương hiệu “Đà Lạt-kết tinh kỳ diệu từ đất lành” được quảng bá rộng rãi. Năm 2024, sản lượng cà-phê nhân Lâm Đồng xuất khẩu hơn 158.000 tấn, đạt giá trị hơn 478,8 triệu USD. Các thị trường xuất khẩu chính là Thụy Sĩ, Italia, Nhật Bản, Tây Ban Nha, Đức…; đều là những thị trường yêu cầu cao về chất lượng và tiêu chuẩn bền vững.
Tháng 10/2025, Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ trao giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý “Lâm Đồng” cho hai dòng cà-phê Arabica và Robusta, bao gồm các sản phẩm cà-phê nhân, hạt rang và cà-phê bột, tạo dấu mốc quan trọng, ghi nhận chất lượng, uy tín và bản sắc cà-phê Lâm Đồng trên bản đồ cà-phê Việt Nam và thế giới. Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Lê Huy Anh nhấn mạnh: “Việc được bảo hộ chỉ dẫn địa lý giúp nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh cho cà-phê Lâm Đồng, đồng thời mở ra cơ hội xây dựng chuỗi giá trị bền vững, góp phần khẳng định vị thế của ngành cà-phê Việt Nam trên thị trường quốc tế”.
Giai đoạn tới, Lâm Đồng tiếp tục phát triển cà-phê theo hướng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Trên cơ sở quy hoạch tỉnh mới, ngành nông nghiệp địa phương sẽ tiến hành rà soát, quy hoạch vùng sản xuất cà-phê đặc sản gắn với vùng nguyên liệu phục vụ công nghiệp chế biến; tham mưu xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù của tỉnh hỗ trợ phát triển sản xuất; khuyến khích chế biến sâu; ứng dụng công nghệ số trong giám sát, quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm… Đồng thời, cơ quan chức năng cũng hỗ trợ chứng nhận chất lượng, phát triển thương hiệu “Cà-phê Lâm Đồng” gắn với định hướng nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn; đẩy mạnh xúc tiến thương mại và quảng bá thương hiệu tới các nước trong thị trường EU...
