Nhóm năng lượng gây chú ý khi dẫn dắt đà tăng của toàn thị trường, khép phiên với 4 trên 5 mặt hàng đồng loạt trong sắc xanh. Riêng giá hai mặt hàng dầu thô bứt phá hơn 15%.
Căng thẳng địa chính trị đẩy giá dầu tăng vọt 15%
Theo ghi nhận của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), nhóm năng lượng dẫn dắt đà tăng của toàn thị trường trong tuần qua. Chốt tuần, giá dầu WTI tăng 15,5%, lên 82,5 USD/thùng, trong khi dầu Brent tăng gần 16%, đạt 88,1 USD/thùng, đồng loạt thiết lập mức cao nhất trong hơn một tháng.
Theo MXV, diễn biến leo thang trong quan hệ Mỹ-Iran tiếp tục là động lực chính thúc đẩy giá dầu. Ngay từ đầu tuần, việc hai nước đồng loạt nối lại các hoạt động can thiệp quân sự đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông. Đặc biệt, tuyên bố của Tehran về việc đóng cửa eo biển Hormuz-tuyến vận tải chiếm khoảng 25% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu-đã khiến thị trường phản ứng mạnh, đẩy giá dầu tăng tới 9-10% chỉ trong phiên giao dịch đầu tiên của tuần.
Cùng với đó, những tuyên bố cứng rắn từ Washington tiếp tục làm gia tăng căng thẳng. Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định sẽ tái áp đặt các biện pháp phong tỏa đối với tàu thuyền Iran hoạt động tại Vịnh Ba Tư, đồng thời yêu cầu các quốc gia trong khu vực chi trả để đổi lấy sự bảo vệ của Mỹ. Những động thái này khiến giới đầu tư tiếp tục bổ sung phần bù rủi ro địa chính trị vào giá dầu.
Trong các phiên giữa tuần, giá dầu có thời điểm điều chỉnh nhẹ khi chưa xuất hiện thêm các diễn biến leo thang đáng kể. Tuy nhiên, đến cuối tuần, thị trường một lần nữa bứt phá sau khi xuất hiện thông tin cả Mỹ và Iran đều tăng cường các hoạt động quân sự, đồng thời dấy lên lo ngại xung đột có thể lan rộng sang khu vực Biển Đỏ.
Theo MXV, nguy cơ Tehran yêu cầu lực lượng Houthi tại Yemen gây gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Bab el-Mandeb đang khiến thị trường đặc biệt quan ngại. Đây là tuyến vận tải chiến lược kết nối Biển Đỏ với Biển Ả Rập và là cửa ngõ xuất khẩu dầu thay thế quan trọng của Saudi Arabia. Nếu tuyến đường này bị ảnh hưởng, rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu sẽ gia tăng đáng kể.
Bên cạnh Trung Đông, cuộc xung đột Nga-Ukraine cũng tiếp tục tạo thêm áp lực đối với thị trường năng lượng. Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và nhà máy lọc dầu của Nga buộc Moscow phải cắt giảm xuất khẩu dầu diesel, góp phần đẩy giá nhiên liệu này tăng mạnh trên thị trường quốc tế.
Kết thúc tuần giao dịch, giá dầu diesel lưu huỳnh thấp trên sàn ICE-EU tăng gần 16,9%-mức tăng mạnh nhất trong nhóm năng lượng và cũng là mức cao nhất trong vòng hai tháng. Giá dầu diesel tăng kéo theo biên lợi nhuận lọc dầu tiếp tục mở rộng, qua đó khuyến khích các nhà máy duy trì công suất cao và gia tăng nhu cầu đối với dầu thô đầu vào.
Tại thị trường trong nước, trước áp lực từ giá năng lượng thế giới, Liên Bộ Công thương-Tài chính đã điều chỉnh tăng giá bán lẻ tất cả các mặt hàng xăng dầu trong kỳ điều hành ngày 16/7. Trong đó, giá dầu diesel tăng gần 1.600 đồng/lít, tương đương khoảng 7,3%, lần đầu vượt mốc 23.000 đồng/lít trong hơn một tháng. Giá xăng sinh học cũng tăng khoảng 550-650 đồng/lít. Đáng chú ý, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đã được sử dụng trở lại nhằm hạn chế tác động từ biến động mạnh của thị trường quốc tế.
Lo ngại gián đoạn lưu thông hàng hóa qua Biển Đen đẩy giá lúa mì lên vùng cao mới
Cùng với nhóm năng lượng, thị trường nông sản cũng ghi nhận tuần giao dịch khởi sắc, nổi bật là mặt hàng lúa mì khi các yếu tố địa chính trị, thời tiết và báo cáo cung-cầu đồng loạt hỗ trợ giá.
Chốt tuần, giá lúa mì Chicago tăng 6,6% lên 250,9 USD/tấn, trong khi lúa mì Kansas tăng mạnh 8,3%, đạt 269 USD/tấn.
Theo MXV, căng thẳng địa chính trị tại khu vực Biển Đen tiếp tục là yếu tố quan trọng nhất hỗ trợ giá lúa mì. Những bất ổn hàng hải tại Biển Azov khiến hoạt động lưu thông qua eo biển Kerch bị hạn chế, trực tiếp đe dọa dòng chảy xuất khẩu ngũ cốc từ Nga-quốc gia hiện chiếm gần 20% lượng lúa mì xuất khẩu toàn cầu. Hai tổ chức phân tích SovEcon và IKAR đã đồng loạt hạ dự báo xuất khẩu lúa mì của Nga trong tháng 7 xuống còn khoảng 2 triệu tấn, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình nhiều năm.
Trong khi đó, lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel của Nga khiến chi phí nhiên liệu phục vụ thu hoạch tăng mạnh, gây khó khăn cho nông dân trong giai đoạn cao điểm thu hoạch vụ đông. Tại Ukraine, những gián đoạn tại cảng Odessa cũng khiến năng lực xuất khẩu ngũ cốc qua Biển Đen giảm khoảng một phần ba.
Nguồn cung toàn cầu tiếp tục chịu sức ép khi triển vọng sản lượng tại nhiều quốc gia sản xuất lớn suy giảm. USDA dự báo sản lượng lúa mì của Mỹ trong năm 2026 chỉ đạt khoảng 41,8 triệu tấn, mức thấp nhất kể từ năm 1970. Trong đó, sản lượng lúa mì vụ đông giảm xuống mức thấp nhất trong hơn nửa thế kỷ. Tại châu Âu, Bộ Nông nghiệp Pháp dự báo sản lượng lúa mì mềm giảm 4% do nắng nóng kéo dài làm năng suất giảm mạnh, trong khi Đức và Canada cũng ghi nhận triển vọng sản lượng kém tích cực.
Bên cạnh đó, báo cáo Cung-cầu nông sản thế giới (WASDE) tháng 7 tiếp tục củng cố xu hướng tăng của thị trường khi USDA điều chỉnh giảm dự báo tồn kho lúa mì cuối kỳ niên vụ 2026-2027 toàn cầu xuống còn 272,8 triệu tấn, đồng thời hạ dự báo tồn kho cuối kỳ của Mỹ xuống 19,6 triệu tấn. Việc lượng dự trữ tại cả Mỹ và thế giới cùng thu hẹp cho thấy thị trường ngày càng nhạy cảm trước các rủi ro về thời tiết và logistics.
Tại Việt Nam, hoạt động nhập khẩu lúa mì tiếp tục tăng mạnh nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất trong nước. Trong 15 ngày đầu tháng 7, lượng nhập khẩu đạt hơn 176.600 tấn, tăng gần 153% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế từ đầu năm đến giữa tháng 7, Việt Nam đã nhập khẩu hơn 5,06 triệu tấn lúa mì, tăng 61,5%; kim ngạch hơn 1,31 tỷ USD, tăng 57,5% so với cùng kỳ năm 2025. Việc các doanh nghiệp chủ động tích trữ nguyên liệu từ sớm góp phần bảo đảm nguồn cung và hạn chế rủi ro trước những biến động của thị trường quốc tế.
